18 sene sonra yine: AKP yeni anayasa komitesi kurdu… Pekala evvelkilere ne oldu
AKP’nin Genişletilmiş Vilayet Liderleri toplantısı, 27 Mayıs’ta Ankara’da yapıldı. Toplantıda yaptığı konuşmada yeni anayasa ile ilgili bildiriler da veren Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “82 Anayasası, darbe periyodunun tortularını taşıyor. Dün prestijiyle 10 hukukçu arkadaşımı görevlendirdim, artık bu hukukçu arkadaşlarımız çalışmaya başlayacaklar. Bu çalışmayla birlikte de inşallah yeni anayasa hazırlık çalışmalarını yürüteceğiz” dedi.
KİMLER VAR
Erdoğan’ın yeni anayasa hazırlık çalışması için görevlendirdiği 10 kişilik grupta yer alan isimler aşikâr oldu. Buna nazaran; komite başkanlığını Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın yapması bekleniyor. Kurulda; AKP Genel Başkanvekilleri Mustafa Elitaş ve Efkan Ala, Parti Meclis Küme Lideri Abdullah Güler, Küme Başkanvekilleri Hasret Varlıklı ve Bahadır Yenişehirlioğlu, Parti Sözcüsü Ömer Çelik ve Genel Lider Yardımcıları Hayati Yazıcı ve Ali İhsan Yavuz ile Antalya Milletvekili Serap Yazıcı Özbudun’un yer alacağı söz ediliyor.
ERGUN ÖZBUDUN’UN HAZIRLADIĞI ANAYASA TASLAĞI
8 Haziran 2007’de periyodun başbakanı Erdoğan’ın talimatıyla, anayasa hukukçusu Prof. Dr. Ergun Özbudun ve grubu tarafından yeni bir anayasa taslağı hazırlandı. Hedef, 1982 Anayasası’nın yerine sivil bir anayasa yazmaktı. Ergun Özbudun’un başkanlığını yaptığı komite, 2 Ağustos 2007’de Erdoğan’a sunum yaptı. 29 Ağustos 2007’de çalışmalar tamamlanarak periyodun AKP Genel Lider Yardımcısı Dengir Mir Mehmet Fırat’a teslim edildi. Taslak tamamlandı lakin siyasi yer oluşmadığı için TBMM’ye sunulmadı. O devir TBMM’de komite kurulmadı. Taslak yalnızca müracaat emeliyle hazırlandı.
SERAP ÖZBUDUN 2007’DE DE VARDI
O dönemki kurul şu isimlerden oluşuyordu:
1. Prof. Dr. Ergun Özbudun (Komisyon Başkanı)
2. Prof. Dr. Zühtü Arslan
3. Prof. Dr. Yavuz Atar
4. Prof. Dr. Fazıl Hüsnü Erdem
5. Prof. Dr. Levent Köker
6. Doç. Dr. Serap Yazıcı
BAŞLANGIÇ METNİ
2007’de taslağın başlangıç metni şöyleydi:
“Herkesin insan haysiyetinden kaynaklanan kozmik hak ve hürriyetlere sahip olduğu inancıyla hareket eden, her türlü ayrımcılığı reddeden, farklılıklarımızı kültürel zenginliğimizin kaynağı olarak gören bir eşitlik anlayışına sahip biz Türk Milleti; insan haklarına ve hukukun üstünlüğüne dayanan demokratik ve lâik Cumhuriyetin kurum ve kurallarını düzenleyen bu Anayasayı, hükümran irademizin ve Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemâl Atatürk’ün çağdaş uygarlık gayesi ile ebedî barış ülküsüne olan bağlılığımızın tabiri olarak kabul ve teyid ederiz.”
“VASİYET” TARTIŞMASI
Serap Yazıcı Özbudun, sürpriz bir halde şubat ayında AKP’ye katıldı. Bunun üzerine CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Özbudun’un evvel kendi partilerine katılmak istediğini argüman etti. Özbudun da Özel’e, “Gerçek dışı, iftira!” diye reaksiyon gösterdi. Özel, bahisle ilgili yaptığı ikinci açıklamada ise Özbudun’un 1 Kasım 2023’te vefat eden anayasa profesörü eşi Prof. Dr. Ergun Özbudun’un vasiyetine mevzuyu getirdi. Özel, “Ben kendisine kendi sözleriyle, sayın rahmetli Özbudun’un ‘Serap ben bu rejimin düzelmesini göremeyeceğim lakin umarım sen görürsün. Buna karşı gayret et’ vasiyetini söylüyorum. Ben anlatmıyorum, Serap Hanım hepimize anlattı. Tek adam rejiminden Türkiye’yi kurtarmak için uğraş edeceğiz dedi” halinde konuştu.
AKP’DEN DÖRT ADIM
Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) iktidarında bugüne kadar en az dört defa “yeni anayasa” hazırlığı yapıldı. Fakat bu teşebbüslerin hiçbiri tam manasıyla hayata geçirilemedi. Hazırlanan taslaklardan sırf biri, 2017 referandumuyla anayasa değişikliği olarak kabul edildi.
İlk önemli teşebbüs 2007 yılında yaşandı. Başbakan Erdoğan’ın talimatıyla, Prof. Dr. Ergun Özbudun başkanlığındaki akademik heyet yeni anayasa taslağı hazırladı. Sivil, özgürlükçü bir anayasa hedefleyen bu metin kamuoyuna sızsa da, siyasi atmosfer nedeniyle TBMM gündemine taşınamadı.
İkinci taslak, 2011’de TBMM’de kurulan “Yeni Anayasa Uzlaşma Komisyonu” tarafından hazırlandı. AKP, CHP, MHP ve BDP temsilcilerinden oluşan kurul yaklaşık 60 hususta uzlaştı. Lakin tam metin üzerinde mutabakat sağlanamayınca süreç 2013’te sona erdi.
2016 yılında AKP ve MHP, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçişi öngören 18 unsurluk bir anayasa değişikliği paketi hazırladı. Bu metin referanduma sunuldu ve 2017’de halkoyuyla kabul edildi. Bu değişiklikle başkanlık sistemine geçildi, lakin bu da tam manasıyla yeni bir anayasa değildi.
Son teşebbüs ise 2021 yılında geldi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Türkiye’nin yeni ve sivil bir anayasaya gereksinimi var” diyerek hazırlık sürecini başlattıklarını duyurdu. AKP’nin hazırladığı metin kamuoyuna açıklanmadı ve TBMM’ye sunulmadı.
Böylece AKP devrinde dört farklı yeni anayasa taslağı hazırlandı, fakat hiçbiri Türkiye’ye tam manasıyla yeni bir anayasaya sebep olmadı.
