Türkiye İktisat Siyasetleri Araştırma Vakfı (TEPAV), 19 Mart 2025 tarihinde İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınmasının akabinde başlayan alışveriş boykotunun tesirlerini inceledi.
TEPAV uzmanları Gülbin Şahinbeyoğlu ve Merve Dündar’ın imzasını taşıyan çalışmada, toplumsal medya üzerinden örgütlenen ve 2 Nisan 2025’te gerçekleşen alışveriş boykotunun ekonomik tesirleri dijital ödeme sistemleri üzerinden ele alındı.
Çalışmada, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayınlanan iki data kaynağı olan kredi kartı harcamaları ve Fonların Anlık ve Daima Transferi (FAST) dataları değerlendirildi.
Raporda, kredi kartı ve banka kartı bilgileri haftalık bazda yayımlandığından bu karşılaştırmada haftalık bilgilerin kullanıldığı ve ilgili haftadaki öteki gelişmelerin de göz önünde bulundurulduğu kaydedildi. Günlük bazda yayımlanan FAST süreç bilgilerinin ise 2 Nisan 2025 tarihli süreçlere odaklı bir karşılaştırma imkanı sundu belirtidi. Raporda, FAST bilgilerinin kartlı harcama dataları ile yapılan tahlili tamamlayıcı nitelikte olduğu belirtildi.
ANALİZ SONUÇLARI
Çalışmanın sonuç kısmında “Kartlı harcamalar istatistiklerinin haftalık bazda olması, 2 Nisan boykot gününe odaklı ayrıntılı tahlili kısıtlamaktadır. Başka taraftan, boykot gününün uzatılmış bayram tatili haftasına denk gelmesi ve yıllık gelir vergisi üzere zarurî ödemelerin olduğu ayın birinci iş günü olması da sağlıklı karşılaştırma yapmayı engellemektedir. Bu nedenle, alternatif periyotlar ve tarihler ile karşılaştırmalar çeşitlendirilmiş ve harcama/transfer kümeleri bazında değişimler özetlenmiştir” tabirlerine yer verildi.
Raporda şu bulgular paylaşıldı:
“* 2 Nisan boykot gününü içeren haftada kartlı harcamaların süreç adedi, birinci üç ayın ortalamasının yaklaşık yüzde 10 altındadır. Market ve alışveriş merkezleri süreçlerinde bu oran yüzde 12,2’ye çıkmaktadır.
* Öteki taraftan, geçen yılın Ramazan Bayramı haftasına nazaran karşılaştırıldığında, kartlı harcamaların süreç adetlerinin seyahat ile ilgili kalemlerde yüksek olduğu, öbür harcamalarda daha düşük gerçekleştiği görülmektedir.
* Öteki taraftan, boykot gününe özel karşılaştırmalara imkân tanıyan FAST transferlerinde geçen yıl Ramazan Bayramı sonrasındaki birinci iş gününe kıyasla yüzde 37,7 oranında daha az süreç yapılmıştır. Elektronik ticaret maksadıyla yapılan transferlerde bu oran yüzde 58,7’ye ulaşmaktadır.
* (FAST işlemleri) Şubat ve mart aylarının birinci iş günlerine kıyasla da yüzde 10’un üzerinde daha az süreç gerçekleşmiştir. Emsal formda, bu günlerde de elektronik ticaret maksadıyla yapılan transferlerde düşüşler daha barizdir.
* Sonuç olarak, kredi kartı ve banka kartı harcamaları ile FAST transferlerinde gözlemlenen düşüşler, alışveriş boykot aksiyonunun sadece bir toplumsal medya kampanyası olmadığını, ölçülebilir ekonomik tesirler yaratabileceğini göstermektedir.”
