Özkök “telef” sözünün kamuoyuna yansımasını tahlil etti: 12 unsurluk sonuç

Her ay en büyük merakla beklediğim anket dün geldi. Tıpkı dakikalarda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İtalya dönüşü A 330 gazetecilerine söylediği şu kelam de cep telefonuma düştü: “Bakalım Cumhurbaşkanlığı yolunda daha kaç CHP’li telef olacak?”

Çok yukardan bakan ve küçümseyici bir söz. Lakin madem “Telef olma” sorusu soruldu, o cümleyi takip edelim: “19 Mart darbesi Ekrem İmamoğlu’nu telef etti mi?”

Aynı saatlerde önüme gelen ankete bakarsanız durum pek o denli görünmüyor. 19 Mart darbesi birtakım etrafları “telef” ediyor lakin onlar ortasında İmamoğlu yok.

19 MART TÜRKİYE’DE BİRTAKIM ŞEYLERİ ESASLI BİÇİMDE DEĞİŞTİRİYOR

Türkiye’de en yakından izlediğim araştırma şirketlerinden biri Panorama. Her ay Panorama’nın sonuçlarını merakla bekliyor, satır satır okuyor, yorumlamaya çalışıyorum. 19 Mart Yargı Darbesi sonunda seçmen sosyolojik olarak nereye hakikat gidiyor? Panorama’nın bu ayki anket sonuçları işte bu açılardan bana nazaran çok kıymetli sonuçlar ve eğilimlerde değişmeler ortaya koyuyor.

19 MART CHP’Yİ Mİ “TELEF” EDİYOR YOKSA AKP’Yİ Mİ?

Mesela bu anket CHP’nin Yozgat mitingindeki kalabalığı ve bilhassa 4 kilometrelik traktör konvoyunu çok hoş açıklıyor. Lakin en değerli sonucu şu: 19 Mart darbesi AKP’ye, bilhassa Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın tekrar Cumhurbaşkanı seçilme planlarında değerliye patlamış üzere görünüyor. Bu ayki anketin sonuçlarını çok geniş vermeyi çok isterdim.

ABONELERE TAVSİYEM BU AYKİ SONUÇLARI GÜZEL OKUYUN

Ancak araştırma abonelerine özel gönderildiği için detaylı sonuçlarını yazamıyorum. Söyleyeceğim tek şey, bu araştırmaya abone olanların bu ayki sonuçları dikkatle okumaları. Lakin asıl güzel okuması gerekenler AKP yöneticileri ve Yargı mensupları. Türkiye’nin geleceği ile ilgili çok farklı trendleri gösteriyor zira. Yazabileceğim genel sonuçlar şöyle…

19 MART DARBESİ KİMİ LİDER GÖRMEK İSTERİNİZ SIRALAMASINI DEĞİŞTİRMİŞ

“Kimi Cumhurbaşkanı adayı olarak görmek istersiniz” sorusuna verilen karşılık, Şubat’tan bugüne büsbütün değişmiş. Şubat ayında sıralama şöyleymiş:

Mansur Yavaş

Tayyip Erdoğan

Ekrem İmamoğlu

Hakan Fidan

YENİ SIRALAMA ŞÖYLE OLMUŞ

Nisan anketinde sıralama şöyle değişmiş ve şöyle olmuş:

Ekrem İmamoğlu

Tayyip Erdoğan

Mansur Yavaş

Hakan Fidan

KİM TELEF OLUYOR 1: SİLİVRİ’YE GİTMEK İMAMOĞLU’NA SEKİZ PUAN EKLEMİŞ

İlginç olan ise şu: Şubat ayında Ekrem İmamoğlu’nu “Cumhurbaşkanı olarak görmek isteyenlerin oranı yüzde 15’ten yüzde 24’e yükselmiş. Lakin farklı olanı şu: Tıpkı devirde Erdoğan’ı “Cumhurbaşkanı olarak görmek isteyenler de yüzde 17’den yüzde 19’a çıkmış. Yani 19 Mart darbesi Ekrem İmamoğlu’na 8 puandan çok getirirken, Erdoğan’a da 2 puan getirmiş. Demek ki 19 Mart darbesi, kutuplaşmayı arttırırken, hem İmamoğlu’na hem Erdoğan’a kazandırmış.

KİM TELEF OLUYOR 2: CHP’NİN OYU ŞUBAT AYINDAN BU YANA 6 PUAN ARTMIŞ AMA…

Bu eğilimi kuvvetlendiren ikinci bir sonuç daha var. Şubat ayı anketinde AKP ve CHP oyları yüzde 24 seviyesinde başa başmış. Şubat’tan Nisan’a geçen müddette CHP oyları 6 puan artarak yüzde 30’un üzerine çıkmış. Yeniden değişik olanı şu: Birebir devirde AKP oyları da 3 puan artarak yüzde 27 seviyesine gelmiş.

KİM TELEF OLUYOR 3: KUTUPLAŞMA HEM CHP’YE HEM AKP’YE YARIYOR

Burada da trend birebir. 19 Mart Sarsıntısı en çok İmamoğlu ve CHP’ye yaramış. Lakin AKP’nin durumunu da konsolide etmiş. Anlayacağınız şu etapta kutuplaşma CHP ve AKP’ye yarıyor… Lakin araştırmanın öteki hususlarına girdiğiniz takdirde işlerin AKP’nin pek de lehine gitmediğini gösteriyor. Araştırmada iki sonuç da bunu açıkça gösteriyor:

KİM TELEF OLUYOR 4: AKP’YE MAKÛS HABER: GENÇLERDE FARK 1’E 3’E ÇIKTI

(*) 2023’te oy kullanmayan ve 2028’de kullanacak olan gençler ortasında CHP’nin oyu 1’e 3 farkı açmış durumda. Yani bu yaş kümesindeki yeni seçmenin yüzde 20’si AKP derken yüzde 60’ı CHP diyor.

KİM TELEF OLUYOR 5: CHP DÜŞÜK GELİRLİLERDEN DE OY ALMAYA BAŞLADI

Ama en çarpıcı sonuç “Düşük eğitim düzeyindeki seçmenden gelen değişim sinyali.” Panorama Araştırma şirketi Genel Müdürü Osman Sert bu eğilimi şöyle açıklıyor: “AK Parti ve CHP ortasındaki oylar, periyoda ve siyasal gelişmelere nazaran yükselip alçalabiliyor. Lakin bunun dışında her iki partinin oy tabanında da yapısal değişimler görülmeye başlandı. Evvelden eğitim düzeyi yükselirken CHP’nin oyu artar gelir düzeyi düştükçe AK PARTİ’nin oyu artardı. Son devirde bu ezber önemli manada bozulmuş durumda.”

KİM TELEF OLUYOR 6: DÜŞÜK GELİR KÜMESİNDE CHP ARTIK AKP’DEN FAZLA OY ALMAYA BAŞLADI

“Artık CHP düşük gelirlilerden en az AK PARTİ kadar hatta ondan daha fazla oy alıyor. AK Parti ise her geçen gün daha yüksek gelirlilere gerçek kayan bir oy tabanına sahip.”

Benim yorumum: Yani artık “Gariban Zenci Türklerin” partisi olmaktan çıkıp, ayrıcalıklı ve zengin “Ak Türklerin” partisi oluyor.

KİM TELEF OLUYOR 7: CHP DÜŞÜK EĞİTİMLİLERDEN OY ALMAYA BAŞLADI

Osman Sert devam ediyor: “Eğitim düzeyine nazaran bakınca, CHP artık bütün eğitim düzeylerinden göreli olarak daha istikrarlı oy alabiliyor.”

Bu gelişmeyi bir cümle ile özetlersek: “Bu trendler aylık oy değişimlerinden daha değerli bir toplumsal Siyasal tavır değişikliğini işaret ediyor.”

KİM TELEF OLUYOR 8: 19 MART’IN EN BÜYÜK KAYBEDENİ YARGI KURUMU

Gerek bu anket gerek bu ay okuduğum öteki anketler şunu gösteriyor: 19 Mart darbesinin en büyük kaybedeni Yargı olmuş. Çeşitli anketlerden derlediğim son bir aylık gelişme şunları gösteriyor: () 19 Mart darbesinin “Hukuki bir karar” olduğuna inananlar bir ayda biraz artmış. Ancak “Siyasi bir karar olduğuna” inananların oranı da artmış ve yüzde 55’e dayanmış. () Bu tutuklamaların Türkiye’ye ve iktisada ziyanı olduğunu düşünenlerin oranı yüzde 60’lara gelmiş.

KİM TELEF OLUYOR 9: İMAMOĞLU ‘YOLSUZLUK YAPMIŞTIR’ DİYENLERİN ORANI ‘YAPMAMIŞTIR’ DİYENLERDEN AZ

() Son bir ayda, bu olayda birtakım yolsuzlukların olduğuna inananların sayısında biraz artış olmuş. () Lakin “İmamoğlu bunları yapmamıştır” diyenlerin oranı “yapmıştır” diyenlerden yüksek.

KİM TELEF OLUYOR 10: ‘TUTUKLAMA YANLIŞ’ DİYENLER ‘DOĞRU’ DİYENLERİN İKİ KATI

(*) Tutuklama kararı yanlıştır diyenler, doğrudur diyenlerin iki katı. Bu olayın bir siyasi darbe olarak yapılmasının en makûs tesiri şu olmuş: Türkiye’de artık “Yolsuzluk” konusu bir ahlak problemi olmaktan çıkıp siyasi sorun haline geliyor.

KİM TELEF OLUYOR 11: ERDOĞAN’IN YARGI DARBESİNİ SAVUNMASI TESİRLİ OLMUYOR

Yani Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Turp” teşebbüsü belagatı, dünkü üzere ağır suçlamalarının seçmen üzerinde hiçbir tesiri olmuyor. Türk halkının bunun bir siyasi darbe olduğuna olan inancı pekişmiş. Yargı konusuna gelince. İşte asıl felaket orada.

KİM TELEF OLUYOR 12: ANAYASA MAHKEMESİ DIŞINDA YARGININ HALK GÖZÜNDEKİ İMAJI TAM FELAKET

Öteki anketlerde de olduğu üzere, Yargı ile ilgili sorulan bütün sorulara verilen karşılıklar şunu gösteriyor: “Yargıya güven” yerlerde sürünüyor. Halkın gözünde bir tek Anayasa Mahkemesi’nin prestiji âlâ. Diyebilirim ki 19 Mart gözaltıları ve tutuklamaları ile savcı ve yargıçlar Türk Adaletine tamiri çok güç bir darbe vurmuşlar. Anket bunu açıkça gösteriyor.

YARGI MENSUPLARININ ÇOK GÜZEL OKUMASI GEREKEN BİR ANKET

Bence Yargı mensupları bu araştırmayı uygun okumalı. Zira bu gidiş artık Türkiye’nin “Seçilmişler eliyle yönetimi” sisteminden; “Atanmış hakim ve savcılar tarafından yönetilme rejimine” gerçek gidiyor. Bütün bunları kendi gözümden değerlendirirsem şöyle bir sonuç ortaya çıkıyor.

SONUÇ 1: BU TABLO MERKEZDE İKİ PARTİLİ SİSTEME GÖTÜRÜYOR

(*) BİR Bu trend Türkiye’yi iki partili bir sisteme yanlışsız götürüyor. Bu iki parti CHP ve AKP, gerçek manada merkez partileri haline gelebilir, demokrasi ve adalet konusunda taban kimi prensiplerde birleşebilirlerse ülkemiz huzura kavuşur.

SONUÇ 2: BU SİYASİ KRİZDEN TEK ÇIKIŞ YOLU PARLAMENTER SİSTEME DÖNÜŞ

(*) İKİ Bu eğilim başkanlık sisteminin Türkiye’yi, tek kişilik makus bir idareye götürdüğünü açıkça gösteriyor. “Ekonomi berbata gidiyor” diyenlerin oranın yüzde 71’e ulaşması bunun en somut göstergesi. O nedenle çıkış yolu CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in ilk sefer söylem ettiği Parlamenter sisteme dönüş için iki partinin anlayış birliğidir.

SONUÇ 3: AKP EN KISA VAKİTTE BU “19 MART DARBESİ” KARESİNDEN ÇIKMALI

() ÜÇ seçmen 19 Mart darbesinin faturasını Erdoğan ve AKP’ye değil direkt olarak hakim ve savcılara kesiyor. () DÖRT: Bu tablo, AKP’ye, en kısa müddette 19 Mart darbesi fotoğrafından çıkması gerektiğini anlatıyor. Zira Erdoğan ve AKP’nin o karede görünmesi CHP’ye çok daha fazla yarıyor. Hiçbir sivil idare bu türlü bir “Yargı darbesi fotoğrafında” bulunmayı uzun müddet taşıyamaz.

SONUÇ 4: BU FOTOĞRAFTAN EN KESTİRME ÇIKIŞ YOLU TUTUKSUZ YARGILAMA OLUR

(*) BEŞ: Bu “Aile fotoğrafından” çıkmanın en kısa yolu da İmamoğlu ve arkadaşlarına tutuksuz yargılanma yolunu açmaktır. Yoksa bugünden 2028’e geçecek mühlet daima İmamoğlu ve CHP’nin lehine çalışacaktır. Detaylarına girme müsaadesi alabilseydim çok daha derin yorumlar yapabilirdim. Fakat bu genel trendler bile gereğince gösteriyor tabloyu.

Ertuğrul Özkök