Ekonomi idaresinin iki yıldır uyguladığı sıkılaştırma siyaseti, üreticiler tarafından eleştirilmeye devam ediyor. Gerçek bölümdeki ödeme zahmetleri, tahsilat problemlerini da gündeme taşıyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB)’nın Elektronik Bilgi Dağıtım Sistemi (EVDS)’nde paylaşılan Takasbank bilgilerine nazaran, karşılıksız çek sayısı bir ayda yüzde 119,9 artış kaydetti. Mart ayında 10 bin 261 olan karşılıksız çek adedi, nisan ayına gelindiğinde 22 bin 566’ya yükseldi. Bir evvelki ay 7,79 milyar TL olan karşılıksız çek fiyatı ise 15,68 milyar TL’ye ulaştı. İbraz edilen çek sayısında 123’lük, mahsuplaşmaya tabi çek adedinde yüzde 124’lük artış dikkat çekti.
Toplam ibraz edilen çek sayısı bir evvelki ay 594 bin 846 adet iken nisanda 1 milyon 328 bin 308 adede, fiyatı da 373,4 milyar TL’den 684,5 milyar TL’ye yükseldi. Mahsuplaşmaya tabi çek ise 565 bin 947 adetten 1 milyon 270 bin 346 adede, meblağı 344,3 milyar TL’den 629,2 milyar TL’ye ulaştı.
KONKORDATOLAR ARTTI
Karşılıksız çek sayısındaki artışla bir arada, konkordatolardaki yükseliş de devam etti. Konkordatotakip.com sitesinin Basın İlan Kurumundan aktardığı bilgilere nazaran konkordatoda süreksiz mühlet kararı yüzde 145 yükseliş ile 782’ye ulaştı. İflas kararı verilen belge sayısında da yüzde 51’lik artış görüldü.
Sanayicilerin karşılaştığı ödeme zahmetlerini ve karşılıksız çeklerdeki artışı Aydınlık’a kıymetlendiren Örme Sanayicileri Derneği (ÖRSAD) Başkanı Fikri Kurt, sorunun işletmelerin finansman problemlerinden kaynaklandığını söz ederek şöyle konuştu:
‘BEDEL ÖDÜYORUZ’
“İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı Ekrem İmamoğlu’na açılan soruşturmadan sonra Türkiye’ye gelmiş sıcak paranın geri döndüğünü gördük. Bu da faiz indirim süreci başlamışken tekrardan yükseltilmesine neden oldu.
Sanayide ve üretimde, mevcut faiz oranlarıyla krediye erişip de işletmesini döndürebilen olamaz. Bunu karşılayacak kazanç yok. Dalda talep kahrı da var. Daima kapanan işletmeleri görüyoruz. Dokumacılık kesimi yüzde 40-50 kapasite ile çalışıyor.
Hükümet, enflasyona karşı hakikat tedbirleri almadığı için bedel ödüyoruz. Nisan ihracatımız 20 milyar dolar evet fakat 32 milyar dolar da ithalat yapmışız. İthalat cenneti olduk. Bu açığın kapatılması planlama yapılması lazım. Bizim eksikliğimiz, planlama yapamadık. Kontrol yapamadık. Üretimin gereksinimlerine yanıt veren bir eğitim uygulayamadık.
İmalat bölümünden bir firmanın, bu faizlerle finansman bulup da ayakta kalma bahtı yok. Kesinlikle batar, konkordato kararı alır. Bunun üzerine alacaklı firma da konkordato kararı almaya ve batmaya mahkum olur. İktisatta birbirimizi batırmaya yönelik bir çalışma var şu an.”
‘KAZANÇLAR ÖDEMELER İÇİN YETERSİZ’
Reel kesim şirketlerinin, yararları düştüğü için ödemelerini yapamadığını aktaran İstanbul Ticaret Odası Meclis Üyesi Musa Konutun de “Hem finansmana erişim sıkıntı hem de işler düştüğü için bankalardan alınan kredilerin ödemelerinin yapılması işletmelere büyük zorluk çıkarıyor.” dedi. Şu an Türkiye’de en sıkıntı şeyin üretici olmak olduğuna işaret eden Meskenin, şu sözleri kaydetti:
“Ödemelere yetecek kadar satış yapamıyoruz. Benim iki yıldır yaptığım ciro, masrafları karşılamıyor. Bir buçuk yıldır de banka kredileriyle döndürüyorum lakin bu banka faizleriyle patronun ayakta kalma talihi yok. En büyük problemimiz bankalardaki maliyetimiz. Hem kâr oranı hem de işler düşmüş, üzerine faizlerinde artmasıyla sahiden büyük kasvetler yaşıyoruz.
‘SERMAYESİ OLAN BU FAİZ ORTAMINDA YATIRIM YAPMAZ’
“Bir firma, elinde sermaye varsa bu faiz ortamında yatırım yapmaz. Yatırım yapmadığı vakit büyüme de olmuyor, istihdam da artmıyor. Ben artık ‘Elimdeki sermayeyi bu işe yatırmasaydım çok daha güzeldim.’ diyorum. Tekrar de daima bu türlü devam etmez, yarın öbür düzelir diye umut ediyoruz.”
İhracatçıların, döviz bazlı krediye ulaşabilmesi gerektiğine dikkat çeken Konutun, “Bankalardan krediyi yüzde 60 faizle alıyoruz. Bankalara devletin dur demesi lazım. Suistimal ediyorlar. Son 5 yıldır en fazla kazanan kesim bankacılık bölümü. Kârsızlık sorunu yaşamayan tek kesim bankacılık bölümü.” tabirlerini kullandı.
