Dünya Müslüman Alimler Birliği Lideri Karadaği: Türkiye ile PKK ortasında aracılık yaptım

Dünya Müslüman Alimler Birliği Lideri Prof. Dr. Ali Muhyiddin Karadaği, Irak Kürt Bölgesel İdaresi’ni yöneten Barzani ailesinin yayın organı Rudaw’a röportaj verdi.

Türkiye’deki barış süreci ve Suriye’deki arabuluculuk faaliyetlerine dair çarpıcı açıklamalarda bulunan Karadaği, bilhassa Türkiye’de geçmişte Kürt sıkıntısına yönelik oynadığı arabuluculuk rolü hakkında yeni bilgiler paylaştı.

Türkiye’deki barış sürecine ait optimist olduğunu belirten Karadaği, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve MHP lideri Devlet Bahçeli’nin desteklediği yeni sürecin “olgunlaştığını” vurguladı.

Terör örgütü PKK elebaşı Abdullah Öcalan’ın da siyasi uğraş daveti yaptığını, bu durumun barış için değerli bir fırsat sunduğunu söz eden Karadaği, geçmişte Erdoğan ile birçok sefer bir ortaya geldiğini ve Kürt sorununu gündeme getirdiğini belirtti.

CEMİL BAYIK ARACILIĞIYLA TEMAS KURDU

İlk kere açıkladığı bir bilgiye nazaran, PKK’nın kelamda askeri kanadından Cemil Bayık aracılığıyla temas kurduklarını ve Dolmabahçe Mutabakatı’na dönüş için onay aldıklarını söyledi.

Ayrıca, Almanya’da Ahmet Türk ile görüşerek bu süreci desteklediklerini ve Erdoğan’a PKK’nın bildirilerini ilettiklerini aktardı.

“KÜRT HALKI TÜRKİYE’DE ÇOK YETERLİ DURUMDA”

Karadaği, “Kürt halkı şu anda Türkiye’de çok güzel bir pozisyonda, cumhurbaşkanı yardımcısı Kürt, dışişleri bakanı Kürt, diğer birkaç bakan Kürt. Şu durumda Kürt ve Türk ortasında takriben çok bir fark yok” dedi.

Şam ziyaretine de değinen Karadaği, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile üç buçuk saatlik görüşmede Kürt sorununu ele aldıklarını belirtti.

“DSG’DEN GELEN TALEBİ ŞARA’YA TAŞIDIM”

Prof. Dr. Ali Muhyiddin el Karadaği, Kürt sıkıntısında ise DSG’den gelen barış talebini Şara’ya taşıdığını, Kürtlerin yasal haklarını savunduğunu ve yeni hükümetle Kürtler ortasında imzalanan muahedede küçük de olsa katkı sağladıklarını söyledi.

Karadaği, Suriye’de süreksiz anayasada Kürtlerin tanınmamasına karşın, uzun vadeli müzakerelerle bu durumun değişebileceğini öngördü.

“İLK DEFA AÇIKLIYORUM”

Rudaw TV’de yayınlanan röportaj özetle şöyle:

Rudaw: Rusya’nın Suriye ile ilgili sizden ne üzere talepleri vardı?

Dr. Ali Karadaği: Kuşkusuz mevzu Humeymim Hava Üssü, deniz kıyısındaki üssü hakkındaydı. Rusya’nın buradan çıkması ile ilgili, Suriye de evvelki hükümetle, Beşar Esad ile Rusya ortasında olan kimi başka mutabakatlarla ilgiliydi. Bunları onlara ilettik, Ahmed Şara çok şad oldu, “biz daha sonra kendimiz irtibat kurarız” dedi. Sonra Ahmed Şara Ramazan ayında bizi davet etti, gittik, yaklaşık üç buçuk saat oturduk, görüş alışverişinde bulunduk. Sonra özel olarak konuştuk. Konuştuğumuz bahislerin birden fazla Suriye’nin yararınaydı.

Rudaw: Kürtleri de konuştunuz mu?

Dr. Ali Karadaği: Evet! Neden Kürt konusunu konuştuk? Zira yeni hükümetin muvaffakiyete ulaşmasından sonra, bana bir mektup geldi. Bunu birinci kez açıklıyorum. Demokratik Suriye Güçleri (DSG) liderliğinden bir mektup aldım.

Rudaw: Yani Mazlum Abdi’den mi?

Dr. Ali Karadaği: Hayır, ilgilerden sorumlu olan, iki kişi imzalamıştı ve şu anda isimlerini hatırlamıyorum, fakat sanırım Mazlum Bey’in yardımcılarıydı. “Prof. Dr. Karadaği, sizden, bir Kürt alim ve dini merci olarak barış için yardımcı olmanızı istiyoruz” diye yazmışlardı.

Rudaw: Bu yeni bir bilgi.

Dr. Ali Karadaği: Biz de çok sevdiğimiz bir kardeş ve aracı vasıtasıyla karşılık verdik. Mektup yazılıydı, kelamlı değildi direkt. Suriye’nin yeni liderliğiyle irtibat kurduk, “Allah’a şükür yardımcıyız ve müzakere için rastgele bir şey gerekirse hazırız” dedik. Onlarla da konuştuk ve Kürt halkı ve Kürt halkının temsilcileriyle barışın mecburî olduğu konusunda onları teşvik ettik. Ayrıyeten, örneğin Cindires ve Afrin üzere DSG’nin bulunmadığı yerlerden de Kürtler bizimle bağlantı kurdular. Taleplerini Ahmed Şara’ya ilettim. Bu işin Irak üzere olmasını istemediğimizi, bu sorunun bu formda sürmesinin hiç kimsenin faydasına olmadığını söyledim. İslami açıdan da bilirsiniz ki lisan yasal bir haktır, siyasi haklar yasaldır, dedim. Allah’a şükür, ziyaretimizden bir yahut iki gün evvel onlar kendi ortalarında bir mutabakat imzaladılar. Ahmed Şara’yı tebrik ettik. Bunun çok kutsal bir mutabakat olduğunu, Suriye’nin faydasına, İslam’ın faydasına, Kürtlerin, insanlığın faydasına olduğunu söyledik. Çok teşvik ettik. Bu nedenle bu barış projesinde küçük bir modülle da olsa katıldığımız olduğuna inanıyoruz, umarız bunu güçlendirmekte daha fazla rol alabiliriz.

“SURİYE’DEKİ ANAYASA GEÇİCİ”

Rudaw: Bu mevzu da kıymetli, lakin süreksiz anayasada Kürtler Suriye’deki ikinci büyük millet olarak tanınmadılar, bunu nasıl görüyorsunuz?

Dr. Ali Karadaği: Aslında bu süreksiz bir anayasa, Beşar Esad tüm Suriye’nin Araplığını vurguluyordu. Baas Partisi tüm Suriye’nin Arapçılığı üzerine kuruldu. Baasçılar Suriye’de Kürt bölgelerini Arap Nesli ile parçaladı. Bu çok büyük bir sorun yarattı. Bu basamakta nasıl değiştirebiliriz? Bana nazaran bunların hepsi tartışmaya açıktır, onlar da bunun kalıcı bir anayasa olduğunu söylemediler, süreksiz bir anayasa olduğunu söylediler.

Rudaw: Yani gelecekte değişeceğini öngörüyor musunuz?

Dr. Ali Karadaği: Bence Kürt halkı ve liderliği anlaşırsa, uzun müzakerelerle olabilir. Kürtler bazen sabırsızdır, birtakım halkla ise çok sabırlıdır. Örneğin Fars halkı, yaklaşık on yıl Amerika ile müzakere yapabildi, Trump öncesi periyotta, Obama devrinde.

Rudaw: Şayet Kürtler başlangıçta bir şey elde edemezse artık edemez korkusu var.

Dr. Ali Karadaği: Kürtlerin haklarını tam olarak elde etmesi gerektiği konusunda ısrarcı olması gerektiğine katılıyorum, lakin birebir vakitte Kürt halkının gücü ve varlığı ve Suriye’deki Kürt halkının temsili altında olmalı. Hakikaten birtakım Kürt önderleri, “Suriye’deki Kürt halkının kendisini Irak Kürdistanı ile kıyaslaması ve ‘biz de Irak Kürdistanı üzere bir federasyon istiyoruz’ demesi gerçek olmaz. Zira Irak’ın durumu çok farklı. Birincisi, örneğin coğrafik açıdan Irak Kürdistanı birbirine bağlıdır. İkincisi Saddam Kuveyt’e saldırdı ve sonra geri çekildi. Böylelikle orada tampon bölge oluşturuldu. Tüm bunlar Irak Kürdistanı için özel durumlar yarattı. Kürtler haklarını talep etmesinler demiyorum, fakat ortada buluşmalıyız. Biz terim savaşı, söz savaşı değil, hak ve hukuk savaşı vermeliyiz. Birden fazla vakit en büyük Kürt siyasetçiler yahut edebiyatçılarda diyor, “Kürtler ömürleri boyunca Arap’tan daha güzel olmak istemedi” diyorlar. Örneğin siz Lider Mesud Barzani’den yahut Celal Talabani’den “bizim haklarımızın Arapların haklarından daha fazla olmasını istiyoruz” dediğini duydunuz mu? Bu demediler. Hayır, biz Kürtler eşit olmak istiyoruz. Bu eşitlik üzerinde çalışmak çok kıymetli.

ŞARA HAKKINDAKİ DEĞERLENDİRMESİ

Rudaw: Soruyu öbür türlü sorayım: Suriye’de şu anki evresinde Kürtler haklarını elde edemezse, gelecekte elde edileceğinin garantisi var mı?

Dr. Ali Karadaği: Bu müzakere edilmeli, üzerinde çalışılmalı, bu bir gün yahut iki günlük bir iş değil. Sonra, nitekim diğer bir şey de var, inanç. Her vakit müzakerenin başarısı, psikologların dediği üzere tarafın birbirine güvenmesidir. İtimat oluşturmak her iki taraftan da çok kıymetli, hükümet tarafından da Kürtler tarafından da. Çok vakit ve çok farkındalık gerektirir, bu türlü bir sonuca ulaşmak için çok akla yatkın olmalı. Ne zalimce olsun ne mazlumca.

Rudaw: Ahmed Şara’yı konuşmak istiyorum. Kendisi El Esas ve IŞİD içinde yer aldı ve artık Suriye’nin süreksiz cumhurbaşkanı oldu, Ahmed Şara’nın karakteri ve fikirleri sizce nasıldır?

Dr. Ali Karadaği: Bakın, hilafet denilen devlete katılması yahut biat istendiğinde bunu kabul etmedi, sonra IŞİD’le savaştı. Ahmed Şara’nın kümesine karşı savaştılar. Ahmed Şara’nın kümesi IŞİD ve El Kural’a karşı savaştı. Bu onun çok değiştiğini gösteriyor. Bir devlet başkanı kişiliği gibi davranıyor, konuşuyor ve düşünüyor. Kuşkusuz tüm kanılarının yüzde yüz yanlışsız olması gerekmiyor, zira yanılgıdan muaf olmak yalnızca Allah’a mahsustur, lakin genel olarak “biz ihtilale dönüşüm yapmalıyız” diyor. Bunlar onun sözleri, şunu diyor; “tüm bileşenler ve bilhassa Kürt halkı Suriye’nin asil bileşendir.” Bunu bana kendisi söyledi. Bizim bundan yararlanmamız gerekiyor, sonra sonucun nasıl olacağını göreceğiz. Bu şahsiyete karşı optimistim, lakin yeniden de kusursuz olduğunu söylemiyorum. Ayrıyeten devletlerin onun üzerinde baskısı var. Arap baskısı var, Yahudi baskısı var, öbür devletlerin baskısı var.

BAHÇELİ’NİN DESTEKLEMESİ NE MANAYA GELİYOR

Rudaw: Türkiye’den de bahsedelim. Biliyorsunuz şu anda Türkiye’de yeni bir süreç başladı, barış süreci. Abdullah Öcalan PKK’dan kendini feshetmesini istedi. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bunun yeni bir basamak olduğunu söyledi. Sizce bu tahlil süreci sonuç verecek mi?

Dr. Ali Karadaği: Biz bu mevzuda da çok iyimseriz, neden? Zira daha evvel Erdoğan ve Adalet ve Kalkınma Partisi bu fikri birinci başta sundu. Yaklaşık 10-15 yıl evvel, bir mutabakat vardı, 8-9 unsurluk bir mutabakat. Şimdi Milliyetçi Hareket Partisi Genel Lideri Devlet Bahçeli de bu fikri destekliyor. Bu ne manaya geliyor? Kürtçe biz buna “olgunlaştı” diyoruz. İslamcılar İslami bir prensip olarak olağan, milliyetçiler ulusal olarak bu barış ve bir ortada yaşamanın uygun bir şey olduğunu düşünüyorlar artık. Kürt milleti tarafından ise ki PKK’nın temsilcisi Abdullah Öcalan’dır. Kendisi de Kürt ve Türk kardeşliği üzerinde çok güçlü bir formda çalışıyor. Daha da ötesi, savaş ve şiddetin bir kenara bırakılması ve siyasi olarak gayret edilmesi talep etti ve emretti. Bu durumda bir optimistlik ve uğraş olduğunu düşünüyorum.

Size ayrıyeten yeni bir bilgi de vereyim, Necmettin Erbakan başbakan olduğu periyotta yanıma büyük bir İslami şahsiyet gönderdi, “Abdullah Öcalan’ın görüşünün ne olduğunu bilmek istiyoruz, sahiden barış istiyor mu istemiyor mu?” dedi.

“KÜRT HALKI ŞU ANDA TÜRKİYE’DE ÇOK YETERLİ BİR KONUMDA”

Rudaw: Yani 1990’lardan bahsediyorsunuz?

Dr. Ali Karadaği: Yaklaşık 30 yıl evvel. Biz de Abdullah Öcalan’a bir arabulucu gönderdik. Fakat periyotta Erbakan’a darbe oldu. Yani İslami olduğum için demiyorum lakin İslamcıların Kürt sıkıntısına yaklaşık milliyetçilerden çok çok daha düzgündür ve onlarla anlaşmak çok daha kolaydır. Lakin artık Allah’a şükür Türk milliyetçileri de özellikle Milliyetçi Hareket Partisi de ki Devlet Bahçeli liderdir ve onlar için bir semboldür, çok uygun bir adım atmıştır. Öteki taraftan Abdullah Öcalan bu projeyi desteklemiştir. Şayet üzerinde çalışılırsa bu herkes için çok yararlı olur. Kürt halkı şu anda Türkiye’de çok yeterli bir pozisyonda, cumhurbaşkanı yardımcısı Kürt, dışişleri bakanı Kürt, diğer birkaç bakan Kürt. Şu durumda Kürt ve Türk ortasında takriben çok bir fark yok. Fakat bu hak ve özgürlüklerin anayasada yer edinmesi gerekir, sonra üzerinde çalışılması gerekir, bu çok çok değerli bir şey. Bu Türkiye’nin tüm bileşenleri için, Türk, Kürt, Arap ve bunlar için stratejik bir şey.

“CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN İLE BİRÇOK DEFA BİR ORTAYA GELDİK”

Rudaw: Türkiye’de halihazırda yürütülmekte olan barış sürecinde daha evvel bir rol üstlendiğinizi biliyorum. Bu süreçte nasıl ve ne biçimde arabuluculuk yaptığınızı öğrenmek isterim.

Dr. Ali Karadaği: Gerçekten hoş bir soru. Biz, doğrusu Cumhurbaşkanı Erdoğan ile birçok defa bir ortaya geldik… Ne yazık ki, bu yüzden birtakım Kürtler tarafından eleştiriliyoruz… Görüşmelerimizin birçoklarında biz Kürt problemini gündeme getiriyoruz ve bu sıkıntının nasıl çözülebileceğini konuşuyoruz. Hatta bir kezinde, Malezya’da düzenlenen İslam İşbirliği Konferansı’na ben de davet edilmiştim. Oradaydım, Erdoğan konuştu, akabinde beni selamladı. Sonrasında bir görüşmemiz oldu ve kimi bahisleri müzakere ettik. Ben sürecin tekrar başlaması gerektiğini söyledim. Bu, birinci sürecin bozulduğu ve Diyarbakır ile başka birtakım yerlerde PKK ile hükümet ortasında çatışmaların başladığı periyoda denk geliyordu. Ne yazık ki hepimiz çok ziyan gördük. Kıymetli olan şu ki, o devirden evvel de sonra da bizim Cemil Bayık aracılığıyla temaslarımız olmuştu.

DOLMABAHÇE MUTABAKATI

Rudaw: Yani PKK kanadından sizinle bir temas olduğunu söylüyorsunuz? Sanırım bunu birinci sefer bir medyada lisana getiriyorsunuz?

Dr. Ali Karadaği: Evet, birini gönderdi. Ben ve Kak Ali Zamaki birlikteydik, görüştük. Her iki tarafa da tavsiyelerimizi ilettik. Daha evvel sekiz bakanın imzaladığı (Dolmabahçe Mutabakatı) bir mutabakat yapılmıştı; onlar da bu mutabakata hazır olduklarını söz ettiler. Sanırım askeri kanadı temsil ediyor Cemil (Cemil Bayık). Onun gönderdiği şahıslardan bu hususta onaylarını aldık. Daha sonra, sürecin siyasi boyutunu ele almak için Almanya’ya gittik. Orada Ahmet Türk ile görüştük. İnsan doğruyu söylemeli; hepsi, o evvelki mutabakata dönülmesi konusunda hemfikirdi.

Rudaw: PKK mı?

Dr. Ali Karadaği: Evet, PKK. Biz de bu gelişmeleri Erdoğan’a ilettik ve “Böyle bir durum var, bu mevzu üzerinde çalışabilirsiniz” dedik.

“PKK’NIN İLETİSİNİ ERDOĞAN’A İLETTİM”

Rudaw: PKK’nın bildirisini Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a ilettiniz mi?

Dr. Ali Karadaği: Evet, elbette. Bu süreç büsbütün bildirilerin iletilmesi, karşılıklı yanıtların verilmesi üzere kademeleri içeriyor. Bildiğim kadarıyla şu anda yürütülen eforlar da bu sürecin bir devamı niteliğinde. İmam Gazali’nin de buyurduğu üzere: “Bazen bir kişi bir demiri kesmek ister. Eline bir çekiç alır, yüz sefer vurur lakin kesemez. Sonunda tüm gücünü toplayarak bir darbe daha indirir ve demir kesilir. Lakin o demir son darbeyle değil, öncesindeki yüz darbenin tesiriyle kesilmiştir.” Biz de 30 yıldır gayret sarf ediyoruz…

Rudaw: Siz birçok vakit Kürt kimliğinize sahip çıkmamakla suçlanıyorsunuz ve birçok vakit birtakım kişilikler tarafından Türkiye ile, Türkiye Cumhurbaşkanı ile daha fazla dostluğunuz olduğu söyleniyor.

Dr. Ali Karadaği: Gerçekten onlar çok, vicdansızdırlar diyebilirim. Benim hayatıma bir bakın, 1988 yılında saygıdeğer ve büyük birkaç şahsiyetle birlikte Rabıta’yı kurduk. Sonra iki maksadımız vardı, biri Türkiye ve İran’daki Kürt mültecilere yardım etmekti. 1990’da Saddam saldırdığında, yaklaşık 1-2 milyon mülteci vardı. Tüm eforlarımızı harcadık, herkes bilir ki tüm kamplara ulaştık. Bu bir. İkincisi insani ve siyasi yanı da var. Her konferansta Kürtlerden bahsettik, hatta üyesi olduğum İslami Fıkıh Akademisi’nde bile Saddam’ın zulmünün nasıl kınanacağını tartıştık. Halepçe ve Enfal olaylarından sonra anlattık.

“TÜRKİYE ÇOK GELİŞMİŞ”

Rudaw: Türkiye’nin istikrarı ve gelişimi ne oranda bölgedeki Kürt sıkıntısının tahliline bağlıdır?

Dr. Ali Karadaği: Ekonomi benim öğrenimimin ana kısmı, iktisat asla güvenlik ve huzur gölgesi dışında gelişmez. Sermaye savaş ve felaketin olduğu yerden kaçar. Bu nedenle, Türkiye’de Kürt bölgelerindeki, Türkiye’nin doğusu denilen yerlerdeki huzur ve güvenlik sermaye ve yatırımları da tesirler. Şart tüm Türkiye’de huzur ve güvenlik olmasıdır. Türkiye çok gelişmiş, ancak Kürt’le anlaşırsa daha da gelişir.