Zelzele paniği alışkanlıkları değiştirdi: İş dünyasında göç furyası… Yastık altı altınlar bankaya taşındı: Rekor ilgi

İŞ DÜNYASINDA GÖÇ FURYASI

İstanbul ve etrafında ikamet eden 1500’ün üzerinde çalışan ile gerçekleştirilen araştırmada, Marmara bölgesindeki çalışanların değerli bir kısmının zelzele kaygısıyla taşınmayı planladığını ortaya çıktı. Meslek.net’in araştırmasına nazaran araştırma, çalışanların yüzde 57’sinin zelzele sonrası tedirginlik yaşadığını, yalnızca yüzde 7’sinin ise kendisini inançta hissettiğini gösterdi.

YÜZDE 70’DEN FAZLA ÇALIŞAN HİBRİT MODELİ TERCİH EDİYOR

Araştırmaya nazaran Marmara’daki çalışanların yaklaşık yüzde 80’i sarsıntı nedeniyle tasa taşıyor. İştirakçilerin yüzde 82’si daima iş yerinde çalıştığını belirtirken, yüzde 70’ten fazlası hibrit modeli tercih ettiğini söz etti.

Deprem derdiyle taşınmayı düşünenlerin oranı yüzde 35 olurken, taşınmayı düşünmeyenlerin yaklaşık yüzde 33’ü bulundukları bölge ve binaların altyapısına güvendiklerini bildirdi. İstanbul’da hayat maliyeti ile zelzele riskinin birleşmesi, çalışanlar açısından uzaktan çalışmanın değerini artırıyor.

ÖNLEMLERİ KÂFİ BULMAYANLAR YÜZDE 55

Araştırmaya katılanların yüzde 38’i iş yerlerinin sarsıntıya sağlam olduğunu düşünürken, yüzde 17’si iş yerinin dirençli olmadığını, yüzde 40’a yakını ise emin olmadığını belirtti.

Şirketlerin sarsıntı sonrası aldığı tedbirleri kâfi bulmayanların oranı yüzde 55’i aşarken, bu adımları yetersiz bulan iştirakçilerin birden fazla tahlillerin sürdürülebilir olmadığını lisana getirdi.

Afet eğitimi yahut semineri, çalışanların en çok talep ettiği adımlar ortasında yer aldı. İştirakçilerin yüzde 76’sı zelzele öncesi rastgele bir eğitim yahut seminer verilmediğini, yüzde 60’ı bu çeşit eğitimlere gereksinim duyduğunu, yüzde 65’ten fazlası ise şirketinde afet planı bulunmadığını aktardı.

Depremler, vatandaşların yalnızca günlük hayatını değil, tasarruf alışkanlıklarını da kökten değiştiriyor. Bilhassa 6 Şubat 2023’te meydana gelen ve binlerce kişinin hayatını etkileyen Kahramanmaraş merkezli sarsıntılar sonrası, “yastık altı” olarak bilinen fiziki altın saklama alışkanlığı sorgulanır hâle geldi. Devamında 23 Nisan tarihinde İstanbul’da yaşanan sarsıntı can ve mal kaybına neden olmasa da konutta bulunan birikimlerin daha inançlı korunması ile ilgili tahlil yolları aratır oldu.

ALTINLAR BANKALARA TAŞINDI

Öte yandan artan hırsızlık olayları da kaygıyı artırdı. Böylelikle vatandaşlar yatırımlarını inançlı limanlara yönlendirmeye başladı. Bu dönüşümün en somut göstergesi ise KAD-SİS (Kuyumcu Altın Değerleme Sistemi) uygulamasına olan ağır ilgi oldu. Türkiye gazetesinden Kaan Zenginli’nin haberine nazaran 2024 yılında KAD-SİS üzerinden bankalara aktarılan altın ölçüsünde bir evvelki yıla nazaran yüzde 35 artış yaşandı. 2025 ile ilgili net data açıklanmazken, bu oranlar, halkın inançlı yatırım anlayışındaki değişimin en değerli göstergesi olarak bedellendiriliyor.

“DEPREM OLURSA ENKAZ ALTINDA KALIR”

Altın ve Para Piyasaları Uzmanı İslam Memiş, altınlarını teminat altına almak isteyenler için KAD-SİS sisteminin en mantıklı tahlil olduğunu söyledi. İslam Memiş “Evdeki fiziki altınlarımızı teminata nasıl alırız?” sorusunun sıkça sorulmaya başlandığını söz ederek, KAD-SİS sisteminin devrede olduğunu bu sistemle altınların 24 ayara çevrilip banka hesaplarına aktarılabileceğini duyurdu. İstanbul’da faaliyet gösteren kuyumcu Halit Gözüpek ise fiziki altın konusunda son aylarda büyük bir değişim yaşandığını belirterek “Artık kimse meskeninde altın saklamak istemiyor. Müşterilerimiz ‘Deprem olursa altınlarımız enkaz altında kalır’ tasasıyla bankaya yatırıyor” dedi. Bu dehşet, yalnızca ferdî güvenlik dertlerini değil, finansal sistemin kayıt altına alınmasını da beraberinde getiriyor. Uzmanlar, KAD-SİS’in yalnızca ferdî güvenliği değil, birebir vakitte kayıt dışılığın önlenmesi açısından da ehemmiyet taşıdığını belirterek “Bu sistem sayesinde hem vatandaşın altını inançta hem de daldaki kayıt dışı iktisat azalıyor” açıklamalarında bulunuyor.

İSTENİLDİĞİ VAKİT ÇEKİLEBİLİYOR

Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Borsa İstanbul iş birliğiyle hayata geçirilen KAD-SİS, hem fiziki altını teminat altına alıyor hem de dijital ortamda saklama imkânı sunuyor. Sisteme nazaran vatandaşlar, bilezik, çeyrek ya da gram altın üzere fiziki altınlarını yetkili kuyumcular aracılığıyla sisteme dâhil edebiliyor. Kuyumcu, altını gram bazında değerlendirip bankaya aktarıyor. Böylelikle vatandaş, yatırımlarını hem banka garantisi altında tutuyor hem de dijital hesaplarında görüntüleyebiliyor.

BANKADA ALTIN HESABI AÇMAK İLE KAD-SİS ORTASINDA NE FARK VAR

KAD-SİS: Vatandaş elindeki fiziki altını (bilezik, çeyrek, gram vb.) yetkili kuyumcuya götürerek sisteme sokar. Kuyumcu altını kıymetlendirir ve gram bazında bankaya aktarır.
Banka Altın Hesabı: Bankada direkt açılan hesaplarda ekseriyetle nakit karşılığı dijital altın alınır; meskendeki fiziki altın sisteme girmez.
KAD-SİS: Altınlar, Borsa İstanbul ile entegre çalışan kuyumcular tarafından kıymetlenir. Fiziki altın 995/1.000 saflık oranıyla gram cinsinden hesaba geçer.
Banka Hesabı: Değerleme süreci yoktur; banka yalnızca altın alım-satım fiyatları üzerinden süreç yapar.
KAD-SİS: İstenirse dijital hesaptaki altın tekrar fiziki olarak çekilebilir.
Banka Hesabı: Kimi bankalar fiziki çekime müsaade verse de her vakit çarçabuk mümkün olmayabilir, sınırlamalar olabilir.
KAD-SİS: Bilhassa yastık altı altını sisteme kazandırmak hedefiyle geliştirilmiştir. Meskeninde altın tutan şahıslar hedeflenir.
Banka Hesabı: Daha çok dijital yatırım yapmak isteyen kullanıcıları maksat alır.
KAD-SİS: Kayıt dışı fiziki altını iktisada kazandırır; iktisatta şeffaflığı artırır.
Banka Hesabı: Hâlihazırda sistemde olan nakit ile süreç yapıldığı için kayıt dışını etkilemez.