Suudilerden milyon dolarlık ‘yumuşak güç’: Selman’ın düşü

İngiliz spor müellifi James Montague’ye nazaran Suudi Arabistan, 2018’de gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın öldürülmesinin akabinde prestijini düzeltmek için spora yöneldi.
DÜNYA+’ya konuşan Montague, Suudi Prens’in Newcastle United’ı satın alması Suudi Arabistan’ın yaklaşık 2016’da giriştiği büyük soft power atağının bir modülü. Suudi Arabistan 2016’dan bu yana boksa, golfe ve tenise de büyük yatırımlar yaptı. En büyük yatırım ise futbola yapıldı. Bu yatırımlarının bir kısmı yıllardır sürüyor. 2024’te Suudi Arabistan, bir dizi değerli yabancı kupa finaline mesken sahipliği yaptı: İspanya Muhteşem Kupası, İtalya Üstün Kupası, CAF Muhteşem Kupası ve Mısır Kupası Finali.

NEWCASTLE UNITED’IN SATIN ALINMASI

2021’in ekim ayında Kuzeydo­ğu İngiltere’deki Newcast­le United’ın Suudi Prens’e satılmasının akabinde Newcastle United taraftarının stadyumun etrafında toplanarak klâsik Arap kıyafetleri ile kutlama yaparak sevinmesi dikkat çekti. Suudi Arabistan Varlık Fonu 200 milyon Sterlin üzere bir meblağa kulübü devraldı. O dönem küme düşmekten kurtuldular. Ön­ceki dönem Şampiyonlar Ligi’ne kaldılar. Bu sezon da ligde tekrar birinci beşi kovalıyorlar. Özcesi Suud parasıyla şimdi en düzgünler ortasında değil fakat büyümeye devam eden bir kadro kelam konusu.

FARKLI KITALARDA DEV SPONSORLUK ANLAŞMALARI

‘Saudi Arabia’s Grip On World Sport’ raporuna nazaran 2024’te Suudi Arabistan’ın tüm dünyadaki futbol sponsorluğu sayısı 194 sayısına ulaştı. Bu sponsorluk mutabakatlarının en kıymetlilerinden biri geçen yıl FIFA’yla imzalandı: Aramco bunun için FIFA’ya her yıl 100 milyon dolar ödeyecek. 11 Aralık’ta da FIFA, 2034 Dünya Kupası’nın konut sahipliğini Suudi Arabistan’a verdi. Ülkedeki insan hakları sorunu ve siyasi özgürlük eksikliği üzere mevzulara karşın 211 FIFA üyesi ülke ortasından buna tek karşı çıkan Norveç oldu.

DÜNYAYI SARSAN TRANSFER SİLSİLESİ

Suudi Arabistan Pro Lig’de 2022 Aralık ayında Cristiano Ronaldo ile başlayan transfer atılımı 2023 yazında da Neymar, Benzema üzere global yıldızlarla devam etti. Pro Lig kadroları yalnızca o yaz futbolcu transferlerine 903 milyon dolar harcadı. Üst seviye 20 oyuncunun yalnızca bir dönemlik maaşının da 1 milyar dolar olduğu kestirim ediliyor. 2024 yazında 2023’e nazaran transfer atılımları daha sönük kalsa da Pro Ligi dünyanın en argümanlı liglerinden biri yapma maksadı bitmiş değil. Artık bu lige alt liglerden büyük bir oyuncu geliyor: Neom SC. Bu kulübün ismi şimdi fazla bilinmiyor lakin ülkenin kuzeydoğusunda inşaatı süren akıllı kent Neom’un ekibi olacak. 1.5 trilyon dolara mal olması beklenen Neom’da yaklaşık 9 milyon kişi yaşayacak. Bu devasa bütçeden futbola da dev yatırımların yapılması bekleniyor. Bu yaz şimdi konutunda oynamayan Neom SC de global futbol transfer piyasasının sürpriz kadrosu olabiir.

PRENS SELMAN’IN RÜYASI

İngiliz gazeteci ve spor muharriri James Montague son kitabı ‘Engulfed’da Suudi Arabistan’ın tüm dünyada kurmaya çalıştığı spor imparatorluğunun art planına bakıyor. Montague’ye bu durmu, “Çünkü Muhammed bin Salman’ın birinci yaptığı işlerden bi­ri, bu Vizyon 2030 projesiydi. Birebir vakitte Kamu Yatırım Fonu’nun (PIF) mali gücüyle Suudi ekono­misini bir ileri operasyon üssü ola­rak tekrar oluşturmaktı. Ve ta­bii PIF’in başında kim var? PIF’in başkanı MBS. Elbette yönetici ola­rak, onu yönlendiren kişi Yasir El Rümeyyan. Lakin şu anda en çok fikir Genel Cümbüş Otoritesi’nin (GEA) başındaki Türki eş-Şeyh aracılığıyla geliyor” şekinde açıklıyor.

James Montague spor yatırımlarının bütçesine yönelik gelen soruya ise “Aldığım bilgilere nazaran Suudi Arabistan 2024’e kadar spor pro­jeleri ve sponsorlukları için yak­laşık 51 milyar dolar harcadı. Fakat bunun biraz muhafazakâr bir tah­min olduğu kanaatindeyim. Ben­ce sahiden harcanan ölçü ke­sinlikle bunun birkaç katı. Suudi Arabistan artık 2034 Dünya Ku­pası için yatırımlarına devam ede­cek. Ayrıyeten gelecek 10 yılda e-spo­ra yönelik 34 milyar dolarlık bir ya­tırım hedefliyorlar. 2034’e kadar maliyetinin ne olacağını ve Suudi yatırımının ne olacağını düşündü­ğümüzde, trilyonlarca değilse bile yüzlerce milyar olacağını düşünü­yorum” yanıtını verdi.

“NEWCASTLE’IN SATIN ALINMASI EN BÜYÜK SIÇARAMA”

‘Suudi projesi için Premier Lig ekibi Newcastle United’ın satın alınması ne ka­dar kıymetliydi?’ sorusunu da cevaplayan Montague, “Bence daha evvel sporu Suudi Arabistan’a getirmek için kimi gi­rişimler olmuştu. Boks maçları ve­ya WWE (Amerikalı profesyonel güreş şirketi) üzere.. Fakat asıl önem­li olay 2018’de Cemal Kaşıkçı’nın öldürülmesiydi. Bu her şeyi değiş­tirdi. Suudi Arabistan’ın ve veliaht prensin prestiji yerle bir olmuştu. Bunu düzeltmek için çok süratli bir halde spora yöneldiler. Gittikleri birinci yerlerden biri FIFA’ydı zira FIFA’nın ve Gianni Infantino’nun güç ve parayı önemsediğini ve FI­FA’nın hangi istikamete gittiğini çok ça­buk anlamıştı. Fakat Newcastle United’ın satın alınması en büyük sıçramaydı. Newcastle United’ı satın almalarına dair manileri ge­rekirse tehditlerle aşmayı başar­dılar. Mesela MBS, İngiltere baş­bakanı Boris Johnson’a bu istikamette kelamlar içeren bir bildiri gönderdi” dedi.

NEOM’UN PLANI

James Montague Neom’un dev bütçesi ile ilgili gelen soruya ise, “Neom Spor Kulübü ve Brezilyalı teknik yönetici Pericles Chamus­ca, dönem ortasında biraz bocala­sa da şampiyonluğu rahat aldılar. Gelecek dönem Pro Lig’de oynaya­caklar. İnanılmaz bir takımları var. Mesela Said Benrahma kış trans­fer periyodunda onlarla mukavele imzaladı. Böylelikle onları tepeye taşıdı. Bu ekip kuzeybatıdaki Ta­buk’ta bir üçüncü lig kulübüydü. Güya oradan bir anda Şampiyon­lar Ligi’ne çıktılar. Beş yıl sonra Dünya Kulüpler Kupası’na katıl­mak üzere bir planları var. Alışılmış di­ğer kulüpler bu yeni kurulan Neom kulübünden pek mutlu değiller. Zira bu onların hakimiyetini bo­zacak bir devlet projesi. Para tüm kapıları açar, o denli değil mi? En üst lige çıkmak için zati büyük mik­tarda para yatırdılar. Bence bu ya­zın en büyük haberi Neom SC’nin bu yaz tonlarca para harcaması olacak. Şimdiden Kevin de Bruyne üzere bir isim konuşuluyor…” formunda konuştu.