Kurban Bayramı’na geri sayım devam ederken kurbanlık fiyatları da hem tüketicinin hem de üreticinin gündeminde birinci sıraya yerleşti. Ekonomim’den Veysel Ağar’ın haberiine nazaran, Doğu Anadolu’dan sevkiyatlar başlarken kurbanlık hayvan besicileri yüksek maliyetler ve düşen talepten şikâyet ediyor. Evvelki yıllarda bayramdan bir ay evvel satışlarını tamamladıklarını aktaran besiciler, alım gücünün düştüğünü ve satışların yavaşladığını belirttiler.
İstanbul Anadolu ve Avrupa yakasında kurbanlık satışı yapan işletmeciler girdi maliyetlerinin çok derecede arttığını, maliyetlerini karşılamakta zorlandıklarını söylediler. “Satabilirsem kendimi kâr etmiş sayacağım, zira ziyan etmiyorsam bu artık başarıdır” diyen besiciler, geçen yıla nazaran yüzde 100’ün üzerinde artan yem, saman, nakliye, yer kirası ve çoban fiyatını tıpkı oranda satış fiyatlarına yansıtamadıklarını tabir ettiler. Bu yıl büyükbaş ve küçükbaş kurbanlık fiyatlarında geçen yıla kıyasla yüzde 30 ila 35 ortasında artış yaşandığını belirten besicilerin verdiği bilgilere nazaran, geçen yıl canlı kilogramı 280-320 lira ortasında olan fiyat bu yıl 350-430 TL ortasında seyrediyor. Geçen yıl 25-30 bin lira ortasında olan kurbanlık büyükbaş hayvanın bir payı bu yıl 30-40 bin TL ortasında değişiyor.
İstanbul’a çoklukla Kars, Ardahan ve Ağrı vilayetlerinden kurbanlık hayvan geldiğini belirten besiciler Kars’tan 20-25 hayvanlık bir TIR’ın nakliye fiyatının 100 bin liraya kadar çıktığını söylediler. Kurbanlık pazarlarında yer kiralarının geçen yıla nazaran yüzde 100 arttığına dikkat çekerek, “Bölgelere nazaran değişiklik gösterse de geçen sene 40-60 bin lira ortasında değişen 10-15 adetlik yer kiraları, bu yıl 100-150 bin liraya kadar çıktı. Bunu fiyatta yansıtamıyoruz. Zira alıcı da enflasyona nazaran hesap yapıyor” diye konuştular.
Efe Besi Çiftliği’nin işletmecisi Recep Alan, bu yıl canlı kilogram fiyatlarının 380 ila 400 TL ortasında değiştiğini belirterek, “Geçen yıl devlet canlı kilogram fiyatını 285 TL olarak açıklamıştı. Bu yıl şimdi resmi bir açıklama yapılmadı ancak piyasada kilogram fiyatı 400 TL’ye dayanmış durumda” dedi. Fiyat artışının beklendiği kadar yüksek olmadığını savunan Alan şunları söyledi: “Geçen yıl 120-125 bin TL’ye sattığım 300 kiloluk danayı bu yıl 140-150 bin TL’ye satabiliyorum. Bu da yüzde 20-25 üzere bir artış demek. Lakin başka kalemlerdeki artış çok daha yüksek, yem, saman, kira ve nakliye üzere sarfiyatlar yüzde 100’e yakın arttı. Bu yüzden kâr marjımız önemli biçimde düştü. Müşteri yüzde 30’luk artırımla fiyat bekliyor lakin bizim sarfiyatımız yüzde 100 arttı.”
‘DİYANETİN BEDELLERİ GERÇEK MALİYETİN ALTINDA’
Diyanet İşleri Başkanlığı, 2025 yılı için yurt içi kurban kesim bedelini 13.500 TL, yurt dışı bedelini ise 5.450 TL olarak açıkladı. Lakin üreticiler bu sayıların piyasa gerçeklerini yansıtmadığını ve alıcılar için aldatıcı olabileceğini lisana getiriyor.
Bir büyükbaş hayvanın aylık yem sarfiyatı 1.000 TL’yi aşıyor. Sevkiyat masrafları da artan sarfiyatlar ortasında. Kars’tan Ankara’ya bir TIR’la hayvan taşımanın maliyeti 45-60 bin TL, İstanbul’a sevkiyat ise yaklaşık 70-100 bin TL tutuyor. Pazar yerlerindeki alan kiraları ise 100-150 TL ortasında değişiyor. Üreticiler, çoban bulmakta zorlandıklarını, bulunan çobanların ise aylık 45-50 bin TL ortasında fiyat talep ettiğini söz ediyor.
