Basketbolda ’emperyal’ arbede: ABD, AB’ye karşı harekete geçti

Amerikan Basketbol Ligi NBA’in baş yöneticisi Adam Sil­ver ile FIBA Genel Sekreteri Andreas Zagklis 25 Mart’ta medyanın karşısın­da çıkarak Avrupa’da yeni bir profes­yonel erkek basketbol ligi kurmak için ortak araştırma yaptıklarını duyurdu. Ayrıyeten basketbolun kıta genelinde büyümesini hızlandır­maktan da kelam ettiler.

Dünya gazetesinden Alp Ulagay’ın haberine nazaran, bu ortak açıklama basketbol gündemini allak bullak etti. Kimi araştırmalara nazaran yıllık üç milyar dolara ulaşacak bir pazardan kelam ediliyor.

EUROLEAGUE TEK BAŞINA

Ancak bu potansiyeli bir anda hayata geçirmek o denli çok kolay gözükmüyor. Avrupa’da 2000 yılından beri müddet gelen iki başlı bir yapı var: Bir yanda 26 se­zondur oynanan EuroLeague, di­ğer yanda FIBA’nın kendi turnu­vaları. Fenerbahçe Beko ve Ana­dolu Efes’in de hissedarı olduğu EuroLeague’de 18 grup yarı ka­palı bir sistem uygulanırken FI­BA’nın kulüp turnuvaları kalan ekiplerle yoluna devam ediyor.

EUROLEAGUE PARA KAZANDIRMIYOR

Çeyrek yüzyıldan fazladır de­vam eden bu iki başlı sistem se­bebiyle hem takvim karmaşası çıkıyor hem potansiyel gelir el­de edilemiyor. Mesela Fenerbah­çe Beko gelecek hafta sonu Abu Dabi’de yapılacak dörtlü final­de ikinci kere EuroLeague şampi­yonu olmak için alana çıkacak. Avrupa dışında oynanacak bu birinci dörtlü finalde şampiyon olurlar­sa kazanacakları para mükafatı yak­laşık 1,8 milyon euro. Pazarlama havuzundan alacakları mikta­rı da eklenirse Fenerbahçe’nin eli­ne geçecek sayı son derece dü­şük. Zira bu sezonki tüm gider­ler dahil bütçelerinin 33,5 milyon euro olduğu varsayım ediliyor. Top­lam bütçeleri içinde turnuva geli­rinin bu kadar düşük kalması çok çarpıcı. Birebiri EuroLeague’in büyük bütçeli başka kadroları için de geçerli.

REAL MADRID HER SENE 20 MİLYON EURO ZİYAN EDİYOR

Giderler hanesi son de­rece kabarık. EuroLeague’de id­dialı, en azından playoff’a yükse­lecek bir takım kurmanın sezon­luk maliyeti neredeyse 30 milyon eurodan başlıyor. Bu dönem Euro­League’de en yüksek bütçeli ta­kım 45 milyon euro ile Real Mad­rid. Buna karşılık İspanyol bas­ketbol devi her dönem yaklaşık 20 milyon euro ziyan ediyor.

Basketnews sitesinin araştır­masına nazaran EuroLeague’de 18 ekibin toplam harcaması 500 milyon euroya yakın.

EuroLeague yeterin­ce direkt gelir yaratamıyor. Mevcut dönemde EuroLeague’in toplam yayın hakları geliri yak­laşık 51 milyon euro, başta THY olmak üzere sponsorluk gelirle­ri ise yaklaşık 21 milyon euro. Bu toplam 72 milyon euroyu mas­raflar çıkarıldıktan sonra 18 ta­kıma dağıtınca grup başına bü­yük bir sayı kalmıyor aslında. Grupların bilet, ağırla­ma ve sponsorluk ile ülke içi ya­yın haklarından gelen gelirleri de var. Bu sebeple 20 milyon euro karşılığında bu yılki dörtlü finali Abu Dabi’de düzenlemeyi kabul ettiler.

Hal bu türlü olunca yüksek gider­leri karşılamak için iki yol kalı­yor: Ya Real Madrid, Barcelona, Bayern Münih ve Fenerbahçe’de­ki üzere geride takviye veren bir futbol kulübü olacak ya da Panat­hinaikos, Olympiakos, Armani Milano ve Anadolu Efes’teki üzere cömert bir şirket ya da kulüp sa­hibi kadrosu finanse edecek.

NBA, EUROLEAGUE’İN BU DURUMUNDAN FAYDALANMAK İSTİYOR

İşte tam da bu nedenle NBA’in Avrupa’da yeni bir lig kurmak için kolları sıvadı. NBA, basket­bolda yayın hakları ve sponsor­luk konusunda dünyadaki gelir­leri adeta tek başına emen dev bir lig. Yıllık toplam gelirinin 11 ila 12 milyar dolar olduğu varsayım edi­liyor. Bunun yanında pazarlama konusunda fevkalade bir deneyim­leri var.

NBA AVRUPA YÖNETİCİSİ: TÜRKİYE PAZARIYLA İLGİLENİYORUZ

Bununla birlikte Avrupa’da bir küçük NBA yaratıp bir anda üç milyar dolarlık pazar yaratmak pek gerçekçi gözükmüyor. He­nüz bir potansiyel yeni ligde han­gi ekiplerin yer alacağına dair bilgi bile yok. Mesela NBA Avru­pa’nın yöneticisi Yorgos Ayvazoğ­lu “İspanya’da Madrid, Barselo­na, İngiltere’de Londra ve Manchester, Fransa’da Paris ve Lyon, İtalya’da Milano ve Roma, Al­manya’da Münih, Frankfurt ve Berlin üzere kentlerle ilgileniyo­ruz. Ayrıyeten Türkiye pazarıyla da ilgileniyoruz” diyor.

Tüm bu kentlerde birer takım­la anlaşılsa ya da yeni ekip ku­rulsa bile evvel Avrupa’da basket­bolun yapısal meselelerinin çözül­mesi kaide. NBA’in her biri devasa salonlara sahip ve ticari mantık­la yönetilen ekiplerini taklit et­mekle bu iş çözülmez. Evvel o ka­pasiteye yakın salon bulunacak, buna uygun idari ve ticari takım oluşturulacak, son olarak da se­yirciler büsbütün kapalı ve bel­ki dönemde 60 maçlık bir lige ik­na edilecek… Bunun kısa vadede gerçekleşmesi pek de mümkün görünmüyor.

AVRUPA BASKETBOLUNU BEKLEYEN ÜÇ RİSK

1-Yetersiz sürdürülebilirlik

NBA Avrupa da kurulsa EuroLeague de devam etse basketbolun gelirlerini bir biçimde artırması lazım. Avrupa’da yaklaşık 25 milyar dolarlık spor sponsorluğu pazarı var. Basketbol bundan daha fazla hisse almalı. Ayrıyeten İngiltere’nin yer almadığı bir spor turnuvasının medya geliri kaçınılmaz olarak kısıtlı kalıyor. Bunlar yapılmadıkça Avrupa’da basketbol daima ikinci planda kalacak.

2- Başka liglerin yok oluşu

Mevcut durumda EuroLeague’in öteki turnuvalara karşı büyük bir üstünlüğü var. Bir de NBA takviyeli yeni bir lig kurulursa bunun dışında kalan ulusal liglere ve öbür ekiplere ticari olarak nefes alacak hiçbir alan kalmaz. Yeni oluşum Avrupa’daki pastanın tamamına yakınını emer. Sadece yeni ligde oynayacak ekipler sebebiyle ulusal liglerin kimileri büsbütün kıymetsiz hale gelir.

3- Ulusal kadrolar riskte

Avrupa basketbolunun çok değerli ayağı da ulusal grup turnuvaları. Bilhassa son 20 yılda takvim sıkışıklığı sebebiyle problemler yaşansa da Avrupa basketbol şampiyonası hâlâ kıymetli bir turnuva. NBA Avrupa kurulduğu andan itibaren bu turnuvanın geleceği tehlikeye girer. Eleme maçları için takvimde yer kalmaz. Finallerin cazipliği da azalır.