İki emek araştırma kümesinin raporuna nazaran, dünya çapında dört çalışandan biri işini yapay zeka yüzünden kaybedebilir ve bayanların yerinin alınması ihtimali çok daha yüksek. Birleşmiş Milletler Milletlerarası Çalışma Örgütü (ILO) ve Polonya Ulusal Araştırma Enstitüsü tarafından yapılan yeni bir çalışma, birçok yapay zeka savunucusunun vaatlerini tekrarlayarak, lakin global üretken yapay zeka işyeri dönüşümünün, yaygın yapay zeka kullanımının “en mümkün sonucu” olmayacağı sonucuna vararak, bir ton yeni araştırmayı destekliyor.
Araştırmacılar, sonuçların eşit formda yayılmayacağı konusunda uyarıyor. BM’nin personel örgütünün belirttiğine nazaran, “Büro işleri”, üretken yapay zekanın “birçok misyonunu otomatikleştirme teorik yeteneği” sayesinde “en fazla riske maruz kalan işler”. Global işgücü piyasasının mevcut yapılandırması sayesinde, bu birçok bayanın işinin daha fazla risk altında olduğu manasına geliyor.
BM’nin rapor hakkındaki blog yazısı bunu daha açık bir biçimde ortaya koyuyor: Bayanlar ortasında yapay zeka yerine geçme riskine maruz kalma “önemli ölçüde daha yüksek olmaya devam ediyor” diyor. Aslında, “yüksek gelirli ülkelerde, otomasyon riski en yüksek olan işler bayan istihdamının %9,6’sını oluşturuyor” ki bu da “erkekler ortasındaki bu tıp işlerin %3,5’ine kıyasla çok büyük bir tezat oluşturuyor.” Bu, daha gelişmiş ülkelerdeki bayan personelleri, rollerinin bir yapay zeka sistemi tarafından üstlenilme riskinin erkek çalışanlara nazaran yaklaşık üç kat daha fazla olduğu manasına geliyor.
Ancak raporda ayrıyeten yapay zekanın inanılmaz derecede süratli bir halde geliştiği belirtiliyor. Yani, ofis işleri yapay zekanın tecavüzüne maruz kalma riskiyle karşı karşıya olan birinci işler olabilir, fakat bu kadarla sonlu kalmayacak. “GenAI’nin genişleyen yetenekleri, medya, yazılım ve finansla ilgili mesleklerde kimi yüksek derecede dijitalleştirilmiş bilişsel işlerin daha fazla açığa çıkmasına neden oluyor.”
Ancak hepsi distopik bilimkurgu dünyasından bir kesit değil. BM, “Ancak tam iş otomasyonu sonlu kalmaya devam ediyor zira birçok vazife daha verimli bir biçimde yapılsa da insan iştirakini gerektirmeye devam ediyor.” diyor.
Ancak bu hafif olumlu not bile beraberinde bir ek getiriyor. Çalışma ayrıyeten “yazılım geliştiricileri üzere süratli dijital dönüşümlere alışkın meslekler ve sonlu dijital hünerlerin daha olumsuz tesirlere sahip olabileceği meslekler için muhtemelen farklı yolları vurguluyor.”
BM’nin blog yazısı, çalışmanın sırf “gerçek iş kayıplarını değil, potansiyel maruziyeti” yansıttığını ve “teknolojik kısıtlamalar, altyapı boşlukları ve maharet eksiklikleri, uygulamanın ülkeye ve dala nazaran büyük ölçüde farklılık göstereceği manasına geliyor.” diyor.
Ayrıca “hükümetlerin, patronların ve personel örgütlerinin toplumsal diyaloğa girmesi ve bilhassa maruz kalan kesimlerde üretkenliği ve iş kalitesini artırabilecek proaktif, kapsayıcı stratejiler oluşturması” davetinde bulunuyor. Kıdemli ILO ekonomisti Janine Berg, “Yapay zeka abartısında kaybolmak kolaydır.” diyerek alıntılanmış. Yapay zekanın tesiri hakkında “açıklık ve bağlam” gerektiği belirtiliyor ve bu raporun insanların “işgücü piyasalarını daha adil bir dijital geleceğe hazırlamalarına” yardımcı olması hedefleniyor.
