2025 Cannes Sinema Şenliği’nde Women’s Wear Daily’ye konuşan 87 yaşındaki Fonda, mesleğinin başlangıcı hakkında şunları söyledi:
“Her sinemaya başladığınızda eğitim alırsınız. Bir sorun olursa ne yapacağınızı öğrenirsiniz. Bizim vaktimizde yakınlık koordinatörü yoktu. Keşke olsaydı, zira çok zor”
“Aşık üzere görünmeniz gereken bir adama ‘lütfen sol taraftaki göğsümü açma’ dememi istiyorsunuz. Fakat o vakitler, bunu yapmazdınız”
65 yıldır oyunculuk yapan Fonda, daha evvel 2023 yılında The Hollywood Reporter’a verdiği bir röportajda yakınlık koordinatörünün kıymetini anlatmış ve şunları söylemişti:
“Rahatlığım açısından ne kadar büyük bir fark yaratırdı. Onu kaçırdım”
Jane Fonda’nın yanı sıra Sean Bean, Jennifer Aniston ve Michael Douglas üzere yaşı ileride olan başka oyuncular da bu misyonun değerini her fırsatta vurguluyor.
Peki nedir bu ‘yakınlık koordinatörü’
Bu vazife, 2017’deki #MeToo hareketinin akabinde bir sanayi standardı haline geldi. #MeToo, aktörlerin cümbüş dalında cinsel taciz ve istismar tecrübelerini paylaşmaya başlaması ve kesimde şaibeli bir devrin kapanması manasına geliyordu.
Yakınlık koordinatörü, sinema, dizi, tiyatro ve reklam yapımlarında cinsel içerikli yahut fizikî yakınlık içeren sahnelerin inançlı, etik ve yaratıcı bir biçimde çekilmesini sağlayan bireye deniyor. Oyuncuların isteğini, fizikî ve ruhsal güvenliğini önceleyen, direktör ve üretimci ile koordineli çalışan profesyonel bir uzman…
Bu konumun hedefi; bilhassa aşk, seks, öpüşme, çıplaklık, taciz, doğum, şiddetli yakın temas üzere sahnelerde oyuncuların rahatsız olmamasını, sonlarının gözetilmesini ve işin sanatsal istikametinin korunmasını sağlamak.
Bu mesleği icra eden bireyler ekseriyetle sahne sanatları, hareket eğitimi, vücut lisanı, psikoloji, cinsel sıhhat, oyunculuk yahut toplumsal hizmetler üzere alanlarda uzmanlık sahibi oluyor. Birçok koordinatör, tıpkı vakitte eski oyuncu, dublör koreografları ya da fizikî tiyatro uzmanı geçmişine de sahip. Bugün Batı dünyasında bu alana özel sertifikalı eğitim programları mevcuttur. Önde gelen birtakım programlar:
1. Intimacy Directors and Coordinators (IDC) – ABD
2. Intimacy on Set (IOS) – İngiltere
3. Theatrical Intimacy Education (TIE)
TEMEL EĞİTİM BAHİSLERİ NELER
-İfade edilmiş istek / onam kavramı (affirmative consent)
-Güç bağlantıları ve istismar algısı
-Çıplaklık protokolleri
-Duygusal tetikleyiciler ve hudut koyma teknikleri
-Koreografi ve hareket tasarımı
-Mahremiyet teknolojileri (modesty garments, özel kamera açıları)
