Dünya Sıhhat Örgütü’nün (DSÖ) her yıl 31 Mayıs’ta kutladığı ‘Tütünsüz Bir Dünya Günü’ yaklaşırken, Türk Tabipleri Birliği (TTB) Tütün Çalışma Kümesi çarpıcı bir ihtarda bulundu. İstanbul Tabip Odası’nda yapılan açıklamada, Türkiye’de tütün kullanımının her geçen yıl daha da arttığı vurgulanarak “Her yer duman altı. Tütün denetimindeki kazanımlarımız geride kaldı. Türkiye, bu alanda adeta çöküşe sürüklendi” denildi.
TTB, ülkede 2025 yılı prestijiyle tütün kullanımının salgın boyutuna ulaştığını, bunun ise artık kabul edilemez bir durum yarattığını belirtti.
TÜTÜN ‘SALGINI’
Açıklamada, son 13 yıla ilişkin dataların tütün tüketimi açısından telaş verici bir tablo çizdiği belirtildi. Her yıl yeni bir rekorun kırıldığına dikkat çeken tabipler, artan tütün üretim ve tüketiminin bilimsel datalar doğrultusunda ele alınması gerektiğini söz etti. Tütün şirketlerine verilen takviyelerin son bulması ve bu şirketlere karşı faal yaptırımlar uygulanması davetinde bulunuldu. Ayrıyeten, bu sürecin meslek örgütlerinin faal iştirakiyle tekrar yapılandırılacak bir Ulusal Tütün Denetim Programı çerçevesinde yürütülmesi gerektiği vurgulandı.
ÜRETİM PATLADI: KAYIT DIŞI PAZAR BÜYÜYOR
TTB’nin bilgilerine nazaran, Türkiye’de sigara üretimi 2011–2024 yılları ortasında yüzde 77 oranında artarak 200 milyar adet hududuna dayandı. Tıpkı devirde yurtiçi sigara satışı yüzde 65 artışla 150 milyar adeti geçti.
Tütün dalına yönelik dayanaklar de dikkat alımlı boyutlara ulaştı. Yalnızca 2019–2022 yılları ortasında, hükümet tarafından tütün şirketlerine toplam 53 farklı proje takviyesi sağlandı.
Öte yandan, kontrol eksiklikleri nedeniyle nargile sunumu yapan işletmelerin büyük bir kısmı kayıtdışı çalışıyor. Mevzuata uygun olmayan bu işletmeler, halk sıhhatini tehdit eden bir diğer yaygınlaşma alanı oluşturuyor.
HER 3 GENÇTEN BİRİ TÜTÜN BAĞIMLISI
Tütün kullanım oranları da toplumda yaygınlığını muhafazaya devam ediyor. Erkeklerin yüzde 46’sı, bayanların yüzde 24’ü tütün eseri kullanıyor. Toplam kullanım oranı ise yüzde 35 seviyesinde. Gençler ortasında ise tablo daha da vahim: 15–24 yaş ortası genç erkeklerin yüzde 45’i, genç bayanların yüzde 21’i tütün kullanıyor. Bu oran, toplamda yüzde 33’e ulaşıyor. TTB, “Her üç gençten birinin tütün kullandığı bir ülkede faal bir tütün denetiminden kelam edilemez” diyerek durumu özetledi.
YASAK ANCAK HER YER REKLAM
TTB, sigara satış noktalarının da yasal düzenlemelere uymadığına işaret etti. Satış yapan neredeyse tüm noktalarda direkt ya da dolaylı biçimde tütün eserlerinin reklamının yapıldığı ve bu durumun ilgili mevzuatla açıkça çeliştiği vurgulandı.
