Avrupa Kurulu, Karadeniz’e yerleşme planını resmen duyurdu. Kurul, bölgede bir “deniz güvenliği merkezi” kurarak gerçek vakitli bir gözetleme kabiliyetine sahip olmayı hedefliyor.
Aydınlık’ın haberine nazaran yeni stratejiyi Brüksel’de açıklayan Avrupa Birliği (AB) Dış Bağlar Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, şu sözleri kullandı: “Rusya’nın hava alanını ihlal etmesi, limanlara ve deniz yollarına saldırması karşısında güvenliği artırmak bu stratejinin merkezinde yer alıyor.”
KARADENİZ’İN ROLÜ
Karadeniz; Bulgaristan ve Romanya üzere iki AB üyesinin yanı sıra Birliğe aday statüsündeki Türkiye, Ukrayna ve Gürcistan’a konut sahipliği yapıyor. Rusya dahil toplam yedi ülkenin Karadeniz’e kıyısı bulunuyor. Bu ülkeler ortasında bulunan ve bir öbür AB adayı olan Moldova da Tuna Irmağı üzerinden Karadeniz’e erişime sahip.
DW Türkçe’den Ella Joyner’in haberine nazaran; AB, Rusya’nın internet ve bağlantı için hayati değere sahip denizaltı kablolarına atak ihtimalinden ve AB yaptırımlarını aşmak için kullanılan “gölge filo” gemilerden kaygı duyuyor.
AB ÖNERİSİ
Habere nazaran; yeni stratejinin en somut adımı Karadeniz’de kurulacak bir “deniz güvenliği merkezi”. Strateji evrakına nazaran bu merkez, bölgesel güvenlik durumu hakkında bilgi sağlayacak, uzaydan deniz tabanına kadar gerçek vakitli bir gözetleme yapacak ve potansiyel tehditlere karşı erken ihtar sistemleri geliştirecek.
Kallas da bu merkezin mümkün bir Rusya-Ukrayna ateşkesinin izlenmesine de katkı sağlayabileceğini argüman ediyor. Birebir vakitte bölgedeki ulaşım altyapısının geliştirilmesi de planlar ortasında. Bunun bilhassa askeri hareketliliği kolaylaştırmak açısından kıymetli olduğuna dikkat çeken Kallas, “Askerlerin ve ekipmanların, muhtaçlık duyulan vakitte, muhtaçlık duyulan yerde olmasını sağlamalıyız.” tabirlerini kullandı.
Merkezin nerede kurulacağı, projeye hangi ülkelerin katılacağı ve hangi finansal kaynakların ayrılacağı hâlâ belirsizliğini koruyor. Komite, bir sonraki adımda AB üyesi ülkelerle Karadeniz ülkelerinin bakanlarını bir ortaya getirerek öneriyi nasıl ilerleteceklerini tartışmayı planlıyor.
‘TÜRKİYE TEMKİNLİ’
DW Türkçe’ye nazaran, Rusya hariç Karadeniz’e kıyısı olan ülkelerin tümü AB ile işbirliğine açık. Ukrayna ve Moldova tam üyeliği hedeflerken Gürcistan ve Türkiye de aday ülke statüsünde olmakla birlikte üyelik süreçleri durma noktasında. Ermenistan son yıllarda AB’ye giderek daha fazla yaklaşıyor; komşusu Azerbaycan ise hem Rusya hem de AB ile karmaşık münasebetler yürütüyor.
DW Türkçe’ye konuşan Alman Dış İlgiler Kurulu’ndan (DGAP) Stefan Meister, Türkiye’nin NATO yükümlülüklerini yerine getirirken ABD ve NATO’nun Karadeniz’de daha fazla varlık göstermesine karşı temkinli yaklaştığını vurguluyor. Meister, “Ankara, Rusya’yı güvenlik tehdidi olarak görüyor, Ukrayna’yı destekliyor ve Kırım’ın ilhakını tanımıyor. Lakin birebir vakitte Batı yaptırımlarından yarar sağlıyor, Rus güç kaynaklarını satın alıyor ve Ukrayna ile ticareti sürdürüyor.” diyor.
ÇİN ETKİSİ
AB’nin Karadeniz’e olan ilgisi, Bulgaristan ve Romanya’nın 2007’de Birliğe üye olmasıyla somutlaşmıştı. Fakat Çin’in de bölgede tesirini giderek artırdığı söylenebilir. Örneğin Gürcistan, geçen yıl Anaklia’da inşa edilecek derin deniz limanı projesini, kimileri ABD yaptırımı altında olan Çinli bir konsorsiyuma verdi.
Brüksel merkezli Avrupa Siyaset Çalışmaları Merkezi’nden Tinatin Akhvlediani, “On yıl evvel AB’nin bölgedeki angajmanı daha az stratejikti ve Çin’in tesiri bu kadar büyük değildi.” diyor ve ekliyor: “Bugün burada bağları derinleştirmemek, Avrupa’nın güvenliği ve ekonomik gücü açısından önemli bir maliyet doğurabilir.”
DGAP araştırmacısı Meister ise Karadeniz’in artık “Avrupa güvenliğinin merkezinde” olduğunu ve Güney Kafkasya, Hazar Denizi, Orta Asya ve Orta Doğu ile temaslar için kritik değerde olduğunu ekliyor.
Odatv.com
