TÜİK tüketim harcamalarını açıkladı: En alttakiler kira ve besine çalışıyor
Türkiye İstatistik Kurumu, 2024 yılına ait “hane halkı tüketim harcaması” istatistiklerini yayımladı. Buna nazaran, ülke genelinde hane halklarının tüketim maksatlı yaptığı harcamalar içinde en yüksek hissesi yüzde 26 ile konut ve kira harcamaları aldı. İkinci sırada yüzde 21,6 ile ulaştırma, üçüncü sırada yüzde 18,1 ile besin ve alkolsüz içecekler harcamaları geldi.
EĞİTİM VE CÜMBÜŞ YÜZDE 3.9’DA KALDI
Toplam tüketim harcamalarında en düşük hissesi alan harcama tipleri ise yüzde 0,7 ile sigorta ve finansal hizmetler, yüzde 1,6 ile eğitim hizmetleri, yüzde 2,3 ile cümbüş, spor ve kültür ile sıhhat harcamaları aldı.
GIDA ÜÇÜNCÜ SIRADA
Temel gelir kaynağı maaş, fiyat, yevmiye olan hane halkları, konut ve kira harcamalarına yüzde 24, besin ve alkolsüz içeceklere yüzde 16,4 ve ulaştırmaya yüzde 23 hisse ayırırken müteşebbis geliri olan hane halkları, konut ve kira harcamalarına yüzde 21,6, besin ve alkolsüz içeceklere yüzde 18,4 ve ulaştırmaya yüzde 26,4 harcama yaptı.
YÜKSEK GELİRLİLERDE EN FAZLA HARCAMA ULAŞTIRMAYA
Yüksek gelirli hanelerin, düşük gelirlilere nazaran ulaşıma iki kattan fazla hisse ayırdığı belirlendi.
Gelire nazaran sıralı yüzde 20’lik kümeler prestijiyle tüketim harcamalarının geçen yılki dağılımına bakıldığında, en yüksek gelir kümesi olan beşinci yüzde 20’lik kümede yer alan hane halklarının, ulaştırma harcamalarına (motorlu taşıt alımları, akaryakıt, yolcu nakliyeciliği, araç bakım ve tamiratı gibi) yüzde 26,6, konut ve kira harcamalarına yüzde 22,1, besin ve alkolsüz içecekler harcamalarına yüzde 12,8 hisse ayırdığı görüldü.
En düşük gelir kümesi olan birinci yüzde 20’lik kümede yer alan hane halkları ise konut ve kira harcamalarına yüzde 33,2, besin ve alkolsüz içeceklere yüzde 30,4 ve ulaştırmaya yüzde 10,1 harcama yaptı.
GELİR SEVİYESİYLE BİRLİKTE İSRAF ARTIYOR
Hane halkı büyüklüğüne nazaran tüketim harcamalarının geçen yılki dağılımına bakıldığında, tek kişilik hane halklarının konut ve kira harcamalarına yüzde 35,2, besin ve alkolsüz içeceğe yüzde 15,1 ve ulaştırmaya yüzde 14,4 hisse ayırdığı kayıtlara geçti.
Hane halkı büyüklüğü 6 ve daha fazla kişi olan hane halklarının, besin ve alkolsüz içeceklere yüzde 24,7, konut ve kiraya yüzde 22,4 ve ulaştırmaya yüzde 20,4 hisse ayırdığı belirlendi.
Gelir seviyesi arttıkça besin eserlerini çöpe atarak israf etme sıklığının arttığı gözlendi. Hane halkları tarafından en fazla israf edilen besin kümeleri incelediğinde, en büyük hissesi yüzde 40,1 ile taze meyve ve zerzevat alırken bunu yüzde 32 ile ekmek, yüzde 14,3 ile süt ve süt eserleri izledi.
EN ALTTAKİLER KİRA VE BESİNE ÇALIŞIYOR
Dünya gazetesinden Naki Bakır’ın “Hane başı tüketim harcaması 45,3 bin TL” başlıklı yazısına nazaran, 2024 bilgilerine nazaran en alt gelir seviyesindeki yüzde 20’lik kesim, toplam tüketim harcamasının yüzde 38,4’le en büyük kısmını konut ve kiraya yapıyor. Bu bölümün harcamaları içinde besin da yüzde 33,7 ile ikinci büyük hissesi alıyor. Buna nazaran en fakir kesimde aile bütçesinin yüzde 72,1’i bu iki alana gidiyor. Daha sonra yüzde 5,2 hisseyle ulaştırma geliyor. En alt kesim harcamalarında başka tüm alanlara lakin yüzde 22,8 hisse ayırabiliyor. En üst yüzde 20’lik kesim ise harcamalarının en büyük kısmını yüzde 34,5’le ulaştırmaya yapıyor.
En alt kısmın en büyük harcama kalemi olan konut ve kiranın hissesi bu kesimde yüzde 18,1, besinin hissesi da yüzde 11’de kalıyor. Ülkedeki toplam eğitim harcamasının dörtte üçünü yapan en üst gelir kümesinin kendi tüketim harcaması içinde bu alanın hissesi yalnızca yüzde 2,4. En üst kesim ülkedeki toplam sıhhat harcamalarının yarıdan fazlasını yaparken kendi harcamaları içinde bu alana yüzde 2,6 hisse ayırıyor. Toplam cümbüş kültür harcamasının üçte ikisini yapan bu kesitin, kendi harcamalarında bu alanın hissesi yüzde 2,5’te kalıyor.
