Eski AKP’li bakanlardan ‘Adalet Çağrısı’ bildirisi: Hukuk devleti askıda

Aralarında eski Anayasa Mahkemesi (AYM) Lideri Haşim Kılıç, eski Milli Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik, eski Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay olmak üzere politikler, akademisyenler ve hukukçulardan oluşan 19 isim, “Adalet Çağrısı” başlıklı bildiri yayınladı. Bildiride şu tabirlere yer verildi:

“Türkiye’de hukuk devleti askıdadır. Bilhassa 2017 Anayasa değişikliğiyle ‘Yürütme Erki’ şahsileşmiş, ‘Yasama ve Yargı’ fiili olarak yürütmenin yönlendirmesi ve denetimi altına girmiştir. Demokrasinin temeli olan ‘kuvvetler ayrılığı’, kuvvetler birliğine dönüşmüştür. Anayasa’nın açık kararlarına rağmen AYM (Anayasa Mahkemesi) ve AİHM (Avrupa insan Hakları Mahkemesi) kararlarına çoklukla uyulmamaktadır. Maddelerin uygulanmasında siyasi tercihler ve keyfilik hükümran olmuştur.

“KAYYUM ATAMALARI ANAYASAYI DİREKT ETMEKTİR”

Makul münasebetlerden mahrum tutukluluklar, yargılama mühletini gereksiz olarak uzatmak, iltisak ve irtibat üzere uydurma kanıtlarla yeni kabahatler ihdas etmek, bilinmeyen şahit kullanılarak cürüm icat ve isnat etmek, mahkeme kararı olmadan hatalı ilan edilenlerin mal ve mülklerine el koymak, AİHM’nin kararlarını görmezden gelmek, kayyım atamaları ve KHK üzere uygulamalar anayasayı, milletlerarası hukuku ve insan haklarını direkt ihlal etmektir.

“ÜLKEMİZİN SAYGINLIĞINA ZİYAN VERMEKTEDİR”

Hukukta öngörülebilirliğin zedelenmesi, yasal mahzuru olmayan insanların haksız yere ve hukuka muhalif olarak işinden, aşından mahrum bırakılması, çalışma hakkının ve mülkiyet teminatının ortadan kalkması, giderek bir ‘korku ortamı’ imajı oluşturmakta ve bu manzara içerde toplumun huzur ve refahına, dışarda ülkemizin saygınlığına ziyan vermektedir.

“KEYFİ GÖZALTI DEVLETE SAYGIYI SARSMAKTA”

Adaletsizlik, bir beka problemidir. Bilhassa ceza maddelerinin öngörülemez biçimde yorumlanması, gazeteci, müellif, iş insanları ve siyasilere dönük keyfi gözaltı, tutuklamalar, yargıya itimadı ve devlete saygıyı sarsmaktadır.

“HİÇBİR DEVLET HAK İHLALLERİNİ ‘İÇ İŞİMİZ’ SAVUNMASIYLA GEÇİŞTİREMEZ”

Yargı mensuplarının inançlarını, siyasi görüşlerini ve ideolojik yaklaşımlarını kararlarına yansıtmaları çözülmesi gereken en önemli bağımlılık ve taraflılık problemidir. Yargının siyasi hesaplaşmaya ve keyfiliğe yol açacak uygulamalara alet edilmesi hukuk devletinin, demokrasinin ve özgürlüklerin sonunu getirir. Hak ve özgürlüklerin üniversalliği gözetildiğinde, hiçbir devlet hak ihlallerini ‘iç işimiz’ savunmasıyla geçiştiremez.

“KÖKLÜ BİR YARGI ISLAHATI KAÇINILMAZDIR”

Yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığı ile ‘hesap verebilirliği’ ortasındaki istikrar kurulmadan yargı ile yasama ve yürütme organları ortasındaki sorun çözülemez. Bu nedenle yargının tarafsızlığını ve bağımsızlığını garanti altına alacak, hukuk eğitiminden yüksek yargı organlarının tekrar yapılandırılmasına kadar esaslı bir yargı ıslahatı kaçınılmazdır.

“DEVLETE YAPILABİLECEK EN BÜYÜK KÖTÜLÜK”

Vatandaşların en temel anayasal hakkı olan her türlü dert ve dehşetten arındırılmış inançlı bir hayat sürmelerini sağlamak devletin varlık sebebidir. Bu nedenle öncelikle siyasi maksat taşıdığı açıkça görülen yargısal uygulamalara son verilmelidir. Devlete yapılabilecek en büyük kötülük, hukukun işleyişine siyasetin ayrımcı biçimde müdahale etmesidir.

Güncel adaletsizliklerin tahlili için AYM ve AİHM kararlarının objektif bağlayıcılığı temeldir. ‘Gizli tanık’, ‘iltisak’ ve gibisi istismara açık uygulamalarla adil yargılama prensibinin zedelenmesine son verilmelidir.

“ÇOKLUKTA BİRLİĞİN BİZİ GÜÇLENDİRECEĞİ AÇIKTIR”

Ciddi biçimde daraltılan söz özgürlüğü alanının genişletilmesi demokratik hukuk devleti olma argümanının vazgeçilmez gereğidir. Söz özgürlüğünün ve çoğulculuğun birliğimizi pekiştireceği, çoklukta birliğin bizi güçlendireceği açıktır.

Devlet güç kullanır. Bunun sınırlanmadığı ve denetlenmediği yerde keyfilik ve hukuksuzluk hükümran olur. Yargı, bu cins aksiliklere karşı insanların son sığınağıdır. Hukukun ve adaletin olmadığı yerde özgürlük yoktur. Özgürlük fakat adalete dayalı bir hukuk sisteminin olduğu yerde korunabilir.

Bu bağlamda birinci yapılması gereken, kuvvetler ayrılığı unsuruna gerçeklik kazandırmak, devlet organları ortasında istikrar ve kontrolün sağlandığı bir idare biçimine geçmektir.”

KİMLER İMZA ATTI

Bildiriye imza atan isimler şunlar:

“Eski Anayasa Mahkemesi Lideri Haşim Kılıç, eski Milli Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik, eski Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, eski Kalkınma Bakanı Müslim Doğan, eski Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Hakan Tartan, eski Turizm Bakanı Bahattin Yücel, eski Başbakan Yardımcısı Ertuğrul Yalçınbayır, eski Milletvekilleri Abdullah Erdoğmuş, Beyhan Aslan, Haluk Özdalga, Sırrı Özbek, Nesrin Nas, Suat Kınıklıoğlu, hukukçu Ali İstek Çoban, sosyolog Doğu Erbil, iktisatçılar Erdal Türkkan, Mehmet Altan, müellif Figen Çalıkuşu, işletmeci Helün Fırat.”