Geçen 40 yılda yapılan yatırımla profesyonel tenis global bir spora dönüştü. Dünya gazetesinden Alp Ulagay’ın sorularını yanıtlayan araştırmacı ve tenis müellifi Prof. Dr. Cem Çetin’e nazaran tenisin global ölçekte bu kadar tanınan olmasının iki değerli nedeni var: “Birinci öge coğrafik: Bugün dünyanın dört bir tarafında tenis turnuvaları düzenleniyor. Ayrıyeten çok farklı kıtalardan çıkan üst seviye atletleri da izliyoruz. Bir de takvim ögesi var. Geçmişte dönem çok daha kısaydı fakat bugün neredeyse 11 aya yayılan bir tenis takvimi var. Bu da tenisin görünürlüğünü geçmişe nazaran çok fazla arttırdığı için tenisi bence tanınan yapan bir başka etken.”
Tenisteki tüm bu çekişmenin ve karların göbeğinde de grand slam turnuvası denilen dört büyük turnuva var. Bunları takvim yılı içindeki kronolojik olarak sıralarsak Avustralya Açık, Fransa Açık, Wimbledon ve ABD Açık turnuvalarını geçen yıl yerinde 3 milyon 360 bin, ekran başındaysa yaklaşık 2 milyar kişi izledi. Yeniden bu dört turnuva 1,8 milyar dolarlık toplam gelir yarattı. Bu toplam gelirin yaklaşık yüzde 25’i turnuvaya katılan bayan ve erkek tenisçilere aktarılıyor. Bilhassa şampiyon olanlara verilen para mükafatı geçen 25 yılda büyük bir süratle arttı. Mesela geçen yıl Wimbledon ve ABD Açık şampiyonu her bir oyuncu yaklaşık 3,5 milyon dolarlık para ödülüne hak kazandı.
PAZARLAMA ZAFERİ
Tenis üzerine uzun yıllardır araştırma yapan ve yüzlerce köşe yazısı kaleme alan Prof. Dr. Cem Çetin’e nazaran dört grand slam turnuvasının başarısı bunların çok yeterli pazarlanmasından kaynaklanıyor…
Muhtemelen golf, motor sporları ve boksla bir arada atletlere en fazla gelir getiren kişisel spor kolu tenis. Tenisin atletlere bu türlü önemli bir gelir sağlamasının temelinde yatan sebep ne?
Günümüzde profesyonel spor kollarının ticari mantıkla yönetilmesi gerekiyor. Bu mevzuda uzun yıllar evvel kurulmuş ATP erkekler için, WTA’in bayanlar için doğru adımları attı. Memleketler arası federasyondan bağımsız bir formda daha ticari bir zihniyetle tenisi organize etmeye başladılar. Bununla birlikte hem turnuva sayısı arttı hem de gelirler arttı. Bu iki oluşum sponsor bulma konusunda da çok başarılı olunca tenisin çok daha fazla para girmeye başladı. Bu da doğal olarak oyuncuları kazançlarına yansıdı.
HER BİRİNDEN 350-550 MİLYON DOLAR GELİR
Profesyonel tenisin motoru olan dört grand slam turnuvasının her biri yılda 350 ila 550 milyon dolar gelir elde ediyor. Bu turnuvaların bu kadar fazla gelir üretmesinin sebeplerinin nedir?
Bunu muhakkak bir pazarlama zaferi olarak bakıyorum. Zira spor organizasyonların düzeyinde küresel ölçekte fevkalade bir rekabet ortamı var. Münasebetiyle bu turnuvalar hem bu rekabet ortamında yerlerini korumak hem de büyümek için bir uğraş sarf etmek mecburiyetindwe. Münasebetiyle da bu dört grand slam turnuvasının organizatörleri gelirlerini maksimize etmek için sürekli yeni adım atıyorlar. Tesislerini büyütüyorlar, gece maçlarını programa dahil ediyorlar. Tüm bu yeni adımlarla hem sponsor hem televizyon geliri hem de gişe gelirlerinde önemli artışlar kaydediyorlar. Hasebiyle bunların hepsi katiyetle bir pazarlama stratejisinin sonucu.
Erkeklerde neredeyse 20 yıl süren 3 büyükler periyodu gördük. Djokoviç de emekliye ayrıldıktan erkek tenisi ticari bir dert yaşar mı?
Elde yıldız sportmen olmadığında tenisi bekleyen bir risk faktörü var elbette. Ancak şimdilik erkeklerdeki Alcaraz-Sinner rekabeti organizatörleri kurtaracakmış üzere duruyor. Bence Sinner’a çok kısa bir doping cezası verilmesinin altında yapan nedenlerden biri de bu olabilir. Zira Alcaraz’ın karşısında kesinlikle bir rakip olması gerekiyor. Zira bir rekabet ortamı yaratmazsanız ve tek bir atletin domine etmesine göz yumarsanız maalesef pek ilgi uyandıramazsınız ve seyirciler biraz uzaklaşır o spor kolundan. Buraya üçüncü ve dördüncü isimleri de katabilirlerse tenis turnuvaları yeniden ilgi uyandırmaya devam eder. Ve kazançlarda da bir gerileme kelam konusu olmaz.
TENİSTEKİ GELİR PAYLAŞIMINDA İKİ KRİTİK KONU
Tüm bunların yanında, tenisteki bu gelir paylaşımıyla ilgili iki kritik bahis var: Birincisi erkek tenisinin yılın bütününde daha fazla gelir temin etmesi. Erkek turnuvalarını yöneten ATP’nin 2022’deki geliri 259 milyon dolardı. Buna karşılık bayan tenisini yöneten WTA’in gelirleri sadece 114 milyon dolardı. WTA ortadaki açığı kapatmak maksadıyla evvel 2023’te CVC Capital Partners’la ortaklaşa bir teşebbüs kurup karşılığında 150 milyon dolar aldı. 2024’te yıl sonu finalleri için Suudi Arabistan kamu yatırım fonu PIF’le üç yıllık muahede imzaladı.
İkinci mevzuysa grand slam turnuvaları ile oyuncular ortasındaki gelir paylaşımı uyuşmazlığı. Üst seviye 20 kadar bayan ve erkek tenisçi geçen nisan ayında dört büyük turnuvaya mektup yazarak para mükafatlarına ayrılan hissenin yüzde 15-20 bandından yüzde 50 düzeyine çekilmesini talep ediyor. Bu talebin yakın gelecekte bir kriz oluşturup oluşturmayacağını göreceğiz.
ŞAMPİYONLARA ÜÇ MİLYON STERLİN
Wimbledon’da bu yıl para mükafatları yüzde yedi oranında artırıldı. Buna nazaran tek bayanlarda ve erkeklerde şampiyonluk mükafatı 3 milyon sterline olacak. Finalistler 1,5 milyon sterlin alacak. Birinci cinste elenen tenisçilerin mükafatı de 66 bin sterlin.
