Sanat pazarında 10 milyon dolar üzerindeki satışlarda yüzde 39’luk düşüş gözlemlenirken buna karşılık 5 bin dolar altı eserler süratle kıymet kazandığı görüldü.
Yüksek fiyatlı yapıtların düşüşü yalnızca ekonomik değil, kültürel bir kırılmaya da işaret ediyor. Sanat artık statü göstergesi değil; temas, anlatı ve aidiyet aracı pozisyonuna geldi. Galerilerin yüzde 44’ü yeni alıcılarla tanıştığını belirtiyor. Genç, çeşitli, birinci kere koleksiyon yapan bir kitle pazara dahil oldu.
Bu bilgiler koleksiyonculuğun sınıfsal bir miras olmaktan çıkıp, şahsî keşif alanına dönüştüğünü gösteriyor. Online satışlar yüzde 11 düşse de hâlâ 2019’a nazaran yüzde 76 daha yüksek. Alım alışkanlıkları değişiyor fakat kanal kalıcı. Bu düşüş bir gerileme değil, bir istikrara oturma olarak yorumlandı. Pandemi periyodunda patlayan dijital satışlar artık daha seçici, daha şuurlu bir kullanıcı profili haline geldi. Satışların dağılımına bakıldığında açık artırmalar yüzde 41’e düştü, galeriler yüzde 59 ile daha fazla tercih ediliyor. Bu data, sanat alımında ferdî münasebet ve güvenin ön plana çıktığını göstergesi olarak yorumlandı.
SANAT DÜNYASI KÜLTÜREL VE SOSYOLOJİK BİR DÖNÜŞÜMÜN İÇERİSİNDE
Öne çıkan bu sayılar dışında 2025 Arka Basel x UBS Sanat Pazarı Raporu, sanat dünyasının yalnızca ekonomik olarak değil, kültürel ve sosyolojik olarak da büyük bir dönüşüm içinde olduğunu gözler önüne seriyor. 2024’te yüzde 12 oranında küçülen global satış hacmi, ekonomik belirsizliklerin ve siyasi dalgalanmaların pazar üzerindeki direkt tesirini gösterirken, düşük ve orta segmentteki eserlerin satışındaki artış, yeni koleksiyonerlerin aktifleştiğine işaret ediyor. Bilhassa dijital platformlara hakim, genç ve daha çeşitli bir koleksiyoner kitlesinin pazara giriş yapması, sanatın erişimini genişletirken tıpkı vakitte kültürel iştiraki da demokratikleştiriyor.
KADIN SANATKARLARIN TEMSİLİ YÜZDE 41
Kadın sanatkarların galeri temsili yüzde 41’e yükselmiş durumda; bu da yıllardır beklenen cinsiyet eşitliği istikametinde somut bir adım olarak bedellendiriliyor. Ancak dijitalleşmenin bu yaygınlık tesirine karşın, kimi eleştirmenler sanatın bağlam ve derinlik üzere temel kıymetlerinin toplumsal medyada yüzeyselleşebileceğini vurguluyor. Tüm bu dinamikler bir araya geldiğinde, sanat piyasasının daha iştirakçi lakin tıpkı vakitte daha kırılgan bir yapıya gerçek evrildiğini söylemek mümkün.
Rapor, toplumsal medya platformlarının, bilhassa Instagram’ın, koleksiyonerlerin sanat yapıtlarını keşfetme, sanatkarlarla etkileşim kurma ve satın alma süreçlerinde tesirli olduğunu vurguluyor. Sanat pazarı artık bir ‘elit oyun alanı’ değil. Bu rapor, koleksiyonculuğun ve sanat tecrübesinin tekrar kodlandığı bir periyodu yansıtıyor. Bugün bir Instagram hikayesi, bir sanatkarın YouTube videosu ya da bağımsız bir stantta yaşanan tecrübe. Koleksiyonun yeni temelleri bu alanlarda atılıyor üzere görünüyor.
