Bingöl Kiğı’da AFAD datalarına nazaran dün saat 12.26’da 4.4 büyüklüğünde sarsıntı meydana geldi. Kandilli sarsıntının büyüklüğünü 4.5 olarak duyurdu. Saat 12.55’te yeniden Kiğı merkezli 3.6, saat 13.39’da 3.3’lük iki sarsıntı daha kaydedildi. Olumsuz bir durum yaşanmazken, uzmanlardan korkutan ikazlar geldi.
Türkiye’nin 7’den büyük en tehlikeli ve yıkıcı zelzelelerinin bu bölgede olduğunu belirten Prof. Dr. Süleyman Pampal, “Burası Doğu Anadolu fayının kuzey ucu, Kuzey Anadolu fayının batı ucu. Kırıldı kırılacak” dedi.
Pampal, CNN Türk yayınında yaptığı açıklamada şu tabirleri kullandı:
“BURASI EN KTİRİK YER”
Bingöl kritik noktalardan biridir, hatta birincisidir. Bunu açıklıkla tabir etmekte fayda var. Türkiye’nin en tehlikeli, en yıkıcı sarsıntılarının olduğu bölgedir burası. Erzincan üstelik çok sık, yani 50 yılda bir yıkıcı zelzele yaşayan tek yerdir aşağı üst Türkiye’de.
Nitekim biz bir bölgenin depremselliğini belirlerken yeni sarsıntılarını, tarihi sarsıntılarını ve jeolojik periyot sarsıntılarını inceler, sonra bir karara varırız. Yeni sarsıntılara baktığımız vakit mesela Erzincan, işte Kiğı’nın çabucak yakın kuzeyindedir biliyorsunuz. 1939’da 7,9 hatta 8 büyüklüğünde çok yıkıcı 40 bine yakın can kaybına yol açan fedaketi yaşadı. Sonra yani 50 yıl bile dolmadan 1992’de 13 Mart’ta 6,8’lik bir zelzelede yine 500’ün üzerinde can kaybı yaşadı. Bölgede birazcık doğuya gidersek ki burası Kuzey Anadolu fayıyla Doğu Anadolu fayının yani iki levha hududunun kesiştiği düğüm noktası.
“BU FAY KIRILDI KIRILACAK”
Doğu Anadolu fayının kuzey ucu, Kuzey Anadolu fayının batı ucu. Bu Karlova civarında kesişirler ve çabucak yakın doğusunda 1966’da Varto sarsıntısını yaşadık 6,8 büyüklüğünde ve 2000’e yakın can kaybı oldu. Ve 1971’de Bingöl sarsıntısı hatırlayın burada da 6,8 ve çok sayıda can kaybı. Sonra 2000’li yılların başında Bingöl’de tekrar biraz daha güneyde bir zelzele daha. Yani gördüğümüz üzere bölge… Ve son derece de hareketli ve son derece de yıkıcı sarsıntılara kaynaklık eden iki dünya çapında iki levha hududunu teşkil eden fayın kesişme noktası. O bakımdan Türkiye’nin en tehlikeli yeri dedim. Artık gelelim bu son zelzelelere. Burada maalesef bir sismik boşluk var. Daha evvel 1784’te kırılıp 7-6’lık zelzele üretmiş Yedisu fayı var. Kuzey Anadolu fayının Erzincan’da Karlova ortasında… Karlova ortasındaki kısmını oluşturan Yedisu fayı çok yıkıcı zelzelelere kaynaklık etmiş, onlarca zelzele üretmiş, yaklaşık 250 yılda bir kırılan bir fay ve yedi buçuk civarı büyüklükte zelzele üretiyor. O maalesef 250 yıl doldu ve şimdi kırılmadı. Kırıldı kırılacak diye biz 6 Şubat sarsıntılarından evvel orayı tartışıyorduk bilim topluluğunda. Yedisu fayı kırıldı kırılacak diye. Gerçekten bu Yedisu fayına ki işte doğuda karga pazarı biraz doğusunda Vartolu sarsıntısını söyledim kırılmış.
“YIKICI BİR ZELZELE MAALESEF OLACAK”
Batıda Erzincan iki zelzelesi birden yaşamış. 39’da ve 32’de. Artık ortadaki fay 7 buçuk büyüklüğünde ortalama sarsıntı üretiyor. Son kırılması 1784 olmuş. Çok sayıda can kaybına yol açmış. Bu kırıldı kırılacak bunu biliyoruz. Yani burada zelzele olur mu tartışmasını geçtik aslına bakarsanız. Burada yıkıcı bir zelzele maalesef olacak. Ne vakit olacak çok uzak bir vakitte değil hayli yakın bir vakitte. Olma ihtimali çok yüksek. Bu bakımdan bu Bingöl zelzeleleri bugün, dün, son hafta içinde sıklıkla oluyor. Bizi maalesef kaygılandırıyor.
ve yedi su fayının kırılabileceğini hatırlatıyor.
Türkiye’de o kadar çok etkin fay var ki, mesela 1971 Bingöl zelzelesinin olduğu yıl bir sarsıntı daha oldu. Burdur zelzelesi. 7,2’lik çok sayıda da can kaybına yol açtı. Yani tıpkı yıl 2-3 yıkıcı sarsıntı yaşanan bir yerleşim bölgesidir, yurttur, bu ülkedir. Yani onun için Türkiye’de aslına bakarsanız son yıllarda çok zelzele oluyor, tartışmalarını biraz gereksiz görüyorum. Daima çok zelzele olur bu ülkede. Yani geçmişte oldu, günümüzde oluyor, bundan sonra olacak. Lakin son 6 Şubat 7,8 ve 7,6’lık sarsıntılardan sonra ortaya çıkan muazzam bir artçı aktivitesi ve ana şoklar o bölge. Burası da maalesef bu 6 Şubat sarsıntısı. Bu zelzeleleri nedeniyle ekstradan gerilim yüklenmiş bir bölge yani bu Bingöl civarı, Doğu Anadolu fayının kuzey ucu burası. O bakımdan olağandışı bir sarsıntı aktivitesi kaydediliyor. Yani istatistikler neredeyse iki katına çıktı ancak son içinde bulunduğumuz yıl yavaş yavaş düşüyor. Yani 20-30 bin yıllık ortalamaya yakın sismik aktiviteyi kaydedeceğiz, yaşayacağız. Türkiye’nin zelzeleden muaf santimetresi, karesi yok diye bir klişe söylüyorum daima ve bunu lisana getiriyorum. Onun için Türkiye’nin şurası inançlı, burası inançsız, bunu bir tarafa bırakacağız. Yani bu topraklar zelzele gerçeği, siz de vurguladınız, ile karşı karşıya. O nedenle yapacağımız şey tehlikeyi tartışmaktan çok riskleri konuşmak ve riskler bizimle ilgili. Yapılarımızı zelzeleye sağlam hale getirirsek riski azaltırız, hatta sıfıra indirebiliriz. Yani bu mümkün.
NACİ GÖRÜR: KAYGI VERİCİ
Prof. Dr. Naci Görür de zelzelenin Yedisu Fayı ile tıpkı özellikli ve isimsiz küçük bir yarar meydana geldiğini belirterek bu durumun ‘endişe verici’ olduğunu söyledi. Antalya’nın Alanya ilçesinde de saat 20.31 sularında 4.0 büyüklüğünde zelzele meydana geldi.
