Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Uçum: Türkiye’de vesayetçiliğin tam tasfiyesi için yeni bir anayasa yapmak gerekiyor.
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, X hesabından, “Demokrasi hukuku notları (6)” başlıklı bir yazı kaleme aldı.
Uçum, “Demokrasi hukuku notları” başlıklı yazı dizisinin 14 unsurla tamamlanacağını belirterek bunlardan sekiz adedini paylaştı.
Türkiye’de vesayetçiliğin tam tasfiyesi için yeni bir anayasa yapmak gerektiğini savunan Uçum’un yazısı şöyle:
1-) Halka ve seçtiklerine itimat demokrasinin özüne en uygun unsurdur. Demokratik sistemi halka güvensizlik üzerinden işletme uğraşları egemenliği parçalıyor. Sonlandırılmış yahut vesayetçi demokrasiler ortaya çıkıyor. Seçilmiş irade demokratik meşruiyeti olmayan iç iktidarlarca kuşatılıyor, hareket alanı daraltılıyor. Baskı altında çalışmak zorunda kalıyor. Bu hal batı demokrasilerinde sıradanlaşmış. Türkiye’de ise vesayetçi demokrasi altmış yıldan fazla yaşadı. 16 Nisan 2017 Anayasa değişikliği ve 2018 Temmuzda başkanlık sistemine geçişle birlikte vesayetçilik büyük ölçüde tasfiye edildi.
Türkiye’de vesayetçiliğin tam tasfiyesi için yeni bir anayasa yapmak gerekiyor. Anayasada 154 husus yürürlüktedir. Bunların 103’ünün 58’inde hiç değişiklik olmadı 45’inde tali değişiklikler yapıldı, 51’i kısmen yenilendi. Korunacak birinci 4 unsur hariç, 99 husus tümden darbe eseridir ve değişmelidir. Ayrıyeten Cumhuriyetin ikinci yüzyılında bu anayasayı korumak faşizmi hatırlatan ‘1982 Anayasası’ ismi sebebiyle dahi ülkemize ve Türkiye Yüzyılı vizyonuna yakışmaz.
2-) Önlem ve yaptırım unsurları halkın seçtiklerinin yetki ve sorumluluklarını ihlal ve ihmal etmemeleri için alınmış tedbirler, etmeleri halinde ise devreye giren araçlar ve imkanlardır.
Hukuksal önlem ve yaptırım ihlalin ya da ihmalin yüküne nazaran uygulanır. Vazifeden alma ve cezalandırma üzere sonuçları olur.
Siyasi önlem ve yaptırım temel olarak tekrar seçime girmek ve seçmene hesap vermek halinde ortaya çıkar. İki seçim ortası periyotta demokratik siyasi rekabet gereği siyasi tenkitlere muhatap olmak da başka bir boyuttur.
Sosyal önlem ve yaptırım ise iki seçim ortası periyotta halkın seçilmişleri denetlemek için kullandığı kamuoyu iradesidir. Bu da bilgi edinme, şov ve tenkit hakkı, tabir özgürlüğü, yargıya müracaat üzere imkan ve araçlarla kullanılır.
“NİHAİ OLARAK HALKA GİDİLMELİ”
3-) İdareye katılma imkanları demokrasi hukukunun geliştirilmesi gereken boyutudur. İdareye katılmanın bilgi edinme ve danışılma düzeyleri yaygın kullanıma sahiptir. Kararlara katılma ve ortak karar alma düzeyleri ise çalışılması gereken alanlardır.
4-) Seçmenlik dışında asil yetkilerinin kullanması için halkın kanun teklif hakkı, milletvekilini geri çağırma hakkı, itiraz edici referandum üzere halk inisiyatiflerinin sisteme alınması demokrasi hukukunun ilerletilmesi bakından son derece değerlidir.
5-) İşlevsel kuvvetler ayrılığı ulusal egemenliğin parçalanmasına karşı alınması gereken önlemdir. Kuvvetler ulusal egemenliğin fonksiyonlardır. Kuvvetler ayrılığı kurumsal değil işlevsel ayrılıktır. Yasama, yürütme ve yargı kuvvetleri yetkilerini kendi ismine değil millet ismine kullanır. Kuvvetlerin yetki kullanımında egemenliğin sahibi milletten kopuş olursa ulusal egemenlik parçalanır. Ulusal egemenliğin parçalanması ve demokratik meşruiyeti olmayan kurumsal yapılarla paylaşılması cumhuriyetin ve demokrasinin ihlalidir. Bu nedenle ulusal egemenliğin işlevi olan kuvvetler ile istikrar ve kontrolü demokratik meşruiyet temeline nazaran oluşturmak gerekir.
6-) Demokratik meşruiyet unsuru demokrasi hukukunun temel asıllarından biridir. Kuvvetlerin oluşumunda ve yönetiminde halkın iradesinin direkt yahut dolaylı belirleyici olması demektir. Yasama ve yürütmenin direkt halk tarafından seçilmesi, yargı yönetimi şurasının halkın seçtikleri tarafından belirlenmesi sebebiyle Türkiye demokrasisi dünyanın en güçlü demokratik meşruiyete sahip ülkelerinden biridir.
7-) Meşruiyete ve halkın iradesine dayanan tahlil Unsuru kuvvetler ortası çekişmelerde demokratik meşruiyeti olmayan yapı ve kurumların devreye girmesini önler. Problemler öncelikle yasama ve yürütme faaliyetiyle çözülmeli en son olarak halka gidilmelidir.
😎 Ulusal birikimin korunmasına dayanan değişim unsuru bilhassa ulusal egemenliği ve devletin niteliklerini muhafazayı garanti altına alır. Değiştirilmezlik kuralı bu prensibin bir gereğidir.
