A. Yağmur Tunalı, “1968-1980 Arbede Günleri” isimli kitabında, Ülkücü topluluk ortasında bir bölünmeye yol açan kaseti yazdı.
İşte o öykü…
(…) O sıralarda, Ülkü Ocakları Toplumsal Faaliyetler Merkezi’nde bir ses kayıt stüdyosu kurulması kararlaştırılmıştı; zira, Türkiye’nin her tarafında konserler, geceler düzenleyen merkez, tam bir yapım şirketi üzere çalışıyordu. Pek çok sanatçı bu merkezle irtibatlandırılmıştı. Halk şairlerini ve ozanlarını da kattığımız takdirde, 100’ü geçecek bir sanatçı heyeti, direkt doğruya gecelere katılıyor, çalıyor, söylüyordu.
Bu büyük potansiyeli pahalandırmak gerektiğini düşünüyorduk. Tahminen kasetler yapılabilir, büyük bir hizmete kapı açılır, insanlarımızın fikir ve his dünyası gelişir, hem de ocağa gelir sağlanırdı. Kaset piyasası şimdi tam olarak oluşmamıştı. Hâlâ plâk devrindeydik. Unkapanı’ındaki sıra sıra dükkânlar da, şimdi kasetten kazanacak noktaya gelmiş sayılmazlardı. Bir kıpırdanma görülüyordu ve yakın geleceğin kasetlerle şekilleneceği anlaşılıyordu.
Bizim amacımız, bu gelişen piyasaya girmek değildi. Münasebetiyle, müzik kasetleri yapma fikrini değerlendirmeyi sonraya bırakmaya karar verdik. O piyasa, kendi kuralları içinde devam ediyordu. Biz, tanıtım, bilgilendirme vesâir hususlarda propaganda cinsinden şeyler yapacaktık. Natürel, “propaganda”, bize soğuk geliyordu. Onu kullanmıyorduk. Kaygımızı söyleyecektik. Birinci hazırlayacağımız kaset de tam bu türlü olmalıydı.
CÂMİ ADAMLARININ POLİTİZE OLMASININ NELERE MÂL OLACAĞINI BİLEN BİR GELENEKTEN GELİYORDUK
Hazırlık ve planlama benim üzerimdeydi. Daha evvel yazılmış olanlardan birtakım metinler seçerek başladım. Bunlar, ekseriyetle mensur şiir ve şiirlerdi. Hamaset ön plandaydı. Lakin, hoş yazılar olmasına, edebiliğe ve topyekûn estetiğe dikkat ettiğimi söyleyebilirim.
Bazı ilişki metinlerini de kendim yazdım. Edebiyat ve müzik zevkinin ehemmiyetine sabit bir fikir üzere sarıldığım yıllardı.
“Bizim gençlerimiz, kendi edebiyatını ve müziğini sevmedikçe, yaratıcı ve yapan olamazlar…” diyordum. Tiyatro derslerine devam eden arkadaşlarla, bilhassa şiir ve müzik sohbetleri ederdik. Birtakım şair, müellif ve müzisyenlerle onları bir ortaya getirişim de bu fikirden ötürü idi.
Metinlerin seslendirilmesi ve kasetin müzikleri konusunda uzunca çalıştığımızı hatırlıyorum. Ramazan Erginer, İsmet İpek, Yıldız Ramazanoğlu ve ben, metinleri okuyacaktık. İmali devam eden Kocatepe Câmii’nin müezzinlerinden Süleyman Arabulan, hem kimi mistik havadaki metinleri okuyacak, hem de İsmail Coşar üzere, kaside ve na’t okuyacaktı. Her ikisi de, çok meşhur mevlidhanlardı ve hiç çekinmeden bizim her faaliyetimize katılırlardı.
Diyanet topluluğu, bu stil açık sayılabilecek siyasi hareketlere soğuk durmayı tercih ederdi, fakat birtakım dini hassasiyetleri kullanan politik oluşumlar için bu türlü düşünmediklerini yapıp ettiklerinden anlardık. Gerçekten, işi çok daha ileriye götüren câmi adamları vardı. Vaazda, hutbede, doğrudan parti propagandası yapar üzere konuşanların istisna olmadığı bir periyottu.
Süleyman Arabulan ve İsmail Coşar, bizim ortamıza geldiklerinde bile, herkese açık bir konuşmaları olacaksa, asla politik laf etmezlerdi. Bundan ötürü öncelikle bizim çok şad olduğumuzu da bilirlerdi. Aslında şuurumuzla olmasa da şuuraltımızla, câmi adamlarının politize olmasının nelere mâl olacağını bilen bir gelenekten geliyorduk.
Yapacağımız kaset, politik olmaktan çok kültürel sayılırdı. Ulusal hassasiyetlere titizlenen genç kuşağa şükran hislerimizi ve övgülerimizi söylüyorduk. Süleyman Arabulan’ın tasavvuf sevincinde kimi metinler okuması ve o günlerde birinci sefer bizim gecelerde duyulan İsmail Coşar’ın, Akif in Çanakkale Şehidlerine” şiirini kaside olarak okuyuşu da bu bütünün çok pahalı kesimleriydi.
Hafızam beni yanıltmıyorsa, İsmail Coşar’ın “Çanakkale Şehitlerine” şiirini kaside usulünde özgür bir müzik yapıtı olarak seslendirmesi fikri, birinci olarak kendisi tarafından lisana getirildi ve bizim tarafımızdan da heyecanla karşılandı. Bu kasetin, birinci icradan çok sonra olmadığını söyleyebilirim.
Sanırım, kasette sesleri olanlar, saydığım isimlerden ibaretti.
Ne kadar vakitte tamamladığımızı söyleyemeyeceğim. Bu birinci kasetti ve devamı gelecekti. Pek çok gereç kalmıştı. Belgemiz kabarıktı. Hele bir, birincisi çıksındı, çabucak ikincisi için hazırlıklara başlanacaktı.
MUHSİN YAZICIOĞLU EN BEĞENENLERDENDİ
Kasetin temel nüshası çıkar çıkmaz, pek çok bireye dinletildi. Sonuç harikaydı. Her dinleyen coşuyor, ağlıyordu. Muhsin Lider (Yazıcıoğlu), en çok beğenenlerdendi. Kısa müddette çoğaltılması kararlaştırıldı. Teşkilatlara dağıtılması ve her yerde satılması için her türlü hazırlık görüldü.
Kasetin ismini alternatifli olarak vermiştik. Onlardan hangisi seçilirse seçilsin, kabulümüzdü. Sürpriz, o sırada açığa çıktı: Bizim kasetin ismi, o günlerde birkaç yerde slogan olarak yazıldığı görülen bir metindi: “Kanımız aksa da zafer İslâm’ın”. Şaşırıp kalmıştık. Bu türlü bir sloganın mantığını tartışırken, en büyük bildiri kasetimize isim olmuştu.
En başta, kanımızın akmasını teşvik eder havasına itiraz edenler oldu. Ben, o kadar ileri giden bir yoruma iştirak etmesem de, “kanımızın akması” ile “İslâm” ortasındaki ilişkiyi tatsız bulduğumu, “din” ve “kan”ı bir ortaya getirenlerin kimi marjinal Araplar olduğunu, bizim hareketimizin karakteristiğinin buna asla uymayacak bir temel üslup ve fikirde şekillenip yaşandığını döne döne anlatmaya çalışıyordum. Zaferin bizim olacağını söylemek için, kan akmasını anmanın, hele hele dinle anmanın gerçek olmayacağını söylüyordum. Ayrıyeten, İslam’ı kurtarmak argümanının bizi İhvân-ı Müslimîn ve bizdeki benzerleriyle tıpkı ağızla konuşur hâle getireceğini ve temel yapımızı bozacağını düşünüyordum. Dini ideolojileştirenleri tenkit ederken, tam da o noktaya süratle sürüklendiğimizi görüyordum.
Tam bir dönüm noktasında bulunuyorduk ve bu dönüm noktasının en büyük işaret fişeğini de bu kaseti hazırlamakla ben çakmış oluyordum. Yaptığımız kasete verilen isim, direkt doğruya bunu tabir ediyordu.
MENZİL’E AKIN AKIN
Bir öbür planda, Namık Kemal Zeybek Bey, bu değişmenin altyapısını hazırlıyordu.
Bir “Menzil merakı ve heyecanı” bütün teşkilatı sarmıştı. Menzil’de bulunan Pir Râşid Efendi, neredeyse hareketimizin manevi başkanı olmuştu. Muhsin Lider da Menzili önemseyenlerdendi. Sıra sıra otobüsler Adıyaman yolunda ilerlerken, içlerinde taşıdıkları davacılar, Yesevi ruhuna uyandırıldıkları niyetinde yeni bir heyecâna kanadlanıyorlardı. Yesevi çizgisinin ne olduğunu bilen yoktu. Bugün de pek bilen olmadığı söylenebilir.
O, bir slogandı. Her kapıyı açan bir çilingirdi.
Yesevî deyince akan sular duruyordu. Yanına, bazen tasavvuf, çok vakit da İslâm getirilince, kimse konuşamıyordu. Münasebetiyle, bu sloganı en çok işleten, her istediğini söyleyebilir ve yapabilir hale gelmişti.
Artık, hareketin yörüngesi değişiyordu. Hanefi-Matüridi çizgisindeki bin yıllık Türk inanışının yerini, bir bakıma Şafii-Eş’arî çizgisindeki yeni bir şekillenme alıyordu. Necip Fazıl la hızlanan sürece bizimkiler de katılmıştı. Bunu konuşan yoktu. Anlayan da galiba çok az ve sesi kısıktı.
Ben de o anlayanlar ortasında sayılmazdım. Lakin, dini cemaatlere ve câmi adamlarına yakın olduğum için, üslubu âlâ tanıyordum. Bu gidişin Erbakan Hoca’ya yarayacağını çok söylediğimi hatırlıyorum. Bu kadarını anlamıştım. Doğuda şekillenen din anlayışlarının, Cumhuriyete yaptığımız dini dışlama sonucunu veren yanılgılar münasebetiyle doğan boşluğu doldurmakta olduğunu da görüyordum.
“KANIMIZ AKSA DA ZAFER İSLAM’IN” SLOGANI, BU TÜRLÜ BİR DEVRİN ESERİYDİ”
Esasen, tahminen cumhuriyetten bir asır evvelce başlayan bir gelişme yaşandığını da sonradan fark edecektim. Türk tarikatı olmakla tarihte çok öne çıkan Nakşibendiligin. yüzyıl öncesinde doğuda tekrar şekillendiğini görüyor ve gözleyebiliyorduk. Bizimkilerin kapılandığı, o yeni din anlayışıydı
Fert olarak kim nereye isterse bağlanabilir, bunda elbette beis yoktur. Hatta teşvik edilecek kadar da kıymetlidir. Lakin, hareketin din anlayışını ve kapılandığı din yorumunu belirliyor üzere olması, zahmetli bir durumdu. Söylediğimiz, ancak bir türlü anlatamadığımız bu idi. Tarihi Türk inanışının, Yahya Kemal’in tabiriyle Türk Müslümanlığımın, cihan hakimiyeti mefkûresinin, Kızıl Elma’nın bilinmemesi, bilen ve kıymetli gören Türk milliyetçisi kuşaktan pek az kimsenin kalması vesair sebeplerle gereğince işlenmemesi bizi bu noktaya getirmişti.
İş dönüp dolaşıp tarihe çıkıyordu: Tarihimizi bilmiyorduk. Tarihini bilmeyenlerin milliyetçilik edebilmeleri karanlıkta yer aramak kadar güç sonuç alınacak bir durumdu.
“Kanımız aksa da zafer İslam’ın” sloganı, bu türlü bir devrin yapıtıydı. Bunu anlamasına anlıyordum. Yaptığı çağrışımların anlaşılmamasına, bozuk mantığının fark edilmemesine, hastalıklı bir ruhu işaret edecek kadar açık olduğunu zannettiğim mânâsına sıkı sıkı sarılınmasına aklım ermiyordu.
İşte, bütün bunları sağlayanların başında ben geliyordum. Bu kasetin muhtevâsı benim zihnimde, gönlümde, elimde şekillenmişti. Ne o vakit Sosyal Faaliyetler Merkezi Başkanı olan Hâşim Akten, ne ondan sonraki Lider Muzaffer Şenduran, ne de Muhsin Lider, benim kadar sorumlu olamazlardı. Onlar yalnızca ismini koymuşlar ve göğüslerini gere gere dağıtmışlardı.
O kaset, uzun yıllara yayılan tesiriyle, o sloganı herkese kabul ettirmişti. O gün bugündür, o kasetin hâlâ yeni baskılarının yapıldığını söylersem, ne demek istediğim daha açık anlaşılır. Seslerimiz tanınmayacak hâlde, yüzlerce sefer çoğaltılmak eziyetinden yorulmuş bir nüshayı facebook’a koydular ve 34 yıl sonra dinleyince, içim bir öbür türlü sızladı.
1996 VE 1997’DE KONUŞTUK
Muhsin Başkan’la bir karşılaşmamızda da bu kaset konuşuldu. 1996 yahut 1997 olmalıydı, Büyük Ankara Otelinde, 23 Nisan galasından sonraki resepsiyondaydık. Muhsin Lider, “Biliyor musun, o kaseti hala dinlemeye doyamam…” meâlinde kelamlar etti. Tadınızı kaçıracak bir şey söylememek için kendi mi tuttum ve lakin “Yaptığımız vakitten sonra dinlemedim, bende de yok esasen…” dedim. “Yeni baskısı yapıldı, sana çabucak göndereyim…” dedi.
Bizim Muhsin Lider, kesinlikle onu hatırlama zevkiyle dinliyordu. Yoksa, 35 yıl sonra da dinlenebilecek ve istifade edilecek bir eser çıkarmış olduğumuzu zannetmiyorum. Halini, eskilerin “dâüssıla”, Frenklerin “nostalji”, yeni vakit Türklerinin, “özlemek”le “nostalji” ortasında gidip gelmelerle ne dediklerini tam da bilemediğimiz hâle yordum. Pek çok kimsenin de o denli dinlediğini anlamak istedim. Bu niyetler bile, kaçan sevincimi yerine getirmedi. Kendimi bir daha hatalı hissettim.
Burada kendimce bir Muhsin Lider portresi çıkarmayı deneyebilirdim. Tam da buradan devam ederek, Erbakan Hoca çizgisinin bir gibisi olarak, dine titizlenmek ismine tarihte birinci kere mescitte nikâh kıydırma bid’atine girişmesine kadar pek çok şey üzerinde analizlere girişebilirdim. Anısını incitmekten telaş etmesem, bunu yapardım.
Bazı milliyetçilerde İttihatçı kararlığında bir bağlılık olduğunu görüyorum. İttihatçılara pek yakın olmadığım hâlde bu durumdan şad oluyorum. Muhsin Lider ve etrafında toplanan arkadaşlarımızda bu hal parlıyor. Bu kadar sıkı olmasa da, bütün Türkiye’ye yayılmış, fikrinde ayak dire-yenler de o karakterdedirler. Bir sefer inanmış ve o noktadan zerrece kıpırdamamak sağlamlığını göstermiş yüz binler olduğunu biliyorum.
“HER KALE İÇERİDEN YIKILIR”
Bu kadar inanan o büyük kitlenin fikir ve his olarak beslenememesi asıl büyük sorundur. Bu beşerler, hâlâ “Kanımız Aksa da Zafer İslam’ın” kaseti çizgisinden besleniyor olamazlar. Tarihten kopuk bir hareketin milliyeti de dini de köksüzlüğe ve gerçek dışılığa mahkûmdur. Biz, babalarımızla, dedelerimizle varız. Bu cümle, şayet babadede tanınmıyor, bilinmiyorsa, en büyük ayak bağıdır. Daha ileri bir kelam etmemek için bu türlü söylediğimi fark etmiş olmalısınız. Ayrıyeten, tarihle övünen ve tarihle uzaktan yakından ilgisi olmayanlar, tarihe de millete de en büyük ziyanı ediyor olabilirler.
“Her kale içeriden yıkılır” kelamı bunu söyler. Cehaletle hiçbir şey olmaz, Lakin, milliyetçilik hiç olmaz. Milleti ve milliyeti bilmeyenler hangi sloganı bağırırlarsa bağırsınlar, o davayı güdüyor olamazlar.
Böyle bir hareketin, sineması da, tiyatrosu da, edebiyatı da, resmi de, toplayarak söylersek, kültür ve sanatı da olmaz, olursa da imkânsız hudutlarında zordur. Bunun için, bu hareket içinde az çok derinleşenler, şayet müsaitseler- öbürleri tarafından devşirilirler. Gittikleri yerde kıymet görür ve değerlenirler. Bunda da yadırganacak bir durum olmaz. Kalanlar, ferdi sanatlarda bile okuyucu, seyirci, takipçi bulamayarak körelmeye mahkûm olurlar. Bu türlü olmuştur. Bizim Çağlar Sanat Tiyatrosu maceramızın gösterdiği de budur.
***
ABDULLAH YAĞMUR TUNALI KİMDİR
Şair, müellif, radyo ve televizyon program imalcisi Abdullah Yağmur Tunalı, 1955 yılında Kayseri’nin Yahyalı ilçesinde doğdu. Orta tahsilini Niğde, Kayseri ve Samsun’da tamamladı. Erzurum Atatürk Üniversitesi’nde başladığı yüksek tahsilini, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Fransız Filolojisi’nde bitirdi.
Yazı hayatına şiirle başladı. Şiirin yanında, deneme, tenkit, tanıtma ve mensur şiirler yayınladı. Yazdıkları Türk Edebiyatı, Hisar, Töre, Divan, Türk Lisanı, Doğuş, Ulusal Kültür, Ulusal Eğitim ve Kültür, Dava Pınarı, Erguvan, Sözcü, Atılım ve gibisi pek çok mecmua ile Tercüman başta olmak üzere çeşitli gazetelerde yayınlandı.
1985 yılına kadar pek çok mecmuanın kurucuları ve yayınlayıcıları ortasında yer aldı. Başbakanlık bağlı kuruluşlarında basın müşaviri ve yayıncı olarak çalıştı. Kültür Bakanlığı Danışma Kurulları’nda görev aldı. 12 Eylül 1980 öncesinde, bir küme arkadaşıyla profesyonel anlayışta bir tiyatroyu kurup üç yıl yönetti. 1986 yılında TRT’ye girmesinden itibaren, daha çok radyo ve televizyon için yazdı. Metin Muharriri, senarist, sunucu, üretimci ve direktör olarak 3000’den fazla programa imza attı.
