Sabah müellifi Faruk Fazilet, Orta Vadeli Program’da (OVP) emeklilik sistemi ve aylık hesaplaması ile ilgili yapılacak yeni düzenlemeleri kaleme aldı. Orta Vadeli Program’da yer alan yeni sistemde çalışanların daha çok sistemde kalmaları teşvik edilmesi planlanıyor. Böylelikle fazla prim günü olanlar için emekli aylığının yüksek olması sağlanacak.
Erdem, şunları kaydetti:
“Türkiye’de emeklilik sisteminde aylık ödenen belge sayısı 16 milyona ulaşmış durumda. Bakıldığı vakit 1.8 çalışana bir emekli düşüyor. Bunun olması gereken oranı ise 4 çalışana bir emeklinin düşmesi.
Dolayısıyla bu istikrarın sağlanamaması hem toplumsal güvenlik sistemini zora sokuyor hem de emeklilerin daha yüksek aylık almalarını önlüyor. Orta Vadeli Program’da (OVP) emeklilik sistemi ve maaş hesaplama tekniklerini de içine alan bir dizi düzenlemenin yapılması öngörüldü.
Buna nazaran yalnızca karlar değil prim gün sayısı da emekli maaşını artıracak. İşte ayrıntılar…
HER YIL FARKLILIK ORTAYA ÇIKACAK
2024’te emekli olanlara bu yıl olanlardan yüksek maaş hesaplandı. Enflasyon giderek düştüğü için misal bir durum 2025 ile 2026 ortasında da yaşanacak. Güncelleme katsayısında kullanılan parametreler (enflasyon, büyüme) değişken olduğu için her yıl bu farklılık ortaya çıkacak.
Bu sorunun tahlili için sabit bir güncelleme katsayısı düşünülüyor. Şayet katsayı bir sayıda sabitlenirse yıllar ortasındaki farklılık da ortadan kalkar.
Kamu Denetçisi Abdullah Cengiz Makas da TBMM’de kurula sunum yaparak, bu hususta bir yasal düzenleme yapılması gerektiğini belirtti.
Şu andaki sistemde de ne kadar çok prim ödenirse emekli maaşı o kadar artıyor. Fakat bütün hayatı boyunca minimum fiyattan prim ödeyenler, örneğin Bağ-Kur’lular daha düşük maaş alıyor.
Yüksek prim ödeyip sonradan taban fiyattan ödeyenler için de yüksek hesaplamada düşme yaşanıyor.
YENİ SİSTEMDE GÜNDEMDE OLAN BAŞLIKLAR
Yeni sistemde yalnızca yatırılan Prime Temel Yarar ölçüleri değil çalışma gün sayıları da tesirli olacak. Böylelikle emeklilikte daha çok aylık almak isteyenler sistemde daha çok kalmayı tercih edecek.
Yeni sistemde şu hususlar gündemde:
Aylık bağlama sistemindeki karma yapının sadeleşmesi.
Enflasyon artışlarının tekrar düzenlenmesi.
Bozulan aktüeryal istikrarın tekrar sağlanması.
Sistemde kalmanın emekli aylığı açısından daha cazip hale getirilmesi.
Taban maaş uygulaması değişiyor mu?
Bu bahiste şimdi bir netlik yok. Lakin taban maaş uygulaması düşük maaş alan emekliler açısından büyük avantaj oluşturdu. Çalışma hayatı kısa sürmüş, kısmi emekli olmuş, malulen emekli olmuş ya da taban fiyattan prim yatırmış birçok sigortalının emekli maaşı düşük kalmıştı.
Bu emeklilere Hazine’den yapılan dayanak ile taban maaş formunda daha yüksek aylıklar ödeniyor. 8-9 bin lira aylığı olan bir emekliye 14 bin 469 TL ödeniyor. Bu sayı Temmuz da daha da artacak. Lakin taban maaşa yakın aylık alanlar açısından kimi problemler da ortaya çıkıyor.”
