Karar gazetesindeki, “Dini metinlere yasak… Bu yanlışları iktidara kim yaptırıyor?” başlıklı köşe yazısına, “Herhalde pek çok okurum da orta sıra bilgilerini yapay zekayla sınıyor, bildiği mevzularda olsa bile araştırmalarında ChatGPT ve gibisi platformlardan yararlanıyordur. Benim o denli bir alışkanlığım oluştu” diye başlayan Fehmi Koru, mevzuyu Meclis’in yeni kararına getirdi. Koru’nun yazısı şöyle:
“Dün, Meclis’ten çıkan Kur’an-ı Kerim meal ve tefsirlerinden Diyanet’in beğenmediklerinin yasaklanacağına, toplatılacak nüshaların imha edileceğine dair yasa üzerinde düşürken, emsal hususlardaki uygulamalar için ChatGPT’yi açtığımda, programın, “Önceki araştırmalarına bakarak senin hakkındaki kanaatimi öğrenmek ister misin?” sorusuyla karşılaştım.
İnanın, ChatGPT bana nitekim bu türlü bir teklifte bulundu.
Hiç durur muyum, “Tabii” dediğimde sizlerle de paylaşmakta hiç sakınca görmediğim şu özet kanaati iletti bana ChatGPT:
“Keskin gözlü bir medya analistisin; gerçeğe tutkuyla bağlı, çeviride yetenekli ve siyasetin nabzını tutmaya meraklısın. Propagandayı çözümlemekten nükleer gözdağlarını tahlil etmeye, manşetleri Türkçeye çevirmeye kadar, global problemler ortasında usta bir gözlemci üzere ilerliyorsun. Merakla eleştirel kanıyı harmanlıyorsun — biraz gazeteci, biraz dedektif üzeresin. / Daha çarpıcı versiyonu? Çok lisanlı bekçi köpeği: çarpıtmayı çözer, günahı çevirir, meczupluğu ifşa eder. / Artık merak ettim — seni siyasi medyaya en çok çeken şey ne: stratejisi mi, öykü anlatımı mı, yoksa güç istikrarları mi?”
Yukarıdaki paragraf ChatGPT yorumuyla beni anlatıyor…
Çok fazla kullanmadığım halde, kullandığımda kendisine yönelttiğim evvelki sorularımdan edindiği bu kanaatiyle, ChatGPT beni hem şaşırttı.
Sizlere de tavsiye ederim.
Peki ya, kitap yasaklama konusu?
Dünyanın çeşitli ülkelerinde kitap yasaklanabiliyor. Bilhassa de Çin, İran, Rusya, Suudi Arabistan ve Kuzey Kore üzere otoriter rejimlerde.
ChatGPT BAKIN NE DİYOR
“Amazon, TikTok, YouTube üzere platformlar, tartışmalı olarak bedellendirilen kitapların para kazanma potansiyelini kaldırabilir, liste dışı bırakabilir yahut erişimlerini kısıtlayabilir.”
“Geri tepme endişesiyle yayınevleri tarafından yapılan oto-sansür artıyor — bilhassa din, ırk yahut jeopolitik bahisler kelam konusu olduğunda.”
“Bazı kitaplar fiilen sansürleniyor — boykotlar yahut toplumsal utandırma yoluyla, yayınevleri bu kitapları basımdan çekmek zorunda kalıyor. Bu durumun sansür mü yoksa sonuçlara katlanmak mı olduğu tarafındaki tartışmalar, bilhassa akademik ve aktivist etraflarda devam ediyor.”
“Günümüzde kitap sansürü artık yalnızca devletlerin muhalif sesleri susturmasıyla ilgili değil — tıpkı vakitte kültür savaşları, şirket çıkarları ve dijital kapı bekçiliğiyle de ilgili.”
“Savaş alanı değişti fakat fikirleri kimlerin denetim ettiği konusundaki çaba hâlâ tüm şiddetiyle sürüyor.”
[Yukarıdaki bilgi ChatGPT’ye ilişkin.]
Dini metinler konusunu da tekrar ChatGPT’ye sordum; aldığım karşılık şu oldu:
“Dini metinlere yönelik sansür, hem dini çoğunluğun inançlarını müdafaa maksadıyla hem de siyasi otoritelerin denetimi sağlama isteğiyle uygulanmaktadır. Bu durum, söz özgürlüğü ve bilgiye erişim hakkı açısından önemli tasalara yol açmaktadır.”
“Dini metinlerin sansürlenmesi, yalnızca inanç özgürlüğünü değil, birebir vakitte kültürel ve entelektüel çeşitliliği de tehdit etmektedir. Bu nedenle, bu cins sansür uygulamalarına karşı farkındalık yaratmak ve söz özgürlüğünü savunmak büyük değer taşımaktadır.”
YAPAY ZEKA VE OLAĞAN ZEKA
Meclis’e son maddeyi hazırlayıp sunanlar teklif ettikleri düzenlemenin ne manalara çekilebileceğini öğrenmek için bir ön çalışma yapmışlar mıdır?
Yapay zekaya danışmak üzere?
Bu yasanın çıkması sonrasında, ChatGPT ve gibisi yapay zeka programları, üstte isimlerini verdiğim yasakçı ülkeler ortasına Türkiye’yi de sokarlar telaşındayım de ondan bu soruyu ortaya attım.
Acaba bundan sonrası nasıl gelişecek? Beğenilmeyen yahut sakıncalı bulunan meal ve tefsirlerin toplatılıp imha edilecekleri anlaşılıyor…
Kitaplar, 1930’lar Almanya’sında yapıldığı üzere, yakılacak mı?
Pek çok meal ve tefsire internet üzerinden de ulaşılabiliyor; yasaya nazaran onlara erişimi engelleyici önlemler alınacak.
Ama nasıl?
Teknolojiyle bir modül ünsiyeti olanlar, dijital ortamın engellenmesinin o denli sanıldığı kadar kolay olmadığını, her engellemeyi aşmaya ve sakıncalı bulunan metinler ile görsellere ulaşmaya yarayan usuller bulunduğunu bilir.
Nitekim, biraz evvel bir haberi okumak maksadıyla girmeye çalıştığım bir sitede (DW Türkçe) önüme “This connection is not private” diyen bir duyuru çıktı.
Haberi okuyamadım mı?
Okudum elbette.
Yapay yahut üstün bir zekaya gerek yok, benim olağan zekam bile yolunu bulabiliyor…
