Aydemir Güler, Sol gazetesindeki “Birlik ve Cumhuriyetçiler” başlıklı yazısında sol görüşler içindeki farklı akımları kıymetlendirerek şunları söyledi: “Bazı solcular laikliğe burun kıvırmakta, bağımsızlığın modasının geçtiğini düşünmekte, piyasanın demokratik bir toplumun aslı olduğunu argüman etmekteler. Somut olarak Türkiye’nin iki yüz yıllık çağdaşlaşma ve aydınlanma tarihini, halka karşı doruktan inmecilikle suçlayanlar solcu geçinebilmekte.”
Güler’in o yazısı şu biçimde:
“Birlik kavramının ayıp örtmek için kullanılışına solda çok rastlandı. Üstünde birlik ve öteki müspet çağrışımlı sözcükler yazılan bayraklar açılıp, devrimci programların, partilerin tasfiye edilmesine az şahit olmadık. “Solun birliği” dendiğinde irite olduğumu söylemek durumundayım. Nedeni bu tecrübedir.
Bugün de “en geniş demokrasi güçlerinin birliği” tabirinin bırakacağı birinci izlenim, bir “baş düşmana karşı” safları sıklaştırmak oluyor. Lakin buna öteki bir şey eşlik ediyor; zımnen o saflara sosyalizm seçeneğinin alınmayacağı da kast edilmiş oluyor. “Bunca yeni yakıcı kaygı varken, kalkıp da sosyalizm maksadından dem vurmak” bir fantezi sayılıyor…
Peki, ya kelam konusu şimdiki kaygının biricik kalıcı tahlilinin sosyalizmde gerçekleşeceğini bilenler ne yapacak?
Programlarımızı ve/veya o programda ısrar eden örgütlerimizi kıymetsizleştirmek, rafa kaldırmak, tahminen de tasfiye etmek şıklarından birini işaretlemekte özgürüz!
Keşke kederler, devrimciler sosyalizmden geri durduklarında çözülebilseydi… Kuşkusuz ortalamacı bir deva, maksimalist bir formülden daha kolay olurdu. Kolayı varken zoru aramak akıllı işi değildir, elbette!
Ama o denli olmuyor. Kalabalık ortalama lehine gerçek, esaslı tahlilden vazgeçilince, bir ortaya gelenlerin toplam gücü, umulanın tersine azalıyor. Meselelerin yaratıcısı sömürücü egemenlerse çarklarını döndürmekte rahatlıyorlar. Tecrübe çoğunlukla bunu gösterdiği içindir ki, solun birliği güzellemeleri, kural olarak tuzak içerir.
* * *
Ancak bu tecrübe, birliğin genel olarak sahip olduğu olumlu manası ortadan kaldırmaz. İttifaklar siyasetin zarurî kesimidir. Bugün ise Türkiye’de Cumhuriyetçilerin birliğine dönük muhtaçlık yakıcıdır. Hazırlıkları sürmekte olan bir teşebbüs yakın vakitte meyvesini verecek. Cumhuriyetçiler bir çırpıda, akşamdan sabaha birleşmiş olmayacaklar. Ancak yola çıkılacak…
Konu solun birliği değil, bunu üstte söyledim. Oradan devam edeyim.
Solcu deyince kimin kast edildiği açık zannedilebiliyor. Yanlış; o denli değil.
Örneğin kimi solcular laikliğe burun kıvırmakta, bağımsızlığın modasının geçtiğini düşünmekte, piyasanın demokratik bir toplumun temeli olduğunu argüman etmekteler. Somut olarak Türkiye’nin iki yüz yıllık çağdaşlaşma ve aydınlanma tarihini, halka karşı zirveden inmecilikle suçlayanlar solcu geçinebilmekte. Bunlara nazaran kelam konusu tarih, ülkemizin, bizim emperyalist dediğimiz dünyadan tecrit etmesine neden oldu. Neden bu yolun tercih edildiğini ise birebir çevreler, devletin başta Kürtler olmak üzere “kimliklerin” üstünde tepinme tutkusuyla açıklar. Devletin sınıfsallığına ise hiç girilmez. Özetle solun bir kısmı Cumhuriyeti bir ilerleme değil halka düşmanlık saymaktadır.
Bana sorarsanız, bu savlar solculuğa giremez. Lakin ne deva ki, kamuoyunda sol olarak algılanan bir dizi Cumhuriyet düşmanı etrafta. Bunlara liberal sol diyoruz…
Madem o denli, “Cumhuriyet ekseni” solu çoktan bölmüş bulunuyor. Bu bölünmeyi geriye sarmayı iki ters yakada kalan solcular aslında istemiyorlar. Liberal solcular da, biz de… İstemiyoruz. Aslında dünyada, bölgede ve ülkedeki gelişmeler, suların oldukça yükseldiğini ve aramızdaki köprüleri önüne katıp götürdüğünü göstermektedir. Durum çoktan beri bu türlü.
Liberal sol emperyalistler ve şeriatçılardan sonra klâsik faşist hareketle de ortak paydalar bulurken, Cumhuriyetçilerin önünde yeni bir ufuk açılmıştır. Bir ittifak stratejisinin yeri olarak, bu manada bir birlik kanalı olarak Cumhuriyetçilik güçlü bir nesnelliğe oturmaktadır.
Komünist sol, devrimci mirasa sahip çıkmanın ötesinde bir tarih tezine sahip olageldi. Buna nazaran Cumhuriyetin, kapitalizm yolunda aşındırılan kazanımlarının dengeli ve güçlü temellere oturtulması sosyalizmle mümkün olacaktı. Sosyalist Türkiye, Cumhuriyet’i “içererek aşacaktı.”
Ancak AKP’nin tamama erdirdiği karşıdevrim, “Cumhuriyetin sorununu” birtakım tutarsızlık ve çelişkilere düşülmesinden, temellerinin sarsılmasından öteye taşımış bulunuyor. Bu kadarı, AKP’nin çok öncesinden beri süregiden durumdu. Artık ise mevcut rejimin ana perspektifi ve misyonu Cumhuriyetin tasfiyesidir.
Bu yolda birinci evvel Cumhuriyetçiler etkisizleştirilip süpürülmek istendi, kurumların içi boşaltıldı. Sonuç Cumhuriyetçiliğin Kurtuluş ve Kuruluş yıllarından beri hiç olmadığı kadar halkla kaynaşmasıdır. 21.yüzyıl itibariyle Cumhuriyetçilik bütün renkleriyle iktidarda olan ve/veya iktidara tutunmaya çaba eden bir akım olmaktan çıkmış, toplumsal bir hareket halini almıştır. Hakkını arayan bütün toplumsal bölümlerin Cumhuriyet sembollerine sarılması bu durumu resmetmektedir.
Geçmişte sol denince varsayılan kapsam çoktan dağıldı; solun birliği artık Sosyalist Cumhuriyetçiliğin liberal sol tarafından kuşatılmasından diğer anlama gelmez. Cumhuriyetçilerin birliği ise hakkını arayan tüm sınıflar, kısımlar ve akımlar için acil gereksinimdir. Sermaye-emperyalizm-dinciler ittifakının yürüttüğü operasyonun toplum katında da tamamlaması, açığa çıkan direncin kırılması halinde geriye bir enkaz kalacak. Acillik bundan kaynaklanıyor.
* * *
Peki ya Cumhuriyetçiler dendiğinde kastedilenin açık mı?
Kabaca biri kurucu akım, Kemalizm; ikincisi ise ileri gitmek için bu kurucu aksiyonun, ihtilalin yerine ayağını basmanın kural olduğunu kavrayan komünizm, ülkemizin iki cumhuriyetçi geleneğidir diyebiliriz. Bu özet yanlış olmaz, fakat netlik sağlamaya da yetmez.
Söz konusu olan, iki öğeden oluşan bir küme değildir. Çok sayıda ögenin buluştuğu ve bunların ortalarında sayısız çelişki ve uzaklığın formlandığı, amorf bir yapıdan kelam etmek durumundayız.
Cumhuriyetçilerin vakit içinde direkt AKP-merkezli cepheye iltihak eden ögelerini boş verelim. Ayrıyeten geçmişe de takılıp kalmayalım. Solda liberaller nasıl türemişse, kurucu hareketin içinde de bağımsızlığı, laikliği, kamuculuğu önemsemeyen, hatta bu temel bedellere ihanet eden ayrık otları uzunluk atmıştır… Geçelim bunları…
Ama geleceği nasıl kuracağımızın etrafından dolanmaya asla kalkmayalım.
Karşıdevrimi geri püskürterek ayağa kalkacak olan Cumhuriyet emperyalizme kapıları kapayacak, NATO’dan da AB’den de kopacak mıdır, yoksa bunların “zamanı gelmiş” olmayacak mıdır?
Laikliğin dindarları rencide etmeyecek bir biçiminin peşine mi düşülecek, yoksa geçmiş örnekleri harf ihtilalinde, köy enstitülerinde, okuma yazma seferberliğinde yaratılmış bir “halk aydınlanmasını” nasıl güncelleyeceğimize dair baş mı yoracağız?
İnsanın insanı sömürmesinin açtığı yoldan yurttaşlığın yadsınması manasına gelen “ayaklar baş olmaz” ahlaksızlığı çıkıyor. Pekala, Cumhuriyetin takatsiz kalmasının temel nedeninin sermaye tertibi olduğu açık seçik saptanabilecek midir?
Cumhuriyetçiliğin birleştirici bir güçle donanması için bu başlıkların aydınlatılması gerekir. Birlik için önemli olunacaksa, latife değil bir karşıdevrimi geri püskürtmek için yola çıkacaksak, kolayına kaçılmamalı, mış üzere yapılmamalıdır.
Cumhuriyetçilerin birliği olgunlaşmış tarafların ortalarında kontrat imzalamasıyla değil, samimi diyalog, yapan tartışma ve ortak uğraştan çıkacaktır.”
