Osman Müftüoğlu Oksijen gazetesindeki “Zona aşısı bunamayı önler mi” başlıklı yazısında 28 Şubat sürecinde Süleyman Demirel’in geçirdiği zona hastalığını şöyle anlattı:
Ciddi bir zona taarruzuyla karşı karşıya olduğumuz kesin. Giderek artan sayıda İkinci 50’li zona mağduru. Bunun değerli nedenlerinden biri, tahminen de birincisi bağışıklık gücündeki yetersizlik. Araştırmalara nazaran 50 yaş sonrasındaki her 6 yetişkinden 1’i zona adayı.
Önce zona nedir, neden bu kadar yaygın oldu sorularına cevap arayalım. Sonra da “Demirel’in 28 Şubat zonası” notunu sizinle paylaşayım.
Zona olayları çocukluk çağında suçiçeğine neden olan Varisella zoster virüsünden kaynaklanıyor. Çocukluk çağında suçiçeğine yol açan bu virüs vücudumuzu terk etmiyor, omurilikteki hudut hücrelerine yerleşip yıllarca uykuda kalıyor. Yaşımız ilerleyip bağışıklık sistemimiz zayıfladığında da aktive oluyor ve göğsümüzde, sırtımızda, karnımızda hatta bazen de merhum cumhurbaşkanımız Süleyman Demirel’de olduğu üzere boynumuz ve göğsümüzde yanma, karıncalanma, ağrılı kabarcıklar ve uyuşma üzere belirtilerle kendini gözteren “Zona Zoster” hastalığına neden oluyor. İşin berbatı, hastalığı atlatanların neredeyse üçte birinde dayanılması güç bir hudut ağrısı biçiminde kronikleşip can sıkıcı sonuçlara yol açıyor.
“HER İKİ BİREYDEN BİRİ ZONA HASTASI OLMAYA ADAY”
ABD’de yapılan bir hesaplamaya nazaran 60 yaş sonrasında her iki bireyden biri en az bir sefer zona zoster hastası olmaya aday. Muhakkak ki son yıllarda, evvel bulunan antiviral ilaçlarla hastalık daha kolay denetim altına alınabilir hale getirildi. Sonra da son yıllarda üretilen biyoteknolojik becerili aşılarla zona sorunu için korunma dermanı geliştirildi.
7 YILDA BUNAMA GELİŞTİRME İHTİMALİNDE YÜZDE 20 DÜŞÜŞ
Peki bu aşıyı herkes olmalı mı? Üzülerek belirteyim, yeni zona aşısı eskisine oranla epeyce güçlü lakin çok değerli. Tavsiyeme gelince, imkanı olan herkes, bilhassa 70’li yaşlar sonrası bu aşıyı mümkünse yaptırmalı. Üstelik, yeni kuşak zona aşısı bunama riskini de azaltıyor.
Geçen haftalarda ünlü Nature mecmuasında yayımlanan bir çalışma zona aşısı olan bireylerin olmayanlara nazaran 7 yıl sonra bunama geliştirme mümkünlüğünün yüzde 20 daha az olduğunu ortaya koydu. Uzmanlara nazaran bu hem şaşırtan hem de sevindirici bir haber.
Öte yandan grip aşılarının kalp krizlerini de tedbire yeteneği dikkate alındığında antiviral aşıların bizi kimi viral hastalıklardan muhafaza yanında daha âlâ yaşlanma bakımından da avantajlı hale getirdiği düşünülebilir. Bu habere bu sayfanın okurları sevinir lakin aşı aksileri da üzülür.
28 Şubat sürecini Demirel’le yaşayan şahitlerden biriyim.
DEMİREL’İN “28 ŞUBAT ZONASI”
O günlerde çektiği problemlere, ruhsal travmalarına ve gerilimine teğe bir şahidim. Bu müddette başımızdan geçen olaylardan biri de oftalmik zona / göz zonası oldu.
28 Şubat’ın en civcivli günlerinin birinde sabah erken Çankaya Köşkü’ne çağrıldım. Bir gün evvel akşam saatlerinde sağlıklı fakat gerilimli ve kaygılı olarak köşkte bıraktığım Demirel, boynunda, yüzünde ve kaşlarına kadar uzanan bir alanda cilt döküntüleriyle karşımda duruyordu: Bunlar zona zoster döküntüleriydi.
“KİMSELERE MUHAKKAK ETMEDEN ZONAYI DENETİM ALTINA ALDIK”
Ankara Numune Hastanesi’nde birlikte çalıştığım dermatoloji şefi Nuran Allı Hoca’yı hızla çağırdım. Nuran hoca düzenlediği antiviral ve lokal tedavilerle sürece el koydu ve üç gün üzere kısa bir müddette kimselere belirli etmeden zonayı denetim altına almamızı sağladı.
Bu tam bir “stres zonası” idi. Çünkü bir gün evvel görüşmeye gelen -o da rahmetli oldu- Genelkurmay Başkanı İsmail Hakkı Karadayı, Demirel’e “baskı altında olduğunu ve Çevik Bir’i (dönemin Genelkurmay 2. Başkanı) kışlada tutmakta zorlandığını” iletmiş ve acil tahlil için yardım istemişti. Sonrası bilinen gelişmeler…
“BU ZONAYI HİÇ UNUTMADIK”
Ama biz bu zonayı “28 Şubat zonası” olarak isimlendirdik ve hiç unutmadık. Siz de şunu unutmayın: İster fizikî ister ruhsal sebeplerle olsun, bedeninizi ve ruhunuzu gerilime soktuğunuzda bağışıklık sisteminiz de hızla iflas eder. Kendinizi denetimsiz bir gerilim yüküyle baş başa bırakmayın.
ZONA NEDİR
Herpes zoster, genel ismiyle zona, varisella zoster virüsünün sebep olduğu ve daha evvel su çiçeği geçirmiş bireylerde görülen, bedenin tek tarafında deride su toplamış ağrılı kabartılarla seyreden bir hastalıktır. Halk ortasında nesil hastalığı yahut gece yanığı olarak da bilinir.
Varisella (Su Çiçeği) sonrası varisella zoster virüsü beden hudut hücrelerine yerleşip hiçbir belirti vermeksizin yıllarca inaktif kalabilir. Bağışıklık sistemindeki zayıflık yahut bozuklukla yerleştiği hücrelerden ayrılıp aksonlar boyunca ilerleyerek hudut bölgesindeki deride viral enfeksiyona yol açabilir. Kabartılar çoklukla 2-4 hafta içerisinde düzgünleşir, lakin hudut ağrıları kalıcı olabilir (postherpetik nevralji).
Bir zona hastası diğerine (genellikle çocuklara) su çiçeği bulaştırabilir, lakin zona bulaştıramaz. Zira zona beden içine yerleşmiş virüs kaynaklıdır, havadan bulaşan virüsle olmaz.
