İstanbul sarsıntısına yerli ikaz sistemi: Silivri’yi 8 saniye evvel bildi… Nedir bu EDİS
Yıldız Teknik Üniversitesi’ndeki Teknopark’ta geliştirilen zelzele erken ihtar sistemi EDİS, birinci büyük imtihanını evvelki gün Silivri açıklarında meydana gelen 6.2 büyüklüğündeki zelzelede verdi. EDİS’in CEO’su Ali Emre Erişen, 6.2’lik zelzelede merkez üssünü 8 saniye öncesinden; uzaklık uzaklığına nazaran birtakım noktaları 69 saniye evvel uyarmayı başardıklarını söyledi.
“AMACIMIZ 5 YIL İÇİNDE TÜRKİYE GENELİNDE HİZMET VERMEK”
Akşam Gazetesi’nden Bülent Şanlıkan’ın haberine nazaran, EDIS’in Marmara’daki en büyük imtihanını verdiğini belirten Erişen, şöyle konuştu: “EDIS sistemi, klâsik zelzele erken ihtar sistemlerinin dışında sarsıntının yıkıcı dalgasından evvel saniyeler; hatta bulunulan pozisyona nazaran dakikalar kazandırıyor. Artçılarla birlikte sistemdeki 14 istasyonumuz ihtar verdi. Sinyal alınan istasyonlar ortasında Silivri, Marmaraereğlisi, Mudanya, Adalar, Bandırma üzere noktalar var. En yakın noktadaki Marmaraereğlisi’nde bulunan bir kullanıcımıza 8 saniye öncesinden Silivri sarsıntısının başladığı uyarısı yapıldı. En uzak noktada ise İzmir-Manisa hududundaki kullanıcılarımız 69 saniye öncesinden zelzelenin başladığı sinyalini aldı. Bu kullanıcı Akhisar’da ikamet ediyor. Emelimiz sistemi 5 yıl içinde Türkiye geneline tüm kurulumları tamamlayarak hizmet vermek.”
7 SALİSEDE FARK EDİYOR
Erişen, yapay zekanın da kullanıldığını zelzele ihtar sisteminin çalışma prensibini de şöyle anlattı: “Yapay zeka, evvelki sarsıntıların datalarını kendi bünyesine alıyor. Böylelikle yeni oluşan zelzelenin bilgilerini kıyaslama bahtı oluyor. EDİS’in sarsıntısı algılama mühleti azamî 7 ila 11 salise ortasında. Teknolojimizin dünyadaki örneklerden ayrılmasının en büyük nedeni bu. Otomobil hava yastığı üzere düşünün. Kaza olmadan bu sistem çalışmaz. Erken ihtar da böyledir. Ne kadar çok istasyonunuz fay sınırı üzerinde olursa o kadar çabuk algılayıp iletebiliyoruz.”
HER NOKTADA 5 İVME ÖLÇER
EDIS sistemiyle fay çizgisinin kalbine indiklerini belirten Erişen, “Fay çizgisine istasyonlarımızı yerleştiriyoruz. Sondaj tekniğini kullanıyoruz” diye konuştu. Her bir istasyona bağlı 5 farklı noktada ivme ölçer bulunduğunu da söyleyen Erişen, “Tek bir istasyon için 10 dönümlük bir arazi kullanıyoruz” dedi.
MARMARA’DA 66 İSTASYON
EDİS’in Marmara Bölgesi’nin genelinde 66; Marmara Denizi’nde ise 21 adet zelzele algılama istasyonu var. Karada, derin çukurlarda ve deniz tabanlarına sabitlenen bu istasyonlar, Çanakkale’den İzmit’e kadar uzanıyor. EDİS CEO’su Erişen, büyük İstanbul sarsıntısının beklendiği fay sınırını da Tekirdağ, Bakırköy-Yeşilköy ortasında ve Heybeliada açıklarındaki 3 ana istasyondan takip ettiklerini söyledi.
TEHLİKEYİ ERKEN HABER VERDİ
EDİS sistemi, Android telefonlara gelen sarsıntı ihtarından daha farklı biçimde çalışıyor. Android telefonlardaki sismometre sarsıntıyı algılayıp başka kullanıcılara ikaz gönderiyor. EDİS ise sismik hareketliliği direkt faydaki sensörlerden aldığı için tehlikeyi birinci haber veren sistem.
Deniz tabanına yerleştirilen istasyonlar, sismik hareketleri evvelden algılayıp birebir anda binlerce kişinin telefonuna ikaz bildirimi gönderiyor.
