Konya’daki 5,2’lik sarsıntının manası: “O ihtimal ortadan kalktı” Prof. Dr. Osman Bektaş yorumladı

Konya’nın Kulu ilçesinde saat 15.46’da 5,2 büyüklüğünde bir sarsıntı meydana geldi. Afet ve Acil Durum İdaresi Başkanlığının (AFAD) internet sitesinde yer alan bilgiye nazaran sarsıntı 18,73 kilometre derinlikte meydana geldi, Ankara başta olmak üzere etraf vilayetlerde de hissedildi.

Son günlerde Türkiye’nin çeşitli yerlerinden sarsıntı haberleri geliyor:

Konya’da meydana gelen 5,2’lik sarsıntının bu sarsıntılarla bir ilgisi olup olmadığını ve kırılmanın meydana geldiği fay hakkındaki bilinmeyenleri Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş’a sorduk.

“Konya’daki zelzele şunu gösteriyor: Türkiye’nin her tarafı bir zelzele bölgesi. Yani bugüne kadar Konya’da bir sarsıntı olmaz kavramı artık ortadan kalktı.

Özellikle 2023 Kahramanmaraş zelzelesinden sonra Konya Tuz Gölü civarındaki faylarda bir hareketlilik görüyoruz. Bu faylara ‘plaka içi’ ya da ‘levha içi’ faylar diyoruz.

İki türlü fay var:

Birisi levha sonu fay; mesela Kuzey Anadolu Fayı ve Doğu Anadolu fayı gibi… Bunlar süratli hareket eden, yılda birkaç santim süratle hareket eden, çok çabuk sarsıntı gücü biriktiren, münasebetiyle fazla sarsıntı üreten faylar… Fakat bu faylara ek olarak levhaların içinde de faylar var ki bunların hareketleri milimetre mertebesinde… Levha içi faylar, çok yavaş hareket eden faylar”

Grafik: BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ KANDİLLİ RASATHANESİ

TUZ GÖLÜ’NÜ OLUŞTURAN FAY

“Jeolojik geçmişe baktığımız vakit Konya’daki fay, Tuz Gölü’nün oluşumunu sağlayan faylar. Fakat hareket son derece küçük yani milimetre cinsinden.

Son 50 yıla baktığımız vakit en fazla 4-5 büyüklüğünde sarsıntı ürettiğini görüyoruz. Lakin kâfi çalışma yok.

Deprem tekrarlama dönemi muhakkak bilinmiyor lakin bilinen şu var ki bu faylar 6 büyüklüğünde zelzele üretme potansiyeline sahip. Esasen AFAD’ın yayınladığı ‘Türkiye Canlı Fay Haritası’nda da bu faylar 2. – 3. derece bir zelzele bölgesi olduğunu işaret ediyor”

6’YA KADAR SARSINTI ÜRETEBİLİR

“Az evvel de dediğim üzere Konya’da faylar son derece yavaş hareket ediyor. Münasebetiyle zelzele gücünü yavaş biriktiriyor ve çok sık sarsıntı oluşmuyor, 4 ile 5 ortasında sarsıntı üretiyor. Bugüne kadar en fazla 5.7’ye kadar çıktı. Dediğim üzere potansiyel üretimi 6’ya kadar çıkabilir. Ona nazaran de tedbir almak gerek”

-Son günlerde peş peşe ve farklı yerlerden gelen sarsıntıların birbiriyle ilgisi var mı, yoksa hepsi münferit olaylar mı

“Bunlar olağan olaylar. Türkiye iki büyük kıtanın ortasında sıkışıyor; Kuzeyde Avrasya z, Güneyde Arap Afrika levhası ortasında tıpkı bir mengenedeki sıkışma üzere iki taraftan sıkışıyor. Münasebetiyle Türkiye’nin her tarafı kırılıyor.

KANDİLLİ RASATHANESİ SON DEPREMLER

AFAD SON DEPREMLER

Türkiye’nin kırılan yerlerine sarsıntı üretim merkezleri diyoruz. Örneğin Kuzey Anadolu fayı, Doğu Anadolu fayı, Ege Graben sistemi… Bunlar zelzele üretmeye devam edecek. Ve hepsi birbirinden farklı olaylar. Geçmişte de öyleydi, gelecekte de o denli olacak”

KAYNAKLARI FARKLI DEPREMLER

“Bazen tesadüf olarak farklı yerlerde birebir vakitte sarsıntı oluyor. Vatandaş zannediyor ki bir zelzele başkasını tetikledi yahut bu sarsıntılar ortasında bir temas var. Hiçbir temas yok. Yani mesela bundan 2-3 gün evvel Girit yayında altı büyüklüğünde bir zelzele oldu. Bunun Konya’daki zelzeleyle hiçbir ilgisi yok. Marmara’daki zelzelelerle de ilgisi yok. Yani zelzele kaynakları çok farklı, kendine has zelzele kaynakları var. Münasebetiyle bunlar tesadüf olabiliyor.

Bugün esasen Türkiye’de günde en az 3-5 tane 3-4 büyüklüğünde sarsıntı oluyor. Sonuç itibariyle artık şuna alışma olmamız lazım; Türkiye bir zelzele bölgesidir. Zelzeleye karşı tedbir almamız lazım.

Depremin ne vakit ne büyüklükte olacağını tartışmaya gerek yok. Aslında AFAD gerekli tedbirleri almış, her ilin zelzele çekincesini belirlemiş. Yer etütlerinin ona nazaran yapılmasını istiyor. Yasal direktörlüklere uyarsak zelzeleden korkacak hiçbir problemimiz olmaz”

Gözde Sula