Türkiye’de çalışan orta sınıf, Türkiye hanehalkı ortalamasından daha fazla refah kaybı yaşadı. Yapılan araştırmalarda İstanbul’daki hane halkının 2007’deki 100 TL’lik alım gücünün 2023’te 35 TL’ye gerilediği görüldü. 2007’de İstanbul’daki orta sınıfın geliri taban fiyatın 4 katı iken, bu oran 2023’te 1,4 taban fiyat seviyesine indi. Bu periyotta üst ve orta sınıfta yaşayan hanehalkı oranı düşerken, fakir ve yoksulluğa düşme riski olan kırılgan hanehalkı oranı yükseldi. Gelir dağılımındaki değişimin ve siyasi gelişmelerin tesiriyle yabancıların Türkiye’de, Türklerin başka ülkelerde gayrimenkul alımlarında istikrarlar değişti.
Yabancıların Türkiye’den konut alımı değerli bir düşüş yaşanırken, Türklerin yurt dışında konut alımlarında artış görüldü. Böylece yabancıya satış ile elde edilen döviz ölçüsü düşerken, Türklerin alım için yurt dışına çıkardığı döviz hacmi giderek büyüdü. Gelir dağılımındaki değişim sonucu oluşan yeni varlıklı kesim içindeki yatırımcılar, yurt dışında konut alımına yöneldi.
Çocuklarının eğitimi ve mesleği için uzun vadede yurt dışına yerleşmeyi planlayan yeni varlıklı kesim içindeki yatırımcı tipi, Avrupa ve ABD’de yaşanan ekonomik kriz sonucu gayrimenkul fiyatlarının görece uygun düzeylere inmesi ile daha da arttı.
Özellikle Avrupa ve ABD’de kira gelirinin gayrimenkulün satış fiyatından çok daha süratli artması, yatırım gücü olan kısmı dış ülkelerde alıma yönlendiren faktörlerden oldu.
Döviz olarak kira alıp TL olarak harcamanın sağladığı avantaj, yurt dışında konut yatırımını daha da cazip kıldı.
Ayrıca Türk vatandaşlarının giderek artan vize sorunu da onları, oturma müsaadesi, ikili vatandaşlık üzere imkanlarını kolaylaştıran yurt dışı konuta yöneltti.
YABANCI TÜRKİYEDEN NEDEN VAZGEÇTİ
Dengelerin seyrinde ekonomik ve siyasi gelişmeler tesirli oldu. 2016 ve 2017 yıllarında yapılan yasal düzenlemeler yabancıların mesken almak şartı ile Türk vatandaşlığı almasının önü açtı. 2017 yılındaki düzenlemede 1 milyon dolar olan vatandaşlık için gerekli taban taşınmaz alım bedeli 2018 yılında 250 bin dolara çekildi.
Bu gelişme üzerine, evvelki periyotlarda de Türkiye’nin kıyı kentlerine yatırım yapan Ruslar ve Avrupalıların yanında, siyasal, toplumsal istikrarsızlık, iç savaş üzere durumların yaşandığı Orta Doğu ülkelerinin vatandaşları da konut alımı için akın etti.
Düzenlemede, vatandaşlık için alınan konutları 5 yıl müddetle satmama koşulu vardı. 2023 yılında dolan mühletin akabinde yabancılar vatandaşlık için aldıkları konutları satmaya başladı. Satılan bu konutların alanlar da çoğunlukla vatandaşlık almak isteyen yabancılar oldu. Bilakis Göç’ün başlaması ile birlikte demografik hareketler ve mültecilik de azaldı. Öte yandan Türk vatandaşlığı için gerekli minimum konut alım bedelinin 400 bin dolara çıkarılması da yabancı alımlarındaki düşüşte tesirli oldu.
YABANCI HİSSESİNDEKİ DÜŞÜŞ TÜİK VE MERKEZ BANKASI VERİLERİNDE
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın açıkladığı son ödemeler istikrarı verilerine nazaran ocak ayında 144 milyon, şubatta 190 milyon dolar olan Türklerin yurt dışı alımları martta 227 milyon dolara çıktı. Yabancıların Türkiye’deki alımları ocakta 132 milyon, şubatta 134 milyon ve martta 149 milyon dolarla Türklerin bu maksatla yurt dışına çıkardığı döviz hacminden daha düşük kaldı. Bu bilgiler, bilakis dönen istikrarda Türklerin yurt dışı konuta ilgisinin güçlenerek devam ettiğini ortaya koydu.
Merkez Bankası’nın ortalama dolar alış kuru ile çevrildiğinde Türklerin öteki ülkelerde taşınmaz alımı için aktardığı paranın 20,3 milyar TL olduğu belirlendi.
2024’ün birinci üç ayda yabancılar Türkiye’de 796 milyon dolarlık gayrimenkul alırken, Türklerin yurt dışı alımları 479 milyon dolar oldu. Geçem yılın birinci üç ayında konut yatırımında 317 milyon dolarlık net döviz girişi kaydedilmişti. Bu yıl tıpkı periyotta ise karşılıklı gayrimenkul yatırımlarında net bazda 146 milyon dolarlık bir çıkış yaşandı.
TÜİK’in mart sonu konut satış istatistikleri de alımlarda yabancı hissesinin uzun ortadan sonra yüzde 1’lere düştüğünü gösterdi. Mart’ta Türkiye genelinde satılan konut sayısı geçen yılın tıpkı ayına nazaran yüzde 5,1 artış gösterdi ve 110 bin 795 adet oldu. Yabancılara satılanların sayısı yüzde 11,5 düşüşle 1.574 adede indi. Türkiye’de satılan konutlar içinde 2022’de yüzde 4,5’e ulaşan yabancılara satışın hissesi, 2023 yılında yüzde 2,9’a, 2024’te yüzde 1,6’ya ve bu yılın birinci çeyreğinde yüzde 1,4’e kadar geriledi.
Odatv.com
