Özkök, İtalya’dan Ankara’nın lüks merakını yazdı: Kartal başlı krokodil

STEFANO RICCI: ERKEKTE KRAVAT VE EKİP ELBİSE GERİ DÖNDÜ
Bu cümleyi rastgele bir insan söylemiyor.
Dünyada kravat işini en güzel bilen insanlardan birinden duyuyorum bu çağdaş vakit kehanetini.
En güzeli başından başlayayım.
17 Mayıs Cumartesi günü Toskana bölgesinin kuzeyindeki Mugello bölgesindeyiz.
Arabamız yemyeşil bir ormanın içindeki yolda slalom yapar üzere ilerliyor.
İtalya’nın en yeşil bölgelerinden birindeyiz.
Toskana’dayız ancak görünümün bildiğimiz Toskana ile hiç ilgisi yok.
Etrafta bir tek üzüm bağı görmüyoruz mesela…

BİR VAKİTLER MEDİCİ AİLESİNİN OLAN TOPRAKLAR ARTIK KİMİN
Lüks erkek giysisinin en ünlü isimlerinden biri olan Stefano Ricci’nin davetlisi olarak onun konutuna gidiyoruz.
Dağın en üst tarafından demir bir kapıdan toprağa giriyoruz.
Burası bir vakitler Floransa’yı Floransa; İtalya’yı İtalya yapan ailelerden biri olan Medici’lerin toprağıydı.
1000 dönümlük bu arazi artık ünlü lüks giysi dizayncısı Stefano Ricci’nin.
Geceyi işte bu meskende onun konuğu olarak geçireceğiz.

DAĞ BAŞINDA BİZİ KRAVATLA KARŞILAYAN BİR KARL MARX
Bizi eşi Claudia ile birlikte meskenin kapısında karşılıyor.
Tıpkı fotoğraflarından tanıdığım adam.
Karşımda güya Karl Marx duruyor.
Tabi ki elinde, hiç düşmeyen sigarası ile…
Blazer bir ceket ve boynunda kravat denince akla gelen Stefano Ricci bir kravat.

FABRİKA DUVARINDAKİ KARL MARX FOTOĞRAFI
İlginç bir müşahede.
Ertesi gün Floransa’daki üretim merkezini gezerken bir odada duvarda asılı gerçek Karl Marx fotoğrafını gördüm.
Stefano’dan pek farklı değildi.
Fabrikada çalışan bir eski tüfek İtalyan komünistin muzipliği olabilir.
Bence “Bandiera Rossa” yahut “Bella Ciao” söylemekten daha muzip bir aksiyon.
Çok hoşuma gitti.

NELSON MANDELA, ANDREA BOCELLİ VE TOM CRUISE’İ GİYDİREN TASARIMCI
Kimdir ve nedir Stefano Ricci derseniz…
Nelson Mandela’nın gömleklerini diken dizayncı diyebilirim.
Andrea Bocelli’yi ve Tom Cruise’u giydiren adam.
Ama tıpkı vakitte Vatikan’ı da giydiriyor.
Bin metrekareye yakın bir konut burası.
Alt katında konuklar için 12 süit var.
Ama ne süitler.
Stephano Ricci markasını, 50 yıl evvel eşi Claudia ile birlikte kurmuş.
İki oğulları işin başına geçmiş lakin onlar eşiyle birlikte hala birlikte çalışıyorlar.

TOSKANA’DA YEMEĞE NEYLE BAŞLANIR
Evin her tarafı, Stefano Ricci çizgilerini yansıtan bir estetik hisle tasarlanmış ve döşenmiş.
Müthiş bir yemek yiyoruz.
Aşçısı benim gözümde 3 Michelin yıldızı hak edecek bir hünere ve zevke sahip.
Yemeklerin sunumu inanılmaz.
Şarapları, kendi üretimi.
Ama en kıymetlisi, şişelerin her biri kendi tasarımı.
Toskana denince tabi ki Sangiovese ile başlıyoruz.

İLK SORUM ŞU OLUYOR: HALA KRAVAT SATILIYOR MU
Masada erkek giysisi üzerine bir sohbete başlıyoruz.
Akşam üzeri Floransa’nın merkezindeki bayrak taşıyıcı mağazayı gezerken kravat, ceket ve kadro elbise bolluğu dikkatimi çekmişti.
Akşam da bizi kravatlı bir blazer ceketle karşılamıştı.
“Kravat hala satılıyor mu” diye sordum.
Yüzüme tuhaf bir söz ile baktı ve “Tabi ki” dedi.
“Kravat ve grup elbise geri döndü” diye devam etti.

İLK 6 AYDA KRAVAT SATIŞI YÜZDE 30 ARTTI
Dikkat ettim, “Dönüyor” değil, “Döndü” demişti.
“Evet döndü” diye tekrarladı.
Bu yılın birinci 6 ayında kravat satışlarında yüzde 30’a yakın artış olmuş.
Aynı halde ceket ve ekip elbise satışları da o denli.

COVİD TRAVMASINDAN KURTULUYOR MUYUZ
Bunu “Covid travmasının geçtiği” biçiminde yorumlayabilir miyiz?
Yani beşerler yeniden ofislere, toplumsal bağlantılara, partilere, davetlere dönüyorlar mı.
Olabilir.
Ancak son günlerde “Luxury”, yani “Lüks ürün” iktisadında bir gerilemenin başladığını da okuyoruz.
Mesela Gucci’nin satışlarında çok düşüş var.
Anladığım kadarı ile Stefano Ricci’nin işinde bu türlü bir şey yok.

LÜKS GELİRİNİN YÜZDE 75’İ ORTA VE ALT SINIFTAN MI
Bunları dinlerken aklıma geçelerde okuduğum bir rapor geldi.
Şu sıralar dünyadaki lüks eser satışlarının yüzde 75’i orta gelir seviyelerindeki insanlardan geliyormuş.
Bana çok şaşırtan geldi.
Çünkü başta Türkiye olmak üzere birçok ülkede orta sınıf büyük ölçüde geriledi.
Şimdi bu beşerler nasıl oluyor da “Luxury” kategorisine giren eserleri alabiliyorlar?

ESKİ ZENGİNLERİN BİR KISMI ORTA SINIF OLDU
Bir arkadaşım şöyle bir analiz yaptı:
“Çünkü üst gelir segmentinin alt kısımları artık orta sınıf düzeyine geldi. Eski orta sınıf da daha alt gelirli oldu. Bunların birtakım eski alışkanlıkları var.”
Ama rapor bunu farklı bir açıdan açıklıyor.

BALANCIAGA, ADİDAS’LA İŞ BİRLİĞİ YAPINCA BU TÜRLÜ OLDU
Luxury dediğimiz eserleri üreten markalar son yıllarda orta sınıfın satın aldığı birçok markayla ortak eser tasarlamaya başladı.
Mesela Gucci, North Face’le;
Louis Vuitton, Supreme’le;
Balenciaga, Adidas’la bu türlü ortak eserler çıkarıyor.

AFFORDABLE LUX YANİ ULAŞILABİLİR LÜKS
Ortaya çıkan bu yeni eserler için “Affordable Luxury” deniyor.
Yani “Ulaşılabilir lüks”, orta sınıfların da “Satın alabileceği bir lüks” diyebilirsiniz.
Bunlara “Özlem tüketicisi” deniyor.
Ancak Stefano Ricci, kendi açısından bu tezi kabul etmiyor.
Ona nazaran “Lüks lükstür ve alıcısı daima birebirdir.”
Yani parası olanlar.

YENİ ANKARA MODASI: KARTAL VE KURT BAŞLI KROKODİL KEMER
Stefano Ricci’nin müşteri profili çok farklı.
Türkiye’de güçlü bir yere sahip.
O müşteri profili bize Türkiye ve bilhassa Ankara hakkında çok farklı bir sosyolojik portre çiziyor.
Ricci’nin imza sayılabilecek eserlerinden biri krokodil kemer.
Bunların bilhassa hayvan başlı olanları.
Özellikle de kurt, aslan ve kartal başlı olanlar.
Bu kemerler Ankara ve Asya’daki Türk cumhuriyetlerde çok tutuluyormuş.
Adeta yok satıyormuş.
En çok satılan öteki iki eser ise kravat ve parfümmüş.

BU YIL KRAVAT KAÇ İNÇ VE EN KIYMETLİSİ HANGİSİ
Ankara’dan tekrar Toskana’ya döneyim.
Stefano Ricci kravat konusunda tam bir marka.
Bana yeni kravat koleksiyonunu gösteriyor.
Bu yıl kravatlar 8.5 inçmiş.
Çok ince kravat modası geçiyor diye çok sevindim.
Çünkü hiç alışamadım o ip üzere kravatlara.

EN DEĞERLİ KRAVAT BİLDİĞİMİZ KIRK YAMA
Vitrinde 4 tıp kravat var.
Bildiğimiz olağan kravat, mendilli kravat, pileli kravat ve patchwork (Kırk yama) kravat.
En kıymetlisi kırk yama kravatlarmış.
Sonra pileli kravat geliyor.
Evet Floransa’nın lüks moda haberleri şimdilik bu kadar.

İKİNCİ YAZI

FLORANSA’NIN EN ÜNLÜ YEMEĞİ İŞKEMBE BURGER OLABİLİR Mİ
Floransa’da bulunduğum sırada Disney Plus’a “Stanley Tucci’nin Büyülü İtalya’sı” isimli gastronomi ve kültür belgeselini koyduklarını fark ettim.
Gece çabucak seyretmeye başladım…
Gastronomi ve kültür belgeselinin birinci kısmı Toskana’ya ayrılmıştı.
Ve birinci episod, Floransa’nın en klâsik yemeği ile başlıyordu.

HAYVANIN DÖRDÜNCÜ MİDESİNDEN YAPILIYOR
Adı “Lampredotto…”
İneğin dördüncü midesinden yapılan bir yemek.
Bildiğimiz işkembe, daha doğrusu şırdan yani.
Tencerede yapılıyor.
Sonra küçük modüllere bölünüp, Burger’e benzeyen bir ekmeğin içine konuyor.
Ekmeğin üst kısmı tenceredeki sosa batırılıp servis yapılıyor.

ADINI ZENGİNLERİN YILAN BALIĞINDAN ALIYOR
Stanley Tucci, “Pastırmalı sandviç yemek gibi” diyor.
Adını bir çeşit yılan balığından alıyormuş.
Geçmişte yılanbalığını fakat Floransa’nın zenginleri yiyebiliyormuş.
Şehrin fakir insanları da zenginleri taklit etmek için işte bu yemeği icat etmişler.
Bizim Adanalıların sabah ciğer yemeleri üzere bir şey.

DAVİD HEYKELİNİN ALTINDA İŞKENBE BURGER OLDU MU
Tucci oradan bir diğer restorana gidiyor.
Oranın imza yemeği de “Yalancı işkembe”.
Bizim “Yalancı dolma” üzere.
Stanley Tucci’yi seyrederken, birebir kısmın başındaki David heykeli gözümün önüne geliyor.
Rönesansın, yani dünya estetik algısının doğduğu bir kentin imza yemeğinin, ineğin dördüncü midesinden yapılan bir işkembe burger olması tabi ki tuhafıma gidiyor.

KENDİ HİSSEME İTALYA DEYİNCE TERCİHİM
Kendi hisseme, İtalya’yı benim gözümde İtalya yapan o bildiğimiz menüyü tercih ederim.
Yani pasta…
Pizza…
Buratta…
Et düşkünü olmadığım için osebuko bile aklıma gelmiyor.

BİR MEVZUYU YAZACAĞIM LAKİN OTOSANSÜR YAPMAM LAZIM
Tabi Floransa’dan size anlatmak istediğim öteki şeyler vardı ancak yazı çok uzadı.
Onları da öbür yazıya bırakayım.
Mesela Tracey Emin standında gördüğüm eserler…
Bunları otosansürsüz yazabilir miyim sorusu…
Mesela Michelangelo gay miydi sorusuna bulduğum cevaplar…
Yıllardır Caravagio’ya ilişkin olduğum tablo meğerse kiminmiş.
Mesela Uffizi Müzesinin en üst katındaki galeride heykeller ortasında dolaşırken niçin aklıma Ahmet Hakan’ın geldiği…
Onları da bir öteki yazıya bırakıyorum artık.

Ertuğrul Özkök