Özkök, spor yayıncılığında açılan yeni çağı yazdı: Televizyon bitti sporun Netflix ihtilali başladı

Çok değil bundan 15 yıl evvel “Medya patronu” dendiği vakit akla gelen isimler şunlardı:
Aydın Doğan ve Dinç Bilgin…
Doğan medya kümesi Avrupa’nın üçüncü büyük medya kümesiydi.
Artık medyada yok.
Peki bugün kim?
Hürriyet-Kanal D yahut Sabah- ATV’nin sahipleri mi…
Kimdir onlar?
Siz bu sorunun karşılığını düşünürken ben size geçen Salı günü yaşanan çok fakat tarihi derecede kıymetli bir olayı anlatayım.

13 MAYIS SALI GÜNÜ TV’DE BİR PERİYOT KAPANDI

13 Mayıs, yani geçen salı günü…
New York’ta bir salon.
Görünüşte sıradan bir şirketin sıradan bir basın sohbeti.
Ama o küçük salonda dünya televizyonculuk ve spor tarihinin yesyeni bir devri açılıyor.
Konuşan kişinin ismi James Pitaro.

CORNELL’DE İNSAN EKOLOJİSİ OKUMUŞ BİR MEDYA PATRONU

Dünyanın en büyük “Eğlence ve medya” kuruluşu Disney’in ESPN isimli medya kanalının lideri.
Cornell Üniversitesinde “İnsan ekolojisi” okumuş bir yönetici.
O gün yaptığı açıklama dünya televizyonculuk tarihinde bir devri kapatıyor.
Yani bir ihtilali duyuruyor.

SPORDA ‘NAKLEN YAYIN” PERİYODU KAPANIYOR

Bu ihtilalin özeti şu:
Canlı spor yayınları artık kablolu televizyondan çıkıp, “Streaming teknolojisine geçiyor.”
Bugüne kadar bildiğimiz, alıştığımız kavram neydi:
“Naklen yayın…”
Süper lig maçlarını kablolu ve paralı bir televizyon kanalından izlemek.
Artık kablo, paralı kanal ve naklen yayın kavramlarını unutun.

TÜRK BAYAN VOLEYBOL MAÇINI KAÇIRDINIZ MI? PROBLEM DEĞİL

Bundan bu türlü streaming bir platforma abone olacaksınız.
Canlı spor müsabakalarını oradan seyredeceksiniz.
O yayın orada duracak.
Dışardasınız, o yanı kaçırdınız…
Hiç problem değil.
İstediğiniz vakit canlıymış üzere yine seyredeceksiniz.

AYNI YAYINI İZLEYEN İKİ KİŞİ FARKLI ŞEY SEYREDECEK

Sadece o değil.
Aynı vakitte bir yenilik daha geliyor.
AI devrimi…
Yani Yapay Zekanın spor yayıncılığına girmesi.
ESPN, şimdi detaylarını açıklamadı ancak, AI yardımıyla “Kişiselleştirilmiş spor yayınları yapacak.”
Artık herkesin seyrettiği ortak kanal yerine, herkesin kendine ilişkin içerikleri ve tercihlerine nazaran belirlenmiş ferdî bir streaming yayın devri açılıyor.
Bunun manası şu.
Kitle bağlantısı, kitlesel yayın kavramı artık bitiyor.
Akşamları birebir konutta bile iki kişi artık, birebir canlı yayını seyrederken bile birebir şeyi seyretmeyecek.

BEN CANLI YAYINDA ARDA GÜLER’İ DAHA ÇOK GÖRMEK İSTİYORUM

Mesela siz Arda Güler’le yahut örneğin Fenerbahçe yahut Galatasaray yahut Liverpool yahut Golden State Warriors ile çok ilgili iseniz, algoritmanız bunu algılayacak ve size maç nakilleri yahut saha dışında Arda Güler’le ilgili detaylı bilgileri ve içerikler sunacak.
Geçen salı günü ESPN işte bu ihtilali açıkladı.

SPORUN NETFLİX’İ YAYINA BAŞLIYOR

Bu Eylül ayından itibaren ESPN sporun streaming platformu yayına giriyor.
Yani Sporun “Netflix’i” yayına başlıyor.
Hemen söyleyeyim. Bu bir birinci değil.
Daha evvel Warner Bros, Discovery, Disney ve Fox bir “joint venture olarak” Venu Sports’u başlattı fakat yürümedi.
Bu platform 4 ay evvel kapandı.

ASLINDA BİRİNCİ ADIM TÜRKİYE’DE ATILMIŞTI

Ancak bu olayı ABD’den bile evvel Türkiye’de başlatan biri vardı.
Sadettin Saran’ın, S Sport’u çok başarılı bir spor streaming platformu haline gelmişti.
Ama finansal gücü yetmediği için, elindeki assetler öteki yere dağıldı.
Formula 1 ve Premier Leage maçları Bein’e,
Avrupa kupası maçları evvel Exxen sonra Tabii’ye gitti.
Bu ortada kimi maçlar Tivibu’daydı.
Özellikle TRT’nin Tabii’si tam bir fiyasko oldu.
Maçların başlamasına bir saat kala bile hangi maçın hangi Olağan kanalında verileceğinin anonsunu bulabilmek sorundu.
Buna bir de gecenin bir maçının TRT üzerinden verilmesi, para ödeyenlerde resmen “Enayi yerine konulma duygusu yarattı.
Ama hiçbiri başaramadı ve canlı spor olayı darmadağın oldu.

STREAMİNG’DE MUAZZAM BİR SAVAŞ BAŞLIYOR

Şimdi Disney üzere bir devin, ESPN üzere bir spor devi bu işe giriyor.
Büyük bir ihtimalle dünyanın önde gelen bütün spor kısımlarının canlı yayın haklarını toplayabilecekler.
Ve bunu Disney Plus ve Hulu üzere iki streaming sinema ve cümbüş streaming kanalı ile birlikte pazarlayıp, Netflix’in karşısına güçlü bir rakip olarak konumlanmaya çalışacaklar.
Hiç kuşkusuz Netflix ve Max da bu yarışa girecek.
Yani spor artık streaming’in devlerinin arenası.

13 MAYIS İHTİLALİNDE YALNIZCA BU HAFTA NELER VARDI

Nedir bu “13 Mayıs ihtilali?”
Size şöyle anlatayım:
Sadece bu hafta dünyada milyonlarca insanın tutkuyla izlediği canlı spor olayları vardı ve bugün de var.
Bu açıklamanın yapıldığı 13 Mayıs akşamı Şampiyonlar liginde Inter-Barcelona maçı vardı.
Ertesi akşam PSG-Arsenal oynadı.
Aynı gece NBA Playoff maçları oynanıyordu.
Tenisin üç büyüğünden biri olan Roland Garros başlıyordu.
Fenerbahçe’nin oynayacağı Final Four maçları Abu Dabi’de sırasını bekliyordu.

FORMULA 1 AVRUPA AYAĞINA BAŞLIYORDU

Formula 1 yarışlarının Avrupa ayağına geçiliyordu.
Premier League’de Liverpool-Manchester United maçı vardı.
Arda Güler Real Madrid’in birinci 11’inde El Classico’ya çıkıyordu.
Galatasaray Trabzon’u yenerek Türkiye Kupası şampiyonu oluyordu.
Şimdi bütün bunları birebir platform üzerinden tek bir para ödeyerek izleyeceğimiz periyot açılıyor.

FORMULA 1 SEYİRCİSİNİN YÜZDE 41’İ; FENER TRİBÜNÜNÜN YÜZDE 15’İ KADIN

“Bu yalnızca erkekleri ilgilendiren bir şey” diye bakmayın.
Bir örnek vereyim.
2024 yılı itibariyle Formula 1 yarışlarının izleyicileri içinde bayanların hissesi yüzde 41.
NBA maçlarının dünya seviyesinde bayan izleyici oranı yüzde 42.
2019 yılında Fenerbahçe futbol grubunun konutundaki maçlardaki bayan seyirci oranı yüzde 15’di.
Fenerbahçe basketbol kadrosunun bayan ve çocuk izleyicisi neredeyse yarıya yakın.

BU MUAZZAM MEDYANIN YENİ AYDIN DOĞAN’I KİM

Şimdi 13 Mayıs ihtilali ışığında soralım.
Bugün Türkiye’de medya işvereni deyince aklınıza kim geliyor?
Sabah-ATV kümesinin sahibi kimdir tam olarak bilemiyoruz.
Ama ortada işveren olarak görünen bir isim var.
Serhat Albayrak.
Hürriyet-ATV kümesi derseniz…
Demirören ailesi.
Geriye kalan kim?
Ufak tefek onlarca haber kanalı.
Sokağa çıkın kimse size bir işveren ismi veremez.

ARTIK TÜRKİYE’DE MEDYA ALANINDA 4 DEV İŞVEREN VAR

Ama önümüzdeki Eylül ayından itibaren biliniz ki, Türkiye’de 4 dev medya işvereni olacak.
(*) Biri Disney kümesi.
Yani NOW, Disney Plus ve gelmekte olan ESPN’in sahibi olan küme.
Patronu Bob Iger…
(*) Öteki Netflix.
Patronu Reed Hastings…
Ve HBO-Max…
Sahibi Warner-Discovery.

EYLÜL’DEN İTİBAREN GÜCÜ AZALACAK KATARLI PATRON

(*) Bir de piyasadaki durumu sarsılacak olan işveren var.
Bein Connect…
Sahibi Katar devleti.
Eylül ayından itibaren durumu gerilemeye başlayacak olan bu küme şu an için dünya spor gecelerinin en kuvvetli aktörlerinden biri.
Sadece Roland Garros’un hangi kanallardan yayınlanacağına bakarsanız bunu anlarsınız.
Ayrıca Premier Leage, Formula 1, Türkiye süper lig maçları onlarda.
Ama şunu da unutmayın.

SPOR KLÜPLERİ ARTIK YAYIN MUTABAKATLARINI BU İŞVERENLERLE YAPACAK

Büyük bir ihtimalle spor kulüpleri artık canlı yayın mutabakatlarını Streamingin bu global işverenleri ile yapacaklar.
Tabi bu platformlar birer içerik canavarı. Onun için kulüplerle birlikte bol bol yaratıcı içerik çalışmaları yapacaklar.
Bunun birinci deneyini Netflix Dünya Boks şampiyonluğu maçını vererek attı.
Kısaca…
Bundan bu türlü konuşan baş bağımlıları dışındaki insanların gecelerine hâkim olacak medya işverenleri bunlar olacaktır.

KONUŞAN BAŞ PROGRAMLARINDA GÖREMEYECEĞİMİZ ŞAHANE KONULAR

Spor en büyük cümbüş bölümü olmayla hakikat gidiyor.
Lamine Yamal’ın inanılmaz performansı…
Arda Güler’in Mbabbeye asisti ve golü…
Formula 1’de Verstappen’in gerileyişi ve 18 yaşındaki yeni jenerasyon Antonelli’nin yükselişi…
Ancelotti’nin Real Madrid’den ayrılması ile artık Mourinho-Guardiola tipi “Ego antrenörler” periyodunun kapanışı…
Yeni kuşak tenisçiler…
NBA’de Alperen Şengün fenomeni ve Avrupalı basketçilerin performansı.
Bunların her biri hem cümbüş hem de entelektüel bakımdan “konuşan kafa” programlarından çok daha farklı ve ilerde.
Streaming hayatımızı değiştirmeye devam edecek…
Siz de beni izlemeye devam edin.

ESPN 1979 yılında spor alanında bir ihtilal yapmıştı.
O yıl kablolu televizyonda özel spor kanalını açmıştı.
O ihtilali yapan ESPN, artık kendi açtığı kablolu spor yayıncılığı devrini kapatıyor.
Tabi bu spor yayıncılığında tartının artık kablolu televizyondan, streaming yayıncılığa geçişi manasına geliyor.
Geleneksel televizyon böylelikle en kuvvetli olduğu assetlerinden birini daha streaminge kaptırıyor.
Genel televizyon kanalları birinci olarak haber yayınlarını özel kanallara kaptırmıştı.
Sonra spor yayınları özel kanallara gitti.
Onu sinema izledi.
Sonra diziler yavaş yavaş ayrıldı.
Kablodan sonra birinci gittikleri yer, Youtube oldu.
Şimdiyse artık Youtube’da birtakım silahlarını streaminge kaptırıyor.
Kısaca 2006 yılında Spotify’ın kurulması ile başlayan Streaming ihtilali, bir yıl sonra Netflix’in de servise girmesiyle insanoğlunun cümbüş ve müzik alışkanlıklarını bir daha geri dönmemek üzere değiştirdi.
Televizyon dediğimiz karasal yayın artık geçmişe ilişkin bir teknoloji.
Bir vakitlerin dev medya sahipleri periyodu de kapanıyor bununla.