Sadık Çelik yazdı: Yeni insan tipolojisi: Çekirdekten yetişen cellatlar

Toplumlar bazen göz nazaran göre karanlığa yürür. Hatta yürümekle kalmaz, o karanlığa âşık olurlar. Tıpkı birtakım bireylerin kendine ziyan veren alakalarda ısrarla kalması üzere. O cellat figürü ne kadar yıkıcıysa, ona duyulan bağ da o kadar güçlü oluyor. Sonra da aşk üzere değerli bir kavrama yükleniyor tüm kabahat, hata, günah ve akabinde gelsin türküler. “Aşkın gözü kör olsun…”

Halbuki aşk değil bu… Körlük tahminen fakat ondan da fazlası: Bir çeşit teslimiyet, bir cins boyun eğiş, bir tıp tutsaklık. Kör olan aşk değil; vicdan, akıl, hatta insanlık…

Kör bir toplumsal romantizmin içinde, kendi celladına methiyeler nizam kalabalıklar, toplumlar… Sevdiği tarafından ezildikçe ona daha da sarılan insanlar…

İnsanlığa “güç” denilen zehrin damla damla içirildiği bir yüzyıl…

Tüm dünya bu sarmalın içinde. Güçlü görünen, sesi çok çıkan, “söz dinleten” önderler tercih ediliyor. Önder değil, gölge devler seçiyoruz güya. İtaat ettikçe büyüyen, büyüdükçe korkutan, korkuttukça daha da büyüyen varlıklar.

Sandık kuruyoruz, temsil yetkisi veriyoruz, onlar ise her oyu bir biat kabul ediyor, etmek istiyor.

Her yerden sızıyor çürüme. Sırf yolsuzluk değil; merhametsizlik, insafsızlık, ölçüsüzlük… Dünya artık yalnızca daha az yaşanabilir değil; tıpkı vakitte daha az hissedilebilir bir yer. Gerçekle kurduğumuz bağ çözülüyor. İnsanlık, gerçekle bağını yitirmiş bir uyurgezer üzere, gözleri açık fakat gönlü uykuda bir halde savruluyor.

Bu uykunun içinde büyüyen yeni bir insan tipi var. Güce tapınan, merhameti küçümseyen, empatiyi alaya alan, çıkarcılığı zekâ sanan bir tür… Bir döngü üzere kendini tekrar eden, tıpkı şablonla üretilmiş üzere duran “modern cellat adayları”…

İşte yeni bir haber: Üsküdar’da bir lisede, bir kız öğrenci arkadaşını tuvalette bıçakladı… Müthiş lakin artık şaşırtmıyor. Zira emsal haberlerle uyanıyoruz her sabah, bazen ülkemizde bazen dünyanın geri kalanında.

Okul basanlar var artık… Sırt çantasına silah yerleştirip sabah derse değil, infaza masraf üzere çıkan çocuklar… Sınıf arkadaşlarının üzerine kurşun yağdıranlar… Yalnızca bir anlığına “tanrı rolü” oynamak için, bir saniyelik gücün sarhoşluğuyla tüm dünyayı yakmaya hazır olanlar…

Boşanmış eski kocasının gazabından sokak ortasında bile kaçamayan kadınlar… Çocuklarının gözleri önünde kurban edilen anneler… “Benimsin ya da kara toprağın” diyen erkeklerin gölgesinde büyüyen bir toplum… Fakat bu trajediler bir anda yaşanmıyor. Bayan cinayetlerine giden yolun kaldırım taşları, birden fazla vakit fark edilmeden döşeniyor. Bu yolun başında, bayanı özgür bir birey olarak değil; bir eş, bir anne, bir aidiyet objesi olarak gören bakış yatıyor. Bayanın hayalleri, kararları, kendi olma hakkı geri plana atılıyor. Toplumda hâlâ bayanı meskenin, ailenin ya da çocuk doğurmanın ötesinde tanımlamakta zorlanan güçlü kalıplar var. O yüzden bayan cinayeti sırf bir son değil; birçok vakit uzun bir yok sayılmanın, değersizleştirmenin, bastırmanın gecikmiş bir patlaması oluyor.

TERTEMİZ OLMASI GEREKEN YAŞTA, KALBİ KARARMIŞ ÇOCUKLAR

Trafikte yol vermedi diye camdan silah çıkaranlar var sonra… “Niye yan baktın?” diye cana kıyanlar… Bir bakışa, bir kelama, bir varoluşa bile tahammül edemeyen, öfkesini “kutsal bir hakka” dönüştürenler…

Pazar yerinde yürüyen tertemiz bir çocuğu, yeniden tertemiz olması gereken yaşta kapkaranlık bir kalbe dönüştüğü için bıçaklayıp hayattan koparan öteki çocuklar…

Çünkü o, şiddeti bir cürüm değil, bir lisan üzere öğrendi. Güçle konuşmayı, öfkeyle var olmayı… Sevilmenin, fark edilmenin, hatta yalnızca hayatta kalmanın yolunun bazen bir yumruk, bazen bir bıçak, bazen de soğuk bir namludan geçtiğini sandı. Ona merhamet öğretilmedi; alkışlanan daima güçlüdür. Güçlü olan haklıdır. Güce sahip olan, hükmeder. Başkası ya boyun şayet ya da yok olur.

Alın size yeni insan tipolojisi… Çekirdekten yetişen cellatlar.

Bunlar münferit değil. Bu, yeni insan tipinin klinik raporu. Tertemiz olması gereken yaşta, kalbi kararmış çocuklar. Empati mahrumu, vicdan yoksunu…

***

Karlx Marx, doğu toplumlarının yapısal durağanlığını, merkezi güce mutlak bağımlılıklarını ve değişimden kaçışlarını vurgular. Ona nazaran bu topraklarda güç yalnızca bir idare biçimi değil, bir inanç sistemidir. Güçlü olan konuşur. Güçlü olan haklıdır. Güçlü olan, kutsanır.

Güç, her vakit baştan çıkarıcıdır. Gücün bir fetiş objesine dönüşme kapasitesi kaydadeğerdir. Güç, mülkiyete; mülkiyet, itaate; itaat ise tahakküme evrilir. Bu döngüde niyet, özgürlük ve bilim ya baskılanır ya da hiç doğmadan boğulur. Zira sorgulamak, sarsmaktır. Halbuki doğuda güç, asla sarsılmamalıdır.

Batı’da üretim münasebetleri dönüşürken, buhar ve makineler üretimi mekanikleştirirken, Doğu hâlâ toprağın, geleneğin ve bedensel emeğin egemenliğindeydi. Bilgi değil, bilek pahalıydı. Bilene değil, korkulana hürmet gösterilirdi. Feodal beyefendiler, sultanlar, ağalar ne derse o olurdu. Fikir değil, tahakküm konuşurdu.

Bu üzere yapılar içinde karşıtlık bir tehdit sayılır. Sesi yükselen susturulur, soru soran ya sapkın ya hain ilan edilir. Baskı bir sistem değil, adeta bir toplumsal yapıştırıcıdır. Bu yapı sırf bireyleri değil, tüm bir toplumu teslim alır. İradesini, yaratıcılığını, geleceğini…

İşte bu nedenledir ki bu türlü toplumlarda idare hakkı, hak edene değil, elinde gücü tutana aittir. Zira akıl değil, güç takip edilir. Merhamet değil, ceza yasallaştırılır. Güç, yalnızca bir yönetme aracı değil, bir tapınma objesi haline gelir.

Doğu’nun tahminen de en büyük trajedisi, zincirine alışması değil; onu kutsaması oldu. En büyük günahı ise o zinciri kırmaya çalışanlara sırt çevirmesi…

***

Güce tapınma artık sadece doğunun sıkıntısı değil; tüm dünyanın ortak salgını. Lakin doğunun damarlarında daha eski, daha derin, daha kadim… Güç, burada yalnızca bir araç değil, bir tutku. Kas gücünden silaha, siyasetten paraya kadar her türlüsüyle… Kimin sesi çok çıkıyorsa o konuşur, kimin eli ağırsa onun kelamı geçer.

Zamanla bu güç biçim değiştirir. Bir devir fiziki zorbalıktır, bir periyot sokakta karar süren kabadayı; sonra ekip elbise giyer, oy toplar, rant dağıtır. Mafya yordamı çökmeler yerini siyasal nüfuzla yapılan tahsislere, yağmalara bırakır. Artık gömlek giymiş kabadayılar vardır. Rant, oyla ölçülür. Hazine yeri artık sandıkla dağıtılır. Mafya adabı örgütlenme yerini siyasal kayırmacılığa bırakır. Yağma devam eder, yalnızca lisanı resmileşir.

Bugün siyasetin geneline baktığımızda, ister iktidarda ister muhalefette olsun, birebir döngüyü görüyoruz. Siyaseti meslek haline getirmiş, onu bir geçim kapısı olarak gören insanlar… Kamu kaynaklarını, kentlerin kıymetlerini, toplumun geleceğini pazarlık masasına yatıran bir yapı… Ülkü değil çıkar, liyakat değil sadakat, hizmet değil çıkar merkezli bir tertip.

Artık güç, yalnızca otorite değil, bir meslek planıdır. Bu planın sonunda kalan ise soyulmuş kentler, satılmış bedeller, fakirleşmiş bir toplumdur.

***

İtalya’nın Lucca kentinde bir azap müzesi vardır. Orta Çağ’dan kalma ceza aletleriyle dolu: Gerdirme tezgâhları, baş eziciler, lisan kesiciler, utanç kafesleri… İnsanların cezalandırmayı nasıl böylesine yaratıcı bir sadizme dönüştürdüğünü görmek tüyler ürpertici. O devrin kurbanları çoklukla bayanlar, çocuklar, yoksullar… yani sesi çıkmayanlar.

Asıl vahim olan, bu aletlerin kendisi değil. O aletleri icat ettiren zihin… Daha da fecisi: Bugün o zihnin hâlâ ortamızda, üstelik ekseriyetle çok daha “incelmiş” biçimlerde dolaşıyor olması.

Celladına âşık olma sorunu tam da burada mana kazanıyor. Yalnızca ferdi münasebetlerde değil, toplumsal tercihlerde de… Toplumlar vakit zaman göz nazaran göre kendi cellatlarını seçiyor. Narsist, otoriter, ceberrut, tahakkümle büyüyen başkanların peşine düşüyorlar. Acının kaynağını bilip tekrar de ondan medet umuyorlar.

Lucca’daki azap aletleri paslanmış demirden… Bugün kullanılanlar ise görünmez. Orta Çağ’da beşerler vücutlarını kaybederdi; bugün ise onurlarını, hayallerini, akıllarını kaybediyorlar. O vakit zincir vardı, artık ekran. O vakit gerdirme tezgâhı vardı, artık ekonomik baskı, ruhsal yıpranma, değersizlik hissi…

Belki de en berbatı: O günün mahkûmları çığlık atardı, bugünküler ise susmak, gülümsemek, olağanlaştırmak zorunda. İşte bu yüzden, çağdaş çağın azabı, tarihin en paslı giyotini bile saf gösterecek kadar derin.

Sadık ÇELİK

sadikcelik.gorus@gmail.com

Odatv.com