Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Habertürk TV Genel Yayın Yönetmeni Mehmet Akif Ersoy’un sorularını yanıtladı.
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu katıldığı televizyon programında olağan doğum tartışmalarına ait konuştu.
Memişoğlu, “Doğal olan olağan doğum. Gerektiği vakit, tıbbi olarak zarurî olduğu vakit olağan ki ameliyat yapacak” dedi.
Sağlık Bakanı, “Eğer çocuğunuz yoksa aile olamıyorsunuz, yalnızca karı koca oluyorsunuz” tabirlerini kullandı.
Memişoğlu ayrıyeten 37 bin yeni takım muştusu verdi. Mayıs ayında 19 bin işçi, Ağustos ve Eylül aylarında da geri kalanın gerçekleşeceğini söyledi.
Bakan Memişoğlu’nun açıklamalarından öne çıkan başlıklar şöyle:
Öncelikli olarak bütün vatandaşlarımıza ve İstanbul’a geçmiş olsun diyorum. Zelzele sırasında Ankara’daydım. O sırada zelzele oldu, sayın Cumhurbaşkanımız hemen İstanbul’a intikal etmemizi söyledi. O andan itibaren İstanbul’a hareket ettik, AFAD’a geldik. Valilik ve 24 hizmet kurumu orada toplanmıştı. Orada belediye lider vekilimiz, itfaiye vardı. Geçmiş 5.8 sarsıntısında de toplandık. Büyükşehir başkanı veya vekili kimse gelmişti. Bütün toplantılara büyükşehir belediye lider vekilimiz vardı. Açıklama yaparken masadaydı. Çok da olumlu bir arkadaş. Belediye lider vekilimiz geldiği vakit toplandık. Bütün gün belediye lider vekilimiz bizimleydi. Bütün gün beraberdik. Masada oturuyordu valimizle birlikte. Zelzelesi siyasallaştırmamız lazım. Sen yaptın, ben yaptın değil bir arada yapmamız lazım. Zelzelede herkes ‘ben ne yaptım, biz ne yapmalıyız’ diye sormalı. Daima bir arada sarsıntı öncesinde sarsıntı hazırlığını yapıp, çaba etmemiz gerekiyor. Şu anda zelzele bölgesinde hastanelerimiz sayısal olarak sarsıntı öncesinden çok fazla. Lakin 52 bin canımızı kaybettik. Onun için İstanbul için söylüyorum, niyet biçimimizi, olması ihtimali olan büyük sarsıntıyla ilgili hazırlıklı olmamız lazım.
“DEPREMDE BİRİNCİ 12 SAAT ÇOK KRİTİK”
Bu Cumartesi tatbikat yapacağız. İstanbul sarsıntısıyla ilgili. Daha evvel de Çam Sakura ve etrafında tatbikat yapmıştık. Zelzeleye hazırlık yalnızca kâğıt üzerinde olmaz. Sarsıntıya hazırlık mentalite ile olur dedik. Bilhassa 5,8 2019 İstanbul sarsıntısında Cumhurbaşkanı Yardımcılığımız başkanlığında birçok toplantı yapıldı. Yüzlerce toplantı yapıldı. 2019’daki sarsıntı bize çok şey öğretti. Sıhhat tarafında ne yapmamız gerektiğini çalıştık. 6 Şubat sarsıntısında sıhhat manasında İstanbul çok büyük dayanak verdi. O hazırlıklar çok yararlı oldu. Biz alana Sıhhat Bakanlığı ve İstanbul İl Müdürlüğü olarak gitmiştik. Sahra hastanemiz ve TIR’ımız 24 saatte kurulmuştu orada. Temel yaptığımız şuydu; dedik ki ‘depremde sıhhat sisteminde beşerler komutayla değil otomatik hareket etmesi gerekiyor, ne yapacağını bilmesi gerekiyor’ dedik. Sarsıntıda birinci 12 saat çok kritik zira. Sarsıntı olunca bütün ambulanslar talimat beklemeden çıksın dedik. Helikopterler otomatik olarak kalkmalı. Kalsın ben ona havada talimat vereyim.
SAĞLIK SİSTEMLERİ ZELZELELERE HAZIR MI?
Referans hastaneler kurduk. Bunlar izalatörlü büyük hastanelerimiz. Yereldeki hastaneler o bölgeni bütün hastaneleri ve sıhhat teşkilatları ile uyum manasında o bölgenin sıhhat hizmetini 0-12 saatte kendi kendine sunabilir olsun dedik. Bütün bölgeleri de bu hastanelerle eşleşleştirdik. Bunlar birebir vakitte lojistik merkezleri. Otoparklarında 72 saat yetebilecek gereçleri tuttuk. Bu hastaneler oranın lojistik merkezi oldu. Hepsinde helikopter pisti var. İstanbul’daki bütün hastaneleri Anadolu’daki bölgeler ve hastanelerle eşleştirdik. İstanbul bütün Türkiye’yi destekleyebilir lakin bütün Türkiye organize formda İstanbul’u desteklemesi lazım. Hangi kent hangi alana gideceğini bilecek. Kartal ve Başıbüyük’ü Bilkent Şehir Hastanesi ile eşleştirdik. Nüfusa, yatak kapasitesine bakarak eşleştirdik. Eczaneleri dahi eşleştirdik. Ankara yahut Diyarbakır’daki bir eczane Kadıköy yahut Beşiktaş bölgesinde hangi eczane ile eşleştiğini tanımladık. Gelebilmesi için de deniz ve havayollarında nereye intikal edecek, nasıl edilecek, bunları da programladık.
“BÜYÜK ZELZELEYE KARŞI ÇALIŞIYORUZ”
Topluma nazaran afet planı yapalım dedik sıhhatte. Bugünkü tatbikatta 16 vilayet şu anda Tuzla ve Kadıköy bölgesinde Cumartesi günü oradan gelecek. Hangi hastaneye gidecek, nasıl gidecek. Zira hastaneyi tanıması lazım. Konya’dan gelecek bir insan buradaki hastaneyi bilmez. Çok detaylı çalıştık. Çalışanın toplanma alanlarında ailelerini o hastanelere yakın yerlerde yaptık. Evvel canınızı kurtarırsınız sonra en yakınınızı düşünürsünüz. Dışarıdan gelecek işçi hastanelere en yakın okullarda protokoller yaptık. En yakın karakola zelzele olduğu anda ‘Bu hastaneye gidin güvenliği sağlayın’ dedik. Bunu AFAD’la birlikte yapıyoruz. Planlamada problemimiz yok, bunu insanlara anlatmamız gerekiyor. Zelzele o denli bir şey ki sıfırınca saniyede bile nasıl yapacağımızı ezberlememiz lazım. Sıhhat teşkilatı bu hususta kendi kendini otomatize edecek biçimde bunu bilmesi lazım. Siz 12 saatte bunun büyük kısmını başarırsanız.
HERKESİN ‘DEPREMDE BEN NE YAPARIM’ DİYE SORMASI LAZIM
Karayolu değil daha çok hava ve deniz yoluyla planladık lojistiğimizi. 10 hastanenin lojistik manasında hangi iskeleye nasıl yanaşacağını da planladık. İnsanların da deniz yoluyla ulaşımının planlandığını memnuniyetle gördüm. İstanbul’da 5 hava alanı var. 2 tane sivil hava limanı var. Bu 10 hastane helikopter pisti var. Sancaktepe’de 4 bin yataklı şehir hastanesi yapıyoruz. Orada da küçük uçakların kalkıp ineceği hava alanı var. Karadan geleceklerle ilgili olarak Kocaeli ve Tekirdağ tarafında muhakkak merkezleri planlayarak insanların nereye gideceğini planladığımız bir sistem bu. Zelzeleden direk yaralanma olmadı. Çarpma, atlamayla alakalı omurga ve ortopedik yaralanmalar oldu. Onlar da panikle olmuş. Kaçarken ayağını vuran yaklaşık 236 kişiydi. Şu anda 41 kişi kaldı. İstanbul’da yaşayan her vatandaşımızın zelzele olursa ben ne yaparım sorusunu sormamız lazım.
“DEPREMDE COVİD’DE DÜNYANIN EN YETERLİ HİZMETİ SUNDUK”
1 yaşında çocuk yürür. Beynin korteksi otomatik değildir. Çocuk düşünerek yürür. Yürürken nasıl adım atacağını düşünür müsünüz? Artık sizin için rutindir o. Bizim sarsıntı hazırlığı rutin hale gelmesi lazım, otomatik olması lazım. 6 Şubat depremindeki inşaatlar ve fiziki yapılara dünya hayran şu anda. Lakin kaybeden canı geri getiremezsiniz. O zelzelede sıhhat çalışanları harikaydı. 6 Şubat zelzelesinde dünyaya örnek olduk. DSÖ gelip literatüre geçirmiş durumda. Biz sarsıntıda de Covid’de de dünyanın en âlâ sıhhat hizmetini sunduk. Her iki sıkıntı imtihanı da geçtik.
“DOĞAL OLAN OLAĞAN DOĞUM” PANKARTI
Biz Sağlık Bakanlığıyız, hastalık bakanlığı değiliz. Sağlıklı olanın ne olduğunu anlatmakla mükellefiz, vazifeliyiz. Sıhhatle ilgili yararlı olan neyse onu topluma öğretmek, ihtarları yapmakla misyonlu bakanlığım ben. Ben sigarayla da uğraş ediyorum. Sigara sıhhate ziyanlıdır deyince sigara içenlerin hayatına müdahale mi ediyorum, kilo verin deyince insanların özgürlüğüne müdahale mi ediyorum. Doğum bir mucizedir. Nitekim fizyolojik ve mucizedir. Yavrunun karında durması, beslenmesi, o yola girmesi, o yoldan çıkarken herşeyiyle olgunlaştıktan sonra vakti gelince çıkması fizyolojik dediğimiz halk lisanında olağan olan doğumdur. Birebir kadronun, Sivasspor’un bundan 2 sene önce göğüs kanseri ile pankartı var. Bu tartışmadan mutluyum. Hiçbir bayanın, hiçbir bayanın, hiçbir çocuğunun hayatına zorla müdahale edecek siyaset uygulamayız. Bunu düşünmek bile patolojik fikirdir. Herkes hayatında özgürdür kanun çerçevesinde. Gerçek olanı, sağlıklı olanı söylemek ve bununla ilgili planlama yapıp, siyaset üretmekle mükellefim. Orada biz kimseyi hakaret etmiyoruz. Bunu öteki algılarla yahut öteki siyasetlerle hakikaten bu ülkeye ziyan verecek mantıkla hareket eden kimi arkadaşlarımız tahminen de köpürtüyor. Doğal olan olağan doğum. Gerektiği vakit, tıbbi olarak zarurî olduğu vakit olağan ki ameliyat yapacak. Dünyada ortalama yüzde 15’tir sezaryen oranı. 10 doğumdan yalnızca 1 yahut 2’dir ameliyat. Bizde 10 doğumdan 6.1’i sezaryenle oluyor. Sezaryenle olan çocuk tıbbi olarak akciğeri olarak gereğince gelişmemiş olabilir, annesiyle teması yetersiz olabilir. Bizim Ekim 2024’de olağan doğum aksiyon planı diye sayın hanımefedi Emine Erdoğan’ın himayalerinde kampanya yapmaya başladık. 10 aksiyon planımızın 6’sını yaptık. Ebelerin aktifliğini artırdık, mevzuatını değiştirdik. Bütün hastanelere anne okulu yaptırıyoruz. Annenin hamilelik süreci sıkıntı süreç. Anneye takviye vermemiz lazım. Doğum hanelerde çalışan ebeleri maddi olarak da destekledik. Annelerin hamilelikten başlayarak çocuğu 2 yaşına gelinceye kadar annelik sürecinde öğrenmek istediği bütün bilgileri internet uygulamasıyla Annelik Seyahati diye taşınabilir uygulama yapıyoruz.
“KİMSENİN ÖZEL HAYATINA KARIŞMIYORUZ”
Bizim sıhhat hayat merkezlerimizde ebe okullarımız var. 286 tane şu anda. 100 tane daha yapacağız. Fizik tedavisinden diş tabibine kadar. Diyetisyen, çocuk gelişimcisine kadar herkes orada çalışıyor. Kanser taramasına kadar fiyatsız herşey yapılıyor. Bizim tahminen de yanlışımız tam anlatamadık topluma. Özel hastanelerimizde sezaryen maalesef daha fazla. Yüzde 61’in üstünde. Devlette daha düşük. Yüzde 30 bandında. Türkiye’de çok yeterli özel bölümümüz var, dünya çapında. Canlı doğum oranı sayımız düşüyor. Kimsenin özel hayatına karışmıyoruz. Net söylüyorum ki, bebek ve anne için de olağan doğum sağlıklı olanı.
“BEN SEZARYEN DOĞUMLUYUM”
Biz bayanın özgürlüğünü kısıtlamayı düşünmüyoruz. Biz sıhhatiyle ilgiliyiz. Tıbbi endikasyon dediğimiz, tıbben gereklilik öteki bir şeydir keyfiyet öbür bir şeydir. Biz keyfi olan sezaryen harici olağan doğum olması gereken vakitlerde teklifimiz bunun doğal koşullarda anneye, bebeğe yararı olan, sağlıklı olanı tercih etmesi. Sezaryen olan doğal değildir. 1966 sezaryen doğumluyum. Kanama vardı, annemi yaşayacak, çocuk mu yaşayacaktı. Tıbbi endikasyon olan herşeyin yapılması lazımdır. Çocuk rahimde büyür, vajinadan geçer ve olağan doğum olur. Akciğer ve hücrelerin gelişiminde, annesi ile ilgisinde, annenin süt yapan hormonları, beyindeki memnunluk hormonlarının doğal olduğu yoldur.
TIP MERKEZLERİNDE PLANLI SEZARYEN YASAĞI
Tıp merkezleri yatağı olmayan günübirlik süreç yapılan yerlerdir. Kliniktir. Olağan hasta yatağı yoktur müşahede yatağı vardır. Acil yapılabilir sezaryen dedik. Kliniklerde müşahede yapağı vardır. Acil sezaryen öteki bir şey. Planlı sezaryende anne ile çocuğu 48 saatte o çocuğu tutmanız gerekir. Planlı sezaryen yapılamaz dedik. Planlı karaciğer ameliyatı yapılamaz dedik. Buralar hastane değil tıp merkezi. Siz tıp merkezlerinde planlı, davulla zurnayla sezaryen yapamazsınız dedik.
“HEDEFİMİZ SEZARYENİ YÜZDE 20’LERE DÜŞÜRMEK”
Sağlıkta bir hastanenin tedavisinin yasaklanması diye bir şey sözkonusu olmaz. Biz bilimsel bilgilerle çalışırız. Olağan doğum fizyolojiktir, doğaldır. Tıbbi olarak gereklilik olursa ameliyatla çocuk çıkabilir bunun ismi sezaryendir. Tıp merkezlerinde acil sezaryen yapılabilir lakin planlı sezaryenlerin hastanelerde olması tıbbi olarak zorunluluktur. Makul olmamız lazım, objektif olmamız lazım. Herkes diğerinin ne yaptığını sorguluyor. Evvel biz kendimiz ne yaptık diye sormamız lazım. Gerçek bir tane. Ben sezaryeni düşürebildiğim kadar düşürmekteyim. Maksadımız yüzde 20 bandının üstüne çıkmayacak biçimde bir yola koymak. Anne adaylarımızı, baba adaylarımızı eğiterek, ikna ederek, doğrunun ne olduğunu anlatarak olağan doğumu teşvik etmeye çalışıyoruz. Bu dünyadaki bilimsel ortamlarda da böyledir. Siz dünyadan kat kat fazla sezaryen yapıyorsanız, bu sağlıklı bir iş değildir. Sigara sıhhatsiz diyorsam tıpkı biçimde doğal olan olağan doğum diyebilirim. Dişlerini fırçala diyorum, neden? Dişleri çürümesin diye. Kilolu hastalara ‘kilonu düşür’ diyorum. Dolanım sistemi hastalıklarında dünyada 17 milyon kişiyi kaybediyoruz. Sırrı Süreyya Lider sıhhat sisteminin, özel hastanedeki altyapı sayesinde bugün yaşıyor. Hastanede kalp çalışmazken kalbini çalıştırıp, makineye bağlayıp bütün atar damarını uzunluktan boya değiştirebilecek insan gücüne sahip bir ülkeden bahsediyoruz. Üstelik bu özel hastane. Teşekkür beklemiyorum, tabip ve sıhhat çalışanlar olarak üniversite, özel dalımızda, devlet hastanelerimiz senede 1 milyar kere insanlara bakabiliyor, 800 bin üzerinde ameliyat yapabiliyor. Kent hastaneleri dediğimiz dünyada fiziki olarak çok üst seviye hastanelerde hizmet veriyoruz.
DOĞUM ORANLARI NEDEN DÜŞTÜ?
Bu sene Aile Yılı ilan edildi. Doğum sayısının düşmesinin çok fazla nedeni var. Sosyo ekonomik, kentleşme vs. Hepsini Aile Bakanlığımız çalışıyor. Biz de dayanak vermeye çalışıyoruz. Çocuk, kardeş çok değerli bir şey. Beşerler çalışıyorsa genelde 1 çocuk oluyor. Aile Bakanlığımız, sayın Cumhurbaşkanımızın talimatıyla maddi dayanak de çıkardı. Benim 3 çocuğum var, o yüzden rahat konuşuyorum. Bir ablam var bir de ben. 2 kardeşiz. Kardeş hayatta çok değerli. Çocuklarınızı kardeşsiz bırakmıyalım diyorum ben. Aile yapısının çok kıymetli olduğunu düşünüyorum. Bir toplumun temelini aile oluşturur. Şayet çocuğunuz yoksa aile olamıyorsunuz, yalnızca karı koca oluyorsunuz. Doğruyu söylemedikçe, mahalle baskısı üzerimize geliyor ve yanlışlar ortada dolaşıyor. Toplumsal medya herkesin müdahil olduğu alanlar olmuş. Doğrusu ne ise söyleriz. İster eleştirsinler. Benim için gerçek bir tanedir. Allah isteği için çalışıyorum. Bu millete bu ülkeme nasıl hizmet edebilirim? Bu toplumun makullere ve doğrulara gereksinimi var.
SAĞLIK ATAMALARI NE VAKİT YAPILACAK?
37 bin takım aldık. Önümüzdeki hafta ilan edeceğiz. Hangi hastanelere ne kadar muhtaçlığımız var? Mayıs’ta birinci etabını sonrakini de inşallah Ağustos ve Eylül’de. Mayıs ayında 19 bin alacağız. Sonra tekrar ilana çıkmış olacağız. Kılavuz önümüzdeki hafta yayınlanmış olacak. Birçok detay var. Arkadaşlarımız onları görecek. Diyetisyen, hemşire ve sağlık mesleklerin hepsi olacak. Psikolog, diyetisyen, fizyoterapistlerle ilgili sıhhat üniteleri açabilir hale getirdik. Mevzuatta değişikliği yaptık. KPSS’ye nazaran atamalar yapılacak. İnşaat halinde olan hastaneler de planlandı. Hastane inşaatları bitince oralara da alacağız ikinci etapta.
ASELSAN’DAN KALP-AKCİĞER MAKİNESİ
Kalp akciğer makinesi. Kalp ameliyatlarında bu makine ile dolanım sistemini sağlıyorsunuz. O sırada kapak değişimi yapıyorsunuz. ASELSAN’da gencecik çocuklar yaptı bunu. Büsbütün elektronik. Bu makineyi inşallah İdea dediğimiz hayvan labaratuvarında preklinik çalışmalarını bitirdik. 2026’nın başında hastanelerde olacak. Yüzde 90’ı yerli. Sanıyorum ABD, Çin yapıyordu bunu. Artık şeker sensörü yapıyoruz. Biz üreteceğiz birebir vakitte yalnızca tedavi etmeyeceğiz. Yalnızca ASELSAN değil, bugün TÜYAP’taydım. Türkiye üretim, sanayi konusunda sıhhatte kabuğunu kırıyor. Tezimiz savunma sanayinden daha büyük olacak sıhhat.
KANSER TARAMA PROGRAMI
Meme kanserlerini tarıyoruz. Muhakkak yaş kümesinde büsbütün fiyatsızdır. Aile hekimliklerinde bunlar planlı biçimde yapılıyor. Evvelden hastanın aile hekimliğine gelmesini bekliyorduk, artık erken safhada o hastalıkları bulup, o hasta için randevu alabilir hale getirdik. Hastanemizden direk sizin isminize randevu alıp, gelebiliyor. Hastanelerimizde yüzde 10 kontenjanı aile doktorlarına ayırdık. Bir gün önce saat 17.00’ye kadar randevu alınabiliyor.
“HER AİLE TABİBİ İSTEDİĞİ İLACI YAZABİLİR”
Bakanlık ilaç vermeyi engelleniyor diye sakın düşünülmesin. Aile doktoru ilaçları muharrir hale getirdik. Hastaneye gitmeden kronik hastalarımızın aile hekimliğinde ilaçlarını ve raporlarını alabilir hale geldi. Aşikâr yaş kümesindeki insanlarımıza rapor bitmeden ulaşıp, meskende rapor vereceğiz. 80 yaş üstündeki insanlarımıza bunu yapacağız.
RANDEVU SİSTEMİNDE DÜŞÜNCELER ÇÖZÜLDÜ MÜ?
Mrekezi randevu sisteminde şöyle bir şey var. Aile hekimliğinde birçok şey halledilebilir. Hastanelerle entegre çalışılacak. Basamaklar ortasındaki bağı tekrar organize ediyoruz. Aktif tedaviyi uygulayacak yapılanmaya gidiyoruz. Aile hekimliğinde tedavi edilecek hastalığın hastaneye gitmesine gerek yok. Aşikâr yaş kümesi insanları hastaneye gitmeye alışmış. Halbuki aile tabibine gidince şad kalıyorlar. Toplumun buralara gitmesini rica ediyorum.
BEBEKLERE 6 BİLEŞENLİ AŞI
Bebeklere 5 aşı yapıyorduk. Hepatit B’yi ek ettik. 6 aşıyı tıpkı anda tek dozda yapabiliyoruz. Hastalıklara karşı anlık koruyoruz. Menenjitle ilgili spekülasyonlar var. Bilimsel kurulu topladık. Farklı bir sayısal artış yok. Gerekirse bu devlet her türlü aşıyı, koruyuculuğu, masrafı da vatandaşı için yapar.
“MENENJİTLE İLGİLİ BİR RİSK YOK”
Şu an menenjiti müşahedede tutuyoruz. Gerek olursa o aşıyı da yaparız. Aşı hastalıktan korur. Aşı redlerini dikkate almasın vatandaşlarımız. Bugün sıhhat hastalıkları kimse konuşmuyorsa, çocuk felcini, çiçek hastalıkları konuşulmuyorsa aşıdan konuşulmuyor. Bugün kızamığı görmüyoru artık. Kalp krizinin aşıyla ilgili ispatlanmış bir durum yok.
ECZACILARIN GELİR KAYBI SORUNU ÇÖZÜLDÜ MÜ?
Eczaneler aile hekimliği üzere uçtaki sıhhat hizmet sunucularımız. Bir düzenleme yaptık. İlaç Eczacılık kurumumuz fiyat regülasyonları yapabilecek, birtakım ilaçların Türkiye’ye ulaşmak için sistemleri oluşturacak. Zamla ilgili Maliye Bakanlığı ile konuşarak bu hususları çözeceğiz.
TÜTÜN KONTROLLERİNDE GELİNEN NOKTA NE?
2024-2028’le ilgili Tütün unsur bağımlılığı ile hareket planı oluşturduk. Zelzelede de tıpkı şeyi söyledim. Toplum buna ahenk göstermeli. Yüzde 31 oranında sigara içme oranımız var. Vatandaşın emanet edilen vücuduna sahip çıkması gerekiyor. Hareket etmesi gerekiyor. Sağlıklı Hayat Akademisi kurduk. Yoksul olabilirsiniz memnun olabilirsiniz lakin sıhhatsiz memnun olamazsınız. Herkes sıhhatini korusun bize yardım etsin.
