Sırrı Süreyya yokken ‘Fırsat bu fırsat’ dediler: Ulusal tahlil sürecine ‘Dersim’ provokasyonu

Milli tahlil sürecinde terör örgütü PKK’nın fesih kongresinin konuşulduğu günlerde DEM Partinin küme başkanvekilleri Sezai Temelli ve Gülistan Kılıç Koçyiğit, “Dersim İsyanı” hakkında Meclis Araştırma Komitesi kurulmasını teklif etti.

Yapılan sert yazılı açıklamada, olaylarda 70 binden fazla kişinin hayatını kaybettiği tez edilerek, Tunceli’de “On binlerce insan köklerinden, kültürel bedellerinden, lisanından ve inancından kopartılarak zorla iskâna tabi tutulmuştur” denildi.

Bu süreçte, çok sayıda kız çocuğunun ailelerinden alınıp kimsesiz ve sahipsiz bırakıldığı, çeşitli ailelerin yanında hizmetçiliğe mahkum edildiği öne sürüldü.

İFADELER SÜRECİN GİDİŞATINA AYKIRI

Yapılan yazılı açıklama şöyle:

“1937-38 yıllarında yaşanan Dersim Tertelesi ile gerçek manada yüzleşilebilmesi için yıllardır saklı tutulan arşivlerin açılarak inceleneceği bir hakikat kurulunun oluşturulması, ayrıyeten Pir Seyit İstek, oğlu ve arkadaşlarının mezarlarının yerlerinin açıklanması, toplu mezarlar yerlerinin tespit edilmesi, tertelenin akabinde kaybolan çocukların kimlere verildiği ve nerede olduklarının araştırılması, bu insanlık cürmünü planlayıcılarının ve dayanak sunanların tarih önünde yargılanması için gerekli tüzel ve toplumsal çalışmaların yapılması ve toplumsal barışa katkı sunması emeliyle Anayasanın 98’inci, TBMM İç Tüzüğünün 104’üncü ve 105’inci unsurları uyarınca Meclis Araştırma Komitenin kurulmasını arz ve teklif ederiz.”

“ŞOVENİST BİR TOPLUM YARATILMAYA ÇALIŞILDI”

Yazılı açıklamanın devamında teklif şöyle gerekçelendirildi

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş süreci, ulus devlet inşası ismine tekçi bir anlayışla şekillenmiş; farklı kimlikler, kültürler ve inançlar yok sayılarak şovenist bir toplum yaratılmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda bilhassa Kürt halkı başta olmak üzere tüm etnik ve kültürel farklılıklar yok sayılmış, 1925 yılında hazırlanan ‘Şark Islahat Planı’ ile tekçi ulus devlet siyasetleri hayata geçirilmiştir. Bu çerçevede, 2 Şubat 1926 tarihinde Mülkiye Müfettişi Hamdi Bey tarafından hazırlanan raporda Kürt Aleviliğin merkezi Dersim, ‘çıban başı’ olarak tanımlanmış; devrin hükümranları açısından, homojen bir ulus yaratma maksadının önündeki en büyük mahzur olarak görülmüştür. Aynı minvalde, Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak’ın 18 Eylül 1930’da Başbakanlığa sunduğu raporda da Dersim’e hemen askeri operasyon düzenlenmesi gerektiği tabir edilmiştir. 1932 yılında Jandarma Umum Kumandanlığı tarafından hazırlanan kapalı rapor ise Dersim’in coğrafik, ekonomik, toplumsal, etnik ve inançsal yapısı detaylı biçimde inceleyerek, kapsamlı bir askerî müdahale ve ıslahat planı için teklifler sunmuştur.”

KAZIM KARABEKİR AMACA KONULDU

Dersim Tertelesi’nin temelleri, bu müfettiş raporlarında kullanılan nefret ve dışlayıcı lisan ile atılmıştır. Raporlarda sıkça yer verilen ‘Dersim asileri’, ‘eşkıyaları’ ve ‘çıban’ sözleri ile Kazım Karabekir’in ‘ya ıslah, ya iflah edilmelidir’ biçimindeki değerlendirmesi, bölge halkına yönelik planlanan büyük kıyımın habercisidir. 25 Aralık 1935’te çıkarılan 2884 Sayılı ‘Tunceli Vilayetinin Yönetimi Hakkında Kanun’ ile Tedip ve Tenkil Harekâtı’nın yasal altyapısı oluşturulmuş, Dördüncü Genel Müfettiş Abdullah Alpdoğan’ın yürüttüğü uygulamalarla bu sürecin önü açılmıştır.

“HİZMETÇİ VE KÖLE YAPILDILAR”

4 Mayıs 1937’de alınan Bakanlar Kurulu kararıyla Dersim’de tarihimizin en acı olaylarından biri yaşanmıştır. 15 Kasım 1937’de Pir Seyit İstek, oğlu Resik Hüseyin ve arkadaşları, Elazığ’da kurulan özel mahkemede yargılanarak idam edilmiştir. Seyit İstek, ileri yaşına karşın yaşı küçültülerek asılmış; oğlu Resik Hüseyin’in yaşı ise büyütülüp babasının gözü önünde darağacına gönderilmiştir. Seyit İstek, idam sehpasında ‘Kerbela evladıyız, günahsızız, ayıptır, zulümdür, cinayettir’ diyerek sehpayı tekmelemiş; mahkemede sarf ettiği ‘Sizin palavralarınızla, hilelerinizle baş edemedim, bu bana keder oldu. Ben de sizin önünüzde diz çökmedim, bu da size dert olsun!’ sözleri hafızalara kazınmıştır. Dersim’de 70 binden fazla insan katledilmiş, binlercesi zorla yerinden edilmiş, kültürel, inançsal ve dilsel aidiyetlerinden kopartılmıştır. Yüzlerce Dersimli kız çocuğu ise ailelerinden alınıp, çoğunlukla asker ailelerinin yanında hizmetçilik ve kölelik kurallarında yaşamak zorunda bırakılmıştır.

ERDOĞAN’IN KELAMLARINA YER VERİLDİ

Öte yandan, 2011 yılında devrin Başbakanı ve mevcut Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Dersim Tertelesi’yle ilgili olarak ‘devlet ismine özür diliyorum’ açıklaması yapması, bu acının devletin en üst makamında kabul edildiği kıymetli bir dönemeç olmuştur. Birebir devirde iktidar partisinden birçok isim de Dersim katliamına dair acılarını ve kederlerini lisana getirmiş, bu kıyımın bu toprakların onulmaz yarası ve ortak geçmişimizin acı bir kesimi olduğunu tabir etmiştir. Lakin geçen yıllara karşın bu özrün gerisinden somut ve kalıcı adımların atılmaması, Dersim halkının ve vicdan sahibi herkesin yüreğinde kapanmayan bir yara bırakmıştır. Bugün toplumsal barışa dair samimi ve kalıcı atılımlar yapılmak isteniyorsa, bunun başlangıç noktalarından birisi Dersim halkının yıllardır lisana getirdiği taleplerin karşılanması ve Dersim Tertelesi ile yüzleşilmesi olmalıdır. Hakikatlerin ortaya çıkarılması, acıların paylaşılması ve adaletin tesis edilmesi, sırf Dersim halkı için değil, Türkiye’nin tüm halklarının ortak geleceği ve barış içinde bir ortada yaşama iradesi açısından hayati kıymet taşımaktadır.

İSİM İADESİ TALEBİ

Bu maksatla Dersim ismini iade edilmesi başta olmak üzere, Dersim Tertelesi üzere tarihî travmalarla yüzleşmenin başlangıcı olarak, yıllardır kapalı tutulan arşivlerin açılması, gerçekleri açığa çıkaracak bir hakikat kurulunun kurulması, Pir Seyit İstek ve arkadaşlarının mezarlarının açıklanması, toplu mezar yerlerinin tespiti, kayıp çocukların akıbetinin incelenmesi ve katliamın planlayıcıları ile uygulayıcılarının tarih önünde yargılanmasını sağlayacak bir Meclis Araştırma Kurulu kurulmalıdır.”

DEM’İN BATICILARININ BİRİNCİ İŞİ DEĞİL

DEM Parti kanadında süreci yöneten Sırrı Süreyya Başkan’ın ağır bakımda olduğu şu günlerde yapılan bu açıklama, “Milli tahlil sürecine’ ‘Dersim’ provokasyonu” biçiminde değerlendirilirken akıllara DEM Parti’nin “Batıcı” kanadının daha evvel yaptıkları geldi.

DEM Partinin bu kanadı, hem sürece üçüncü bir aktörü dahil etmekle hem de süreci uzatmakla eleştiriliyor.

Odatv, bu durumu daha evvel haber yaptı. İlgili haberleri okumak için tıklayınız:

GAZETECİ MEHMET ÇEK: “SÜRECE KASTEDECEK SORUMSUZ İŞLERE KALKIŞIYORLAR”

Konuyla ilgili gazeteci Mehmet Çek, X hesabından, “Bunlara dikkat” başlıklı bir yazı kaleme alarak kelam konusu açıklamayı eleştirdi.

“Tülay Hatimoğulları, Sezai Temelli üzere PKK-DEM`e Türk solunun jiletçi trübününden enjekte profiller kendi operasyonel alakaları üzerinden sürece kastedecek, sorumsuz işlere kalkışıyor, provokatif, temelsiz telaffuzlarda bulunuyorlar” diyen Çek’in paylaşımı şöyle:

“Tülay Hatimoğulları’nın ‘Ya barışı inşa edeceğiz, ya her yer Gazze olacak’ tehdidinin akabinde her fırsatta yürüyen sürecin aslıyla alakasız `top devlette` üzere tabirleri düşüyor medyaya. Bu Adalet Bakanı tarafından gerektiği şekilde cevaplandı.

Bugün Sezai Temelli, 1937-38 yıllarında yaşanmış Dersim olayları için Arşivlerin açılması, toplu mezarların tespiti, kayıpların akıbetinin açıklanması talebiyle TBMM Başkanlığına yaptıkları başvuruyu basınla paylaştı.

“SIRRI SÜREYYA’NIN DURUMUNDAN KAYNAKLI BOŞLUKLA…”

Bunları, Sırrı Süreyya’nın durumundan kaynaklı boşlukta insiyatif geliştirme teşebbüsleri diye de okuyabiliriz elbet. Sırrı olsa çıkıp ‘Hele bi durun kardeşim ya hele bi durun artık ne dersimi tersimi?’ der miydi? Kaygısı.

Fakat toplamda, bunların kendi operasyonel bağlarından kaynaklı bu süreci provoke etme teşebbüsleri de sürece ziyan veremez.

Öcalan`ın 25 Şubat davetini örgüt bütün ögeleriyle onayladı. Yol haritası hazır. İki-üç hafta içerisinde açıklamayı yapmalarını bekliyoruz. Ondan sonrası pratik tertip.

Önümüz ‘Terörsüz Türkiye.”