Konut dalında arz talep makası açılmaya devam ediyor. Artan nüfus, girdi maliyetleri sebebiyle düşen üretim, finansmana erişim sorunu ve satılık konut fiyatlarındaki yükseliş; yaşanan sürecin en besbelli sebepleri olarak gösterildi.
Türkiye Gazetesi’nin haberine nazaran Türkiye’de mesken sahipliği oranı yüzde 56,02 düzeyinde seyrediyor ve bu oran her geçen yıl erimeye devam ediyor. Arzın ve konut sahipliği oranının düşmesi kiralık konutlara olan talebi yükseltirken, bu da kiralık fiyatlarının yükselmesine ve hasebiyle enflasyonun artmasına neden oluyor. Sayılara gelirsek; ülkemizde her yıl ortalama 500 bin konut üretimi yapılıyor. Lakin talebin 700 bin ve üzerinde olduğu biliniyor. Hasılı her yıl asgarî 200 bin adet konut açığı veriyoruz. Dalın lokomotifi TOKİ’nin bile bugüne kadar ürettiği konut sayısı 1.5 milyon civarında…
Özel bölüm ile birlikte bu sayı son 20 yıl baz alındığında 4 milyonu geçmediği kestirim ediliyor. Fakat önümüzdeki 10 yılda en az 7 milyon adet konut üretilmesi gerekiyor.
EN AZ 700 BİN KONUT YAPILMASI GEREK
Konut Geliştiricileri ve Yatırımcıları Derneği’ne (KONUTDER) nazaran Türkiye’de her yıl en az 700 bin konut yapılması gerek. Yalnızca İstanbul’un yılda en az 122 bin yeni konuta muhtaçlığı var. Daha inançlı yapılara geçiş, kiralık konuta olan talebin düşmesi ve enflasyonun dizginlenmesi, 260 alt dalın yeni projeler ile desteklenmesi ve direkt iktisada katkı sağlanması bu sorun için tahliller ortasında.
İSTANBUL’A 10 YILDA BİR MİLYONDAN FAZLA KONUT GEREKİYOR
KONUTDER, PwC Türkiye’ye hazırlattığı İstanbul’un Gelecek 10 Yıllık Konut Gereksiniminin Tespitine yönelik strateji raporunu aktüel datalar eşliğinde tekrar yayınladı. 2025–2034 yıllarına yönelik projeksiyon yapan araştırmaya nazaran İstanbul’a 10 yılda bir milyon 220 bin yeni konutun kazandırılması gerekiyor. Geçtiğimiz yılın raporunda bu sayı bir milyon 230 bin olarak kayda geçti. Bir yılda İstanbul özelinde 122 bin adet konut üretimi yapılması gerekiyor. Ayrıyeten İstanbul nüfusu yüzde üç artışla 2034 yılında 16,2 milyona çıkarken demografik yapımızın değişmesiyle hane sayısı yüzde 20 artışla 6 milyona çıkıyor. İstanbul’daki hane halkı sayısı düşerken tekil hayatta bir artış gözlemleniyor. Bu da konut tiplerini küçültüyor ve 1+0 üzere küçük metrekare konutlara daha çok gereksinim olduğuna işaret ediyor.
‘ARZ TALEBİN ÇOK ALTINDA’
İnşaat dalının en büyük firmalarından birinin sahibi mevzuyla ilgili yaptığı açıklama şu halde:
“Biz firma olarak 20 yılda 40 binden fazla mevzu ürettik. Bizim üzere 20 şirket olsa lakin 20 yılda 800 bin konut üretilebilecek. Fakat Türkiye’nin yılda 700 bin konut muhtaçlığı var. Münasebetiyle arz talebin çok altında kalıyor. Bu nedenle müteahhitlik şirketlerinin desteklenmesi, başta fahiş fiyatlı arsa sorunun çözülmesi ve finansmana erişim kolaylaştırılması gerekiyor. Böylelikle uygun fiyatlı konut üretmek mümkün olabilir. Ayrıyeten arz artışı ile muhtaçlık daha süratli karşılanır. Ülkemizde konut sahipliği oranı düşüyor. Bu da kiralık meskenlere talebi artırıyor. Devamında enflasyon yükseliyor. Bu kısır döngü ekonomik gidişatı direkt olarak etkiliyor.”
‘KONUT GEREKSİNİMİ İLE ARZ ORTASINDAKİ MAKAS ARTIYOR’
KONUTDER, konut fiyatlarındaki gerçek düşüşe karşın maliyetlerin artmaya devam ettiğini belirterek, “Ülkemizde konut gereksinimi ile arz ortasındaki makas artıyor. Her yıl en az 700 bin yeni konuta gereksinimimiz var lakin 2023’te üretim 504 bin düzeyinde gerçekleşti. Bu yıl sonu kestirimi de 482 bin civarında olacağı tarafında. Son birkaç yıldır birinci el konut arzındaki düşüş ikinci el stoklarla dengelendi fakat ikinci eldeki eser stoku son üç yılda azalarak önümüzdeki devirde birinci eldeki arz eksikliğini karşılayamayacak düzeyin altına gelecektir” sözlerini kullandı.
