Kurban Bayramı’na sayılı saatler kala Yeni Şafak gazetesi müellifi Yaşar Süngü, “2,5 milyon kurban derisini çöpe at, 120 milyon dolarlık deri ithal et” başlıklı köşe yazısında Türkiye’nin Kurban derisi siyasetini eleştirdi.
Konfeksiyon, ayakkabı ve saraciye bölümlerinin yüzlerce esere dönüştürdüğü hayvan derisinin onlarca dalın ana ham hususu olduğunun altını çizen Süngü, “Her yıl Kurban Bayramı’nda çöpe attıktan sonra yılda 120 milyon dolarlık ham deri ithal eden ülke kalkınabilir mi?” sorusunu yöneltti.
“Kalkınamaz ve zenginleşemez” diye devam eden Yeni Şafak müellifi, “Deri kesiminde yıllık 2 milyar dolarlık ihracatımız var lakin her yıl Kurban Bayramı’nda vatandaşın kestiği kurban derilerinin en az yarısı çöpe gidiyor ya da toprağa gömülüyor” diye devam etti.
İSRAFIN BOYUTU ÇOK BÜYÜK
Kurban Bayramı’nda ortalama 1 milyon büyükbaş, 2,5 milyon küçükbaş hayvan kesildiğini belirten Süngü, “Her yıl 2,5 milyon koyun keçi üzere kurbanlıkların derileri alıcı olmadığı için heba oluyor. Büyükbaş kurban derilerinin yarısı da yanlış kesitten ve eksik tuzlamadan heba oluyor. Derilerle birlikte kurbanlıkların sakatat ve kelleleri de düşünüldüğünde ortaya çıkan israfın boyutu nitekim çok büyük” diye yazdı.
EN PAKI KURBAN SAHİPLERİ
Süngü, yazısında şöyle devam etti:
“İşin en trajikomik tarafı da şu; Kamu ve özel kesim temsilcileri ve Kurban kısmı yapan vatandaşlar olmak üzere herkes üç günlük bayram müddetinde yapılan bu israfı görüyor fakat hiçbir şey yapmıyor. Sessiz ve çirkin bir iş birliği bu. Kimse faturayı onlara kesmek üzere ucuz kahramanlık yapmaya yeltenmesin. Bu israfın en pakı kurban sahipleri. Şayet derilerin, sakatatların ve kellelerin alıcısı olsa eminim kurban kesen birçok vatandaş daha hassas davranır.
Deriler tuzlanır, sakatatlar poşetlenir, kelleler de saklanır. Lakin onların ellerinden gelen fazla bir şey yok. Kurbanını kestiren etini alıyor ve gidiyor. Kimisi hepsini dağıtıyor, kimisi bir kısmını etrafında fakir gördüklerine yolluyor, bir kısmını eş dost akrabaya veriyor, bir kısmını da buzdolabına kendisi için ayırıyor.
BELEDİYELERİN ROLÜ ÇOK FAZLA
Bu israfın asıl sorumluları kamu ve özel kesim temsilcileri. Yani başta belediyeler olmak üzere devlet kurumları ve bu daldaki şirketler ve bu işten para kazanan iş adamları. Belediyeler kurban kısmı yapılacak yerleri herkesin gelip gününü geçireceği cazip bir alan haline dönüştürecek.
Kurban kesecek insanlara ve kurban satıcılarına sağlıklı ortamlar oluşturacak. Zira vatandaş her yıl bu işi yapıyor. Belediyeler ve özel sektör iş birliği olmazsa olmaz. Kurban kesen gönül rahatlığıyla ibadetini yapmış olacak, özel kesim de hammadde gereksinimini çok daha uygun biçimde bu alandan karşılamış olacak.
Deri bölümünün temsilcileri şöyle konuşuyor; Küçükbaş derilerden deri konfeksiyon eserleri üretiliyor. Son devirde deri bölümünün ihracatında düşüş yaşanırken, deri konfeksiyon eserleri ihracatında artış var.
DERİ BÖLÜMÜNDE İHRACATIN ARTMASI OLASI
2024 yılının dört aylık devrinde 31 milyon olan deri konfeksiyon ihracatı 2025 yılının birebir periyodunda yüzde 44’lük artışla 45 milyon dolara çıkmış. Deri konfeksiyon eserlerinde katma bedel çok yüksek. Kilogram başına ihraç fiyatımız 150 dolara ulaşıyor. Deri konfeksiyon eserleri içinde personellik oranı düştüğü için ihracatımızı artırma talihimiz yüksek.
Dünya genelinde zati bir resesyon var. Deri konfeksiyon eserlerinde hammaddenin çöpe gidiyor olması bizi üzüyor”. Üstteki sayıları lisana getiren deri ihracatçıları iş tahlil noktasına gelince topu vatandaşa atıyor; “Küçükbaş hayvanların derileri düzgün yüzülüp tuzlanmadığı için deriler işe yaramaz hale geliyor” diyorlar. Meğer alıcı bile değiller. Alıcı olmadıkları için deriler tuzlanmıyor ve çöpe gidiyor.
DERİLERLE 10 MİLYON ÇİFT AYAKKABI, 3 MİLYON BAYAN ÇANTASI ÜRETİLİR
Deri işi yapan iş adamları kurbanlıkların derilerinin makineli yüzüm yapılması ve tuzlanarak korunması halinde ithalatın 20 milyon dolar düşürülebileceğini söylüyorlar. 3 günlük süreçte, yanlış deri yüzümü ve vaktinde tuzlama yapılmadığı için 500 bin büyükbaş hayvan derisinin heba olduğunu lisana getiriyorlar.
Bu derilerle 10 milyon çift ayakkabı, 3 milyon bayan çantasının üretilebileceğine dikkat çekiyorlar. Jelatin ve kolajen fabrikalarının hammadde kaybı yaşadığını açıklıyorlar. Kurban derilerinin işlenip katma kıymetli moda eserlerine, ceketlere, dış giysiye dönüştürülmesinin sırf deri bölümü için değil, ülke iktisadına katkı sağlamak, yerli kaynağımızı kullanmak ve yerli üretim gücümüzü arttırmak için büyük bir fırsat olduğunu söylüyorlar. Madem israfın boyutu bu kadar büyük ve görüyorsunuz, bölüm temsilcileri olarak bu işe el atın ve bir tahlil üretin.
