Yüksek faize karşın vatandaş krediye sığındı: Ortalama borç dudak uçuklattı
Bireysel kredi kullanıcısı sayısı süratle artmaya devam ediyor. Mart ayı prestijiyle 42 milyon 159 bin kişinin bir ya da birden fazla kişisel kredi borcu bulunuyor.
Birgün’den Havva Gümüşkaya’nın haberine nazaran, kredi kartları, kredili mevduat hesapları, konut, taşıt ve muhtaçlık kredilerinden oluşan ferdi kredilerde kişi başına düşen ortalama borç ise birinci kere 100 bin liranın üzerine çıktı.
Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi’nin datalarına nazaran, Mart ayında ferdî kredi kartı borçları 2 trilyon 36 milyar lira oldu. 2024 yılı Mart ayında 37,2 milyon olan kredi kartı kullanıcısı sayısı Mart 2025 prestijiyle 39,1 milyona ulaştı. Kart borçları içerisinde tasfiye olunacak borçların oranında ise dikkati çeken artış yaşandı. Geçen yıl yüzde 1,6 olan tasfiye oranı, bu yıl yüzde 3,9’a yükseldi.
YÜKSEK FAİZ ORANINA KARŞIN KMH’LER BÜYÜDÜ
Kısa vadeli borçlanma usullerinden biri olan Kredili Mevduat Hesabı (KMH) kullanımı da büyüyor. Yüksek faiz oranına karşın kolay erişilebilir olması ve anlık nakit gereksinimlerini karşılaması nedeniyle artan kullanım KMH bakiyesini yükseltiyor. Geçen yıl 220 milyar olan KMH bakiyesi bu yıl 518 milyar liraya ulaştı.
KMH kullanıcısı sayısı 30,5 milyonu, kişi başına düşen ortalama borç fiyatı da 16 bin 975 lirayı buldu. KMH’larda tasfiye oranı ise yüzde 2’den yüzde 3,6’ya yükseldi. KMH kullanımı, ani nakit muhtaçlığına tahlil üzere görünse de aslında borcun borçla çevrildiği kısır döngüyü derinleştiriyor.
İHTİYAÇ KREDİSİNE ERİŞİM ZORLAŞTI
Uygulanan sıkı para siyasetleri nedeniyle gereksinim kredisine erişim zorlaştı. Gereksinim kredisi borçluları bir yılda 13,4 milyondan 11,1 milyona geriledi. Fakat kişi başına düşen ortalama borç fiyatı, 66 bin 318 TL’den 97 bin 575 liraya çıktı.
İhtiyaç kredilerinde tasfiye olunacak kredilerin oranı ise yüzde 5’i buldu.
HANE HALKI BORÇ SARMALINDA SÜRÜKLENİYOR
Kredi kartı ve KMH borçlarındaki artış ile takibe düşen alacak oranlarının yükselmesi pahalandıran Prof. Dr. Yakup Küçükkale, ekonomik şartların hane halkı üzerindeki baskısının giderek arttığına dikkat çekti. Alım gücünün düşmesinin, yüksek enflasyon ve hayat pahalılığının, bireylerin temel muhtaçlıklarını karşılamak için daha fazla borçlanmaya yönelmesine neden olduğuna dikkat çeken Küçükkale “Kredi kartları ve KMH üzere kısa vadeli borçlanma araçları, ekseriyetle acil nakit muhtaçlıklarını karşılamak için kullanılıyor. Lakin borçlardaki bu artış, tıpkı vakitte geri ödeme kapasitesinin sonlu olduğunu ve birçok kişinin finansal sürdürülebilirlik sorunu yaşadığını ortaya koyuyor” dedi.
BDDK bilgilerine nazaran, 2025 Mart prestijiyle kredi kartı borçlarında son beş yılda yaklaşık yüzde 1056’lık bir artış yaşandığını, takibe düşen alacaklar da yaklaşık yüzde 110 oranında yükseldiğine dikkat çeken Küçükkale, “Bu, borçların yalnızca artmadığını, birebir vakitte ödenememe riskinin de önemli biçimde büyüdüğünü gösteriyor. Takibe düşen alacak oranlarının yükselmesi, bireylerin borçlarını çeviremez hale geldiğini ve bankaların bu alacakları tahsil etmekte zorlandığını tabir ediyor. Bilhassa muhtaçlık kredileri ve kredi kartlarındaki takibe düşme oranlarının yüksekliği, hane halkının gelir-gider istikrarındaki bozulmayı yansıtıyor” diye konuştu.
Bu durumun birkaç temel sebebi olduğuna vurgu yapan Küçükkale, şöyle sıraladı:
Ekonomik Baskılar: Yüksek enflasyon ve gerçek fiyatlardaki erime, bireyleri daha fazla borçlanmaya itiyor. Kredi kartları, “şimdi al, sonra öde” mantığıyla kısa vadeli bir tahlil üzere görünse de, yüksek faiz oranları borç yükünü süratle artırıyor.
Borç Sarmalı: KMH ve kredi kartı üzere yüksek faizli borçlanma araçları, ekseriyetle mevcut borçları kapatmak için kullanılıyor. Bu, borçların çevrilmesini zorlaştırıyor ve takibe düşme riskini artırıyor.
Finansal okuryazarlık eksikliği: Bireylerin borç idaresi ve bütçe planlama konusundaki bilgi eksikliği, borçların sürdürülemez düzeylere ulaşmasına katkıda bulunuyor.
