İşçi Sıhhati ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi mayıs ayı iş cinayetleri raporunu yayımladı. Rapora nazaran, mayıs ayında en az 177 emekçi hayatını kaybetti. 2025’in birinci beş ayında iş cinayeti sayısı (ocak 180, şubat 124, mart 159, nisan 156 ve mayıs 177) 796’ya ulaştı.
İSİG Meclisinin raporuna nazaran mayıs ayında inşaat, tarım, nakliyat, ticaret/büro/eğitim/sinema, belediye/genel işler, metal, madencilik ve güç iş kollarındaki vefatlar birinci sıralarda yer alıyor. İş cinayetlerine sektörel olarak baktığımızda ise endüstride 54 personel, hizmette 50 personel, inşaatta 38 personel ve tarımda 35 personel hayatını yitirdi. Raporda, “Türkiye’nin her kentindeki inşaatlar, yaz aylarının gelmesiyle bir arada tarım, sanayi malları ve insan hareketliliğinin bir aracı olan nakliyecilik, metal-tekstil-gıda fabrikaları, maden-enerji üretimi ve kentlerdeki hizmetler iş cinayetlerinin meydana geldiği alanlar oldu” sözleri yer aldı.
İŞ CİNAYETİ EN ÇOK İSTANBULDA YAŞANDI
Ölüm nedenlerinde başta nakliyat ve tarım iş kollarında meydana gelen trafik kazalarının birinci sırada yer aldığına dikkat çekilen raporda, “İkinci sırada ezilmeler ve göçükler var. Üçüncü sırada her iş kolunu ortak kesen teminatsız çalıştırmanın bir sonucu olan kalp krizleri ve beyin kanamaları geliyor. Dördüncü sırada ise bilhassa inşaatlarda görülen yüksekten düşmeler geliyor” açıklamaları yer aldı.
En çok iş cinayetinin yaşandığı kentler ise şu halde: İstanbul, Aydın, Muğla, Sakarya, Ankara, Giresun, Çanakkale, Gaziantep, Hatay, Konya ve Urfa.
HAYATINI KAYBEDEN EMEKÇİLERİN 6’SI ÇOCUK, 12’Sİ BAYAN, 7’Sİ GÖÇMEN
Raporda dikkat çeken başlıklar şu formda:
Mayıs ayında altı çocuk (işçi) hayatını kaybetti. Çocukların üçü tarım, ikisi metal ve biri dokuma iş kollarında çalışıyordu.
Hayatını kaybedenlerin 12’si bayan emekçiydi. Bayanlar tarım, eğitim, metal, sıhhat ve genel işler iş kollarında çalışıyordu.
Yedi göçmen emekçi (beşi Suriyeli, biri Azerbaycanlı, biri İranlı) hayatını kaybetti. Göçmen personeller tarım, maden, dokumacılık, ticaret, inşaat ve nakliyat iş kollarında çalışıyordu.
İşçilerin en az sekizi (yüzde 4,52) sendika üyesi, 169’u (yüzde 95,48) sendikasız. Sendikalı çalışanlar belediye, maden, ofis, metal, nakliyecilik, sıhhat ve güvenlik iş kollarında çalışıyordu.
12 HAZİRAN DÜNYA ÇOCUK PERSONELLİĞİ İLE GAYRET GÜNÜ: KAYITLARA GİRMEYEN MÜLTECİ ÇOCUK İŞÇİLER
İş cinayetleri katlanarak devam ederken, yalnızca bir ayda 6 çocuğun çalışırken hayatını yitirdiğini vurgulayan araştırmacı-yazar Özgür Hüseyin Akış, 12 Haziran Dünya Çocuk Personelliği ile Gayret Günü’nün çocukların eğitim hakkı ve inançlı bir çocukluk geçirme hakkı için global bir farkındalık daveti olduğunu belirtti.
“Çağrı bütün çocuk çalışanları kapsasada çoğunlukla kayıtlara dahi giremeyen ayrıştırılan mülteci çocuklar iş ömrünün bir modülü olmayı sürdürüyor.” diyen Akış şöyle şu değerlendirmeyi yaptı:
“Türkiye bölgedeki ülkelerin işgal edilmesinden ötürü ülkelerini terk etmek zorunda bırakılan milyonlarca insanın ağır bir formda göç ettiği bir ülke haline dönüştü. Bunun bir sonuç olduğunun altını çizip göç edenler ortasında milyonlarca çocuğun da olduğu yada Türkiye’de dünyaya gelip çocukluğunu burada geçiren bu çocukların bugün Türkiye emekçi sınıfının modülü haline geldiğini söyleyebiliriz. 2019 yılında TÜİK’in açıkladığı çocuk personelliği raporun da mülteci çocukların yer almaması akıllara bu çocuk eğitimde olmayanların nerede olduğu sorusunu getiriyor.
‘TÜRKİYE’DE MÜLTECİ ÇOCUK İŞÇİLİĞİ’
Toplumda gelişen farklı ideolojilerde kendisine yer bulan yabancı düşmanlığı içerisinde ırkçılığı da besleyen yanlış olan, lakin gerçek kabul edilen bilgilerin yaygınlık kazanmasının nedenlerine değinmek gerek. Yerli halkın işsizliğine neden olanların mülteciler olduğu yanılsaması toplumun kısa vakitli hafızasının da şaşar beşer olduğunu gösteriyor. Bundan 14 yıl evvel Türkiye’deki işsizlik oranlarına bakılırsa durumun anlatılanlarla ilgili olmadığı anlaşılacaktır. Yeniden AKP’nin mültecilere aylık verdiği paraların yerli halka verdiği toplumsal yardımlardan fazla olmadığı bu insanların bu fiyatlarla aylık geçiminin sağlamasının mümkün olmadığı çalışmak zorunda olduklarını hatırlatmak gerek. Fiyatsız eğitim, sıhhat üzere haklardan yararlandıkları ise yeniden sansasyonel bilgi kirliği dışında gerçeği yansıtmamaktadır. Birkaç tekil örneğin geneli bağlayıcı kararlara varılmasında kâfi olmadığını söylemek gerek.
Araştırmalar, Suriyeli mülteci çocukların çalışma oranlarının yüksek olduğunu göstermektedir. Bilhassa 15–17 yaş ortasındaki erkek çocukların %45.1’i, 12–14 yaş ortasındaki çocukların ise %17.4’ü fiyatlı işlerde çalışmaktadır. Bu çocukların %97’si okula gitmemektedir. Çalışma, ekseriyetle tarım, dokuma atölyeleri, restoranlar ve sokak satıcılığı üzere kesimlerde ağırlaşmaktadır. Ayrıyeten, mülteci çocukların okula gitmelerini engelleyen lisan bariyerleri, ayrımcılık ve kayıt süreçlerindeki zorluklar da kıymetli pürüzler ortasında yer almaktadır.
‘ÇALIŞMA ŞARTLARI VE RİSKLER’
Mülteci çocuklar, çoklukla kayıt dışı ve teminatsız işlerde çalışmaktadır. Bu durum, çocukların istismara, makus muameleye ve iş kazalarına karşı savunmasız olmalarına neden olmaktadır. Örneğin, 2013 yılından bu yana Türkiye’de İSİG meclisinin raporuna nazaran son 2013 ile 2024 yılları ortası 86 mülteci çocuk iş cinayetlerinde hayatını kaybetmiştir. Bu çocukların büyük çoğunluğu Suriyeli olup, birden fazla inşaat, dokuma ve tarım kesimlerinde çalışırken hayatını kaybetmiştir.
‘ÇÖZÜM TEKLİFLERİ VE DAYANAK PROGRAMLARI’
Türkiye, mülteci çocuk işçiliğini azaltmak için programlar açıklamakta ve uygulama teşebbüslerin de bulunmaktadır. Bunlar ortasında, ailelere yönelik şartsız nakit transferleri ve çocukların okula devam etmelerini teşvik eden programlar bulunmaktadır. Bu tıp dayanaklar, ailelerin geçim ıstırabını hafifletmekte ve çocukların çalışmak yerine eğitim almasını sağlamaktadır. Bu maddi dayanak Almanya’nın göçmenleri Türkiye’de tutmak için ayırdığı bütçeyi modül kesim kullanılması olduğunu belirtmek isterim. Sorunun fonlarla,, AB projeleriyle çözülmesinin mümkün olmadığı geçtiğimiz yıllarda görüldü.
Sivil toplum kuruluşları, mülteci çocukların eğitimine erişimini artırmak için çeşitli projeler yürütmektedir. Örneğin, Eskişehir’deki “Son Durak Çocuk İşçiliği” projesi, mevsimlik tarım emekçilerinin çocuklarına yönelik toplumsal ve eğitim takviyesi sunmaktadır. Emsal formda, Şanlıurfa’da yapılan bir araştırma, mülteci çocukların birçoklarının okuldan uzak kaldığını ve garantisiz işlerde çalıştığını ortaya koymuştur.
‘SADECE TÜRKİYE DEĞİL, DÜNYA İÇİN ÖNEMLİ BİR SORUN’
Mülteci çocuk personelliği, yalnızca Türkiye’nin değil, tüm dünyanın karşılaştığı önemli bir sıkıntıdır. 12 Haziran, bu sorunun çözülmesi için lakin hatırlatıcı bir vazifesi olabilir. Savaşların sona erdirilmesi, barışın tesis edilmesi bunun yanı sıra yoksulluğu ortadan kaldıracak ekonomik modelin merkezi, planlı, kamucu bir halde hayata geçirilmesi çocuk işçiliğini sona erdirecek en gerçekçi sistemdir. “
