Kokand’da futbol grupları kurulmaya başladığı 1912 yılı Özbekistan futbolunun doğum yılı olarak kabul ediliyor.
1928’de Özbekistan ulusal futbol kadrosu kuruldu ve birtakım Avrupa ülkelerinin temsilcilerinin yer aldığı Spartakiade’de yer aldı. Bu turnuvada Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ulusal grubu birinci milletlerarası maçını İsviçre’ye karşı oynadı ve 8-4 kazandı. 1991’de Sovyetler’den ayrılıp bağımsızlığını ilan eden Özbekistan, katıldığı Dünya Kupası Asya Elemeleri’nin hiçbirinde başarılı olamadı. Lakin bu süreçte ülke futbolu daima üzerine koyarak ilerledi. 1996’da birinci defa Asya Oyunları’na katılan Özbekler, 2004’ten 2023’e kadar bu turnuvada yalnızca bir kere çeyrek finale kalamadı. Birebir devirde bir defa de yarı final heyecanı yaşadı.
KULÜP SEVİYESİNDE BİRİNCİ KITA TURNUVASI KAZANILDI
Yabancı futbolcu sayısının 6 olarak belirlendiği Özbek Üstün Ligi’ndeki kadrolar 2000’lerin başından itibaren değerli aralık kat etti. Pakhtakor ve bir periyot Rivaldo’nun formasını giydiği FC Bunyodkor, Asya Şampiyonlar Ligi’nde ikişer sefer yarı final oynadı. Ligin bir öteki temsilcisi FC Nasaf, Asya’nın Şampiyonlar Ligi’nden sonra en büyük turnuvası olan AFC Cup’ı kazanarak müzesine götürdü.
Milli grubun başına bir periyot Orduspor’u da çalıştıran Hector Cuper üzere uluslar ortası tanınırlığı olan isimler getirilmesinin yanı sıra Özbek futbolu Shomurodov, Shukurov üzere oyuncularının dünya sahnesine sundu.
ALTYAPI YATIRIMLARI ARTIRILDI
UFA (Özbekistan Futbol Federasyonu), Taşkent’te çağdaş bir futbol akademisi kurdu. Bu tesis, idman alanları, sportmen konaklama üniteleri ve tahlil odalarını içeriyor. Pakhtakor, Bunyodkor, Nasaf ve Lokomotiv Taşkent üzere büyük kulüplerin kendi altyapı akademileri kuruldu. Akademilerde, 10-18 yaş ortası gençler idman alırken, teknik, taktik, fizikî ve ruhsal gelişimleri desteklendi. Özbekistan, FIFA’nın “Forward” programı ve Asya Futbol Konfederasyonu (AFC) ile birlikte altyapıya yönelik fonlar aldı. Bu dayanaklar sayesinde yeni çim alanlar, küçük stadyumlar ve idman tesisleri inşa edildi. UFA, UEFA ve AFC standartlarına uygun antrenör lisanslama programları başlattı. Antrenörlerin gelişimi için seminerler, kurslar ve yurt dışı eğitim programları düzenleniyor. Ayrıyeten, birtakım akademiler atlet eğitimini okul müfredatıyla entegre ediyor. Özbekistan, İspanya, Almanya ve Japonya üzere ülkelerle futbol gelişimi alanında iş birlikleri yürütüyor. Genç yetenekler, Avrupa’daki kamplara yahut turnuvalara gönderilerek tecrübe kazanıyor. 2023 AFC U-20 Şampiyonası’nı Özbekistan U-20 Ulusal Kadrosu kazandı. Bu, altyapı yatırımlarının somut bir göstergesi oldu. Avrupa kulüplerinin, bilhassa genç Özbek futbolculara olan ilgisi de artmaya başladı. Abbosbek Fayzullaev, CSKA Moskova’ya transfer oldu.
İKİ KERE KAPIDAN DÖNDÜ
FIFA’ya üye olduktan sonraki 30 yılda Özbekistan A Ulusal Ekibi, iki defa Dünya Kupası’na çok yaklaştı. Onlardan birinde, 2006 Dünya Kupası Asya Elemeleri’nde dördüncü cinse kadar yükselen ülke, Bahreyn’e karşı birinci maçtan 1-0 galibiyetle ayrıldı. Lakin 38. dakikadaki bir olay, FIFA tarafından ‘kural hatası’ olarak nitelendirilince, müsabaka tekrar oynandı.
2026 BİLETİNİ CEBİNE KOYDU
Timur Kapadze idaresinde kendi tarihleri ismine bir cam tavanı kırmayı başaran Özbekistan Dünya Kupası Asya Elemeleri 3. Cins A Kümesi 9. hafta maçında Özbekistan, Al Nahyan Stadı’nda konuk olduğu Birleşik Arap Emirlikleri ile 0-0 berabere kaldı. Bu sonuçla puanını 18 yapan Özbekistan, bitime bir hafta kala kümesini birinci 2’de bitirmeyi garantileyerek Dünya Kupası bileti aldı.
