Özkök’ü Paris’teki ‘teknoloji fuarında’ şaşırtan olay: Türkiye standında bakın ne tanıtıldı

Gece yarısından bir müddet sonra Tahran’dan birinci haberler gelmeye başladığında, ben farklı bir havadaydım.
Bir akşam evvel Saint Germain Bulvarı’nda dolaşırken, bir vitrinde Ripley sinemalarının birincisi olan “Batan Güneş’in” (Plein Soleil benim gençlik hazımda hala bir efsane olarak duran sinema afişini görmüştüm)
Alain Delon’un birinci sinemalarından biriydi.
Espadril ayakkabıyı birinci sefer o sinemada görmüştüm.
Çıplak ayağa ayakkabı giymeyi de.

STING MÜZİKALİ VE CELİN DION’UN “TITANIC” ŞOVU

Biraz ilerde Sting’in afişleri vardı. Önümüzdeki yılın şubat ayında “The Last Ship” (Son Gemi) isimli bir müzikali başlayacakmış.
Champs Elysees’de Lido’nun önünden geçerken Celine Dion’un afişlerini görüyorum.
“Titanic” isimli bir gösterisi varmış Lido’da.
Geçen yaz Paris’te Olimpiyatların açılışında fevkalâde bir müzik söylemişti.
Çok ağır, hatta umut kesilen bir hastalıktan sonra tekrar sahnedeydi.
İçimden “Hayat varsa umut vardır, umut varsa hayat da vardır” diye geçiriyorum.

PARİS 100 YIL SONRA TEKRAR SEINE IRMAĞINDA YÜZECEK

Biraz sonra Seine ırmağı kenarından otele dönerken aklıma birkaç gün önce Paris Belediye Başkanı Anne Hidalgo’nun açıklaması geliyor.
Parisliler, 100 yıl sonra, önümüzdeki haftadan itibaren Seine ırmağında yüzmeye başlayacaklar.
İstanbul’un toplumsal demokrat seçilmiş belediye liderine yapılan haksızlıkları düşününce, demokratik bir ülkede seçilmiş belediye liderin neler yapabileceğini daha güzel anlıyorum.
Bir de şunu hissediyorum.
Türkiye üzere bir ülkeden gelip, burada üç beş gün özgür ve demokrat bir ülkenin havasını teneffüs edebilmek büyük şans…
Yarın tekrar o karanlığı dönecek olsak bile hoş.

DAHA KAPIDA NVIDIA İŞVERENİ OLMAK NE DEMEK ANLIYORUM

İşte bu türlü bir hisle, Porte de Versailles bölgesindeki devasa binaya gidiyorum.
Viva Tech Teknoloji Fuarı…
Heyecanlıyım zira o gün şu an için teknoloji alanında dünyanın en değerli insanını dinleyeceğim.
Dünyanın en büyük çip üreticisi NVIDIA’nın CEO’su ve işvereni Jensen Huang konuşacak.
Yaşadığımız AI; yapay zekâ çağının en değerli iki insanından biri.

MEDYA MENSUPLARININ HALA AYRICALIKLARI VAR

Havayı tam yansıtmak için artık fuarın kapısına dönüyorum.
Daha dışarda NVIDIA’nın gücünü görüyorsunuz.
Bütün devasa işaretleri sizi ona götürüyor.
Boynumda “Media” badge’ı olduğu için ayrıcalık bir kapıdan basitçe giriyorum.
Dünyada medya mensuplarının hala bu türlü ayrıcalıklara sahip olması beni şaşırtıyor.
Çünkü o fuara gelen her insan bugün artık bir medya mensubu.
Herkesi bir paylaşım hesabı var. Yani artık pratik olarak herkes bir medya mensubu.

DEV BİR LGBT BALON ENSTALASYONUN ALTINDAN SALONA GİRİYORUM

Kapıdan girişte devasa balonlardan bir VIVA enstalasyonu görüyorsunuz.
Giren her beşere “Burada kesinlikle bir fotoğraf çektirmeliyim” duygusu veriyor.
Tabi bu enstalasyon da “LGBT” renklerinden oluşuyor.
Bu renklerin birebir vakitte gökkuşağı renkleri olduğunu unutturdu bize muhafazakârlar.

FRANSIZ PARLAMENTOSUNUN MERDİVENLERİNİN RENKLERİ

Ama özgürlükler ülkesinin başşehri Paris, bütün kurumları ile 23 Haziran’da başlayacak “Pride” haftasını her yerde hatırlatıyor beşere.
Parlamento binasının giriş merdivenleri sanatçı Elsa Tomkowiak’ın tasarımı ile gökkuşağı renklerine boyanmış.
Sanatçının tanıtım yazısını okuyorum. LGBT’den bahis yok. Yalnızca “Doğanın dengesinden” kelam ediliyor.
Biraz ilerde Paris’in en büyük kültürel yapılarından biri olan Grand Palain’nin ön tarafından da devasa bir LGBT enstalasyonu var.
Teknoloji fuarının kapısını da bu renkler tutmuş.

İLK GELEN BİRİNCİ GİRER KURALININ İŞLEDİĞİ 1 KM’LİK KUYRUK

Yarım saat sonra NVIDIA’nun işvereni sahneye çıkacak.
Konuşmanın yapılacağı dev kubbeli yapıya gittiğimde beni bir sürpriz bekliyor.
Önünde 1 kilometreye yakın bir kuyruk var.
“Firs come, first in” kuralı geçeli.
“İlk gelen girer…”
Bense geç gelenlerdenim.
Büyük bir düş kırıklığı ve konuşmayı dışarda kurulan bir dev ekrandan izliyorum.

TEKNOLOJİ PEYGAMBERLERİNİN VÜCUT LİSANINI STEVE JOBS YAZMIŞ

Üzerinde ocak ayında Las Vegas Teknoloji Fuarından giydiği siyah deri ceketin birebiri var.
Biraz sonra çıkarıyor ve geriye siyah pantolon ve siyah bisiklet yakalı tişörtü kalıyor.
“Bayanlar baylar bu CUDA-Q” diyerek NVIDIA’nın yeni Quantum çipini tanıtırken bir şey dikkatimi çekiyor.
Yeni teknolojinin vücut lisanını ve koreografisini Steve Jobs yazmış.
Teknolojik yenilikler fakat onun yarattığı siyah beyaz kostümlü bir vücut dansıyla sunulduğu vakit gerçeklik kazanıyor.

BU YALNIZCA BİR ÜSLUP DEĞİL TIPKI VAKİTTE TANRISAL BİR KOREOGRAFİ

Bu lisan yalnızca bir şekil değil.
Aynı vakitte bu insanlara bir çeşit “Teknoloji peygamberliği” statüsü veriyor.
Dinleyenlerin hayranlığına, yüzlerindeki tabirlere, hayranlığa alkışlarına bakıyorum.
Tanrısal bir figür üzere bakıyorlar ona.

PODYUMDA TANIDIK BİR FORMULA 1 PATRONU

Oradan çıkınca istikametim bina içindeki en büyük salonda.
Burada çok merak ettiğim biri konuşacak.
Bir Formula 1 ekip işvereni.
Formula 1’i Formula 1 yapan kadrolardan biri, MacLaren’in CEO’su Zak Brown…
McLaren bu yıl formunun tepesinde.
Diyeceksiniz ki bir otomobil yarışı grubun işvereninin teknoloji fuarında ne işi var.
Dünyanın en büyük ilaç devlerinden Sanofi ile teknoloji konusunda ortak bir projeyi yürütüyorlarmış.

BİR FORMULA 1 İŞVERENİ İLE BİR İLAÇ İŞVERENİNİN NE İŞİ VAR BURADA

Bir ilaç şirketi ile bir otomobil yarışı takımı…
Çok enteresan bir ikiliyi dinliyorum.
Sanofi’nin CEO’su Paul Hudson ile McLaren’in CEO’su Zak Brown bize bu tuhaf alakayı anlatıyor.
Sunucu da aslında hayretler soruyor:
“Ne alakanız var sizin birbirinize…”
Paul Hudson “Data” diyor.
Veri alışverişi…Veri iş birliği.

TORUNUM BENİ FORMULA 1 MANYAĞI YAPINCA ÖĞRENDİKLERİM

Üç yıl evvel torunum Zeynep Saatçi beni birinci kere bir Formula 1 yarışına götürdüğünde, “Bu nasıl bir şeydir, önünden göremeyeceğin süratle geçen otomobiller ve kafanı iki yana sallamana bile fırsat ermeyen bir sürat…”
Onun sayesinde bugün bir Formula 1 hastasıyım.
Formula 1 inanılmaz bir spor…
Ondan büyük bir cümbüş.
Ondan büyük bir teknoloji olayı.
“Ölçüm” denen şeyin doruğuna çıktığı bir spor.
Her otomobil bir veri deposu.

HER FORMULA 1 OTOMOBİLİNDE 50 MİLYON SİMÜLASYON YARIM TERABAYT DATA VAR

O konuşmada Zak Brown inanılmaz bir şey söylüyor.
Bir Formula 1 McLaren otomobilde 300 sensör varmış.
Yani her an otomobilin 300 ayrın noktasından size bilgi akıyor demektir bu.
Bu otomobil bir yarış boyunca 50 milyon simülasyon yapıyormuş.
Bir yarış boyunca ellerinde yarım terabayt data oluşuyormuş.

PEKİ BİR İLAÇ ŞİRKETİNİN FORMULA 1 OTOMOBİLDE NE İŞİ VAR

Pilotlar insan.
Bu da demektir bu yarış sırasında bir insan vücudundan de tahminen milyona yakın simülasyon geliyor.
İşte Sanofi’yi ilgilendiren de bu…
İnsan vücudunun çeşitli durumlarından anında gelen bilgi.
Bu bilgi ilaç üretimine akıyor.
Oradan da yenileşmeler çok daha süratle insan sıhhatine dönüşünün yolunu açıyor.

FORMULA 1, SANOFİ VE NVIDIA İŞTE BURADA BİRBİRİNE BAĞLANIYOR

Paris Teknoloji fuarı işte bize bunu öğretiyor.
Artık “Interconnecte” bir dünyada yaşıyoruz.
Her şey her şeyle ilintili.
Bir ilaç firması, bir yarış otomobiline ikisi birden de biraz evvel bir peygamber üzere insanları etkileyen Jensen Huang’a bağlanıyor.
Çünkü bir Formula 1 arabası, birebir vakitte bir çip deposu.
O 50 milyon simülasyon o cihpler üzerinden geliyor kıymetlendirme merkezine.
Bu data iş birliği sayesinde McLaren arabasının lastik değiştirmek için “Pit-stop” yaptığında geçen vakit yüzde 40 oranında azaltılmış.
Bir saniyelerin çok değerli ve belirleyici olduğu bir yarışta bu inanılmaz bir ilerleme.
Aynı vakitte bir otomobilin karbon ayak izinde yüzde 10 azalma sağlanmış.

TAYLOR SWİFT VE COLDPLAY BİLETLERİNİ SATAN ŞİRKETİN PAVYONUNDAKİ YAZI

Oradan beni ilgilendiren üçüncü noktaya geçiyorum.
Live Nation standına.
Live Nation dünyanın en büyük konser düzenleme ve elektronik biletleme şirketi.
Taylor Swift, Coldplay, Rolling Stones, Bruce Springsteen üzere mega konserlerin biletlerinin neredeyse tamamı onun üzerinden geçiyor.
Onun standının gerisinde da şu yazıyor:
“Yenilikler üzerinden eğlenceyi yine tanım etmek…”

VAROŞ HİP HOPÇUSUSUN OPERA TENORU İLE BULUŞTUĞU GÜN

Bu stand da bize şunu anlatıyor:
Artık bütün şirketler kendilerini teknoloji ve yapay zekâ üzerinden yine tanım ediyor.
Akıl almaz, yaratıcı ve bahadır iş birliklerinin devri açıldı.
Live Nation’u gezerken tıpkı günlerde Spotify’a yüklenen bir müzik aklıma geliyor.
“Maria…”
Aslında bildiğimiz “Ave Maria’nın” hip hop versiyonu.
Lil Wayne, Wyclef Jean isimli iki hip hopçu söylüyor.
Ama geride kim var?
Andrea Bocelli…
Müziğin en varoşu ile en üst seviyesi…
Andrea Bocelli de bu iş birliğini kavramış.
Live Nation bugün Müzik bölümünün “Patronlarından” biri…
Onlar da buraya yalnızca “Biz de teknoloji şirketiyiz” demek için gelmişler.

SAVAŞTAKİ ÜLKE UKRAYNA PAVYONU BANA NE ANLATTI

Salonda tıpkı şeyi söyleyen ülkelerin pavyonları var.
En ortadaki bir pavyon beni şaşırtıyor.
“Armenia…”
Ermenistan yani.
Pavyonun üzerinde Ermenistan’ın kimi teknoloji şirketlerinin ismi var.
Biraz ötede bir öbür pavyon daha dikkatimi çekiyor.
Ukrayna…
Pavyonun içinde hiçbir şey yok.
Savaşın ortasındaki ülke “Biz bir teknoloji ülkesiyiz” demek için orada.

TÜRKİYE PAVYONUNDAKİ SAKALLI ANKARA PROTOTİPİ

Ya Türkiye? Biz yok muyuz diyorum kendi kendime…
Birinci katta en çok ziyaret edilen kısımda yok.
Bir liste bulup araştırıyorum.
İkinci katta bir yerde varmış.
Gidip buluyorum.
İçerde bir kutu baklava.
Gelenlere baklava ikram ediliyor.
İçerde kim var diye bakıyorum.
Bugün Ankara AKP bürokrasisinin prototipi haline gelen, kenarları kısa kesilmiş saçları ve sakalları ile küçük bir kalabalık.

TÜRK PAVYONUNDA BAKLAVA SUUDI PAVYONUNDA MIRRA

Suudi Arabistan pavyonunda da Mırra kahvesi ikramı vardı.
Orta Doğu’nun teknolojisi olarak bu baklava-mırra misafirperverliğinden diğer bir şey göremedim kısaca.
Oysa Türkiye artık bir teknoloji ülkesi.
Savunma alanında dünyanın en ilerileri ortasına girdik.
Aklıma İki yıl evvelki Las Vegas Teknoloji Fuarında gördüğüm TOGG Pavyonu geldi.
CES’in en düzgün pavyonlarından biriydi.

GÖZÜM BURADA BİR İZMİR PAVYONU ARADI

Dikkatimi çok çeken şeylerden biri de şuydu.
Fuarda Fransa’nın birçok bölgesinin pavyonları vardı.
Çoğu tarım bölgeleriydi.
Hepsi fuara gelmiş ve birebir şeyi söylüyorlar:
“Biz bir teknoloji bölgesiyiz.
Mesela Loire bölgesi şöyle bir şey yazmış:
“550 startap, Dijital kesimde 45.100 çalışan, Dinamik ekosistem…”
İzmir geldi aklıma.
Bugün Bilgisayar oyun programcılığında en ileri bölgelerden biri.
Yüzlerce başarılı startapı olan bir bölge.
Niye yok orada.

GÖBEKLİTEPE’DE YAPAY ZEKÂ İLE TARİHİ TEKRAR YAZMAK

Daha yaratıcı şeyler de bulunabilir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, “Göbeklitepe’de yapay zekâ ile tarihi yine yazmak” üzere temayla gidebilir.
Anlatacak büyük bir teknolojik kıssa yaratabilir.
Neyse bunlar beni aşar. Dışardan fazla gazel okumayayım.
Paris teknoloji günlerinde gördüklerim, hissettiklerim bunlardı…

Ertuğrul Özkök