Türk sinemasının usta isimlerinden Türkan Şoray, 25 yıldır birlikte çalıştığı basın danışmanı ve menajeri Bircan Usallı Silan ile bir ırmak söyleşi kitabına imza attı.
Şoray’ın ömrüne, mesleğine ve ferdî dünyasıyla ilgili anlatımlara yer verilen “Türkan ve Hayat” isimli kitap, sanatkarın hayatına dair kıymetli kesitleri okura sunuyor.
Hürriyet’e konuşan Türkan Şoray, “Sade bir hayat yaşıyorum. Memnunum. Hayata şükrediyorum. En çok halkın sevgisine, Türkan Şoray olduğuma, anne olduğuma, Yağmurumun sevgisine ve aileme” diyerek soruları yanıtlarken, Bircan Usallı Silan da kitabın hazırlık etabını anlattı.
Türkan Şoray’ın sorulara yanıtları şu formda:
“‘Türkan ve Hayat’ çok hoş bir kitap olmuş. Kocaman bir ülkenin kalpten sevdiği birisiniz. Işıltılı olduğu kadar, güç bir hayat sizinki… Şimdilerde hayatınızın nasıl bir dönemindesiniz?”
“Kitabı beğenmenize çok keyifli oldum, hele “Koca bir ülkenin kalpten sevdiği birisiniz” cümlesine bayıldım. Bu benim için en büyük armağan, çok değerli. Zira ben de tüm ülkemi, herkesi çok seviyorum. Hayatımın huzurlu bir dönemindeyim. Kendime küçük lakin sevgi dolu bir dünya kurdum. O dünyada kızım Yağmur’la, sevdiklerimle, dostlarımla, kitaplarımla sakin ve memnunum.
Hep Türkan’dan ve Türkan Şoray’dan bahsediyorsunuz. Setten çıkıp konutunuza girdiğiniz anda Türkan olmuşsunuz. İki Türkan birbirini tamamlamış üzere. Birinin yapamadığını oburu kamera karşısında yaşıyor. Dans ediyor, küfürlü konuşuyor, çılgınca âşık oluyor, hengame ediyor… Bir ikiye bölünme değil, bütün olma hali güya…
Türkan’ın içinde tuttuklarını Türkan Şoray’da yaşatarak sanırım. Aslında bu ayrımı uzunca vakit fark etmedim zira bu iki Türkan birbirini daima tamamladı. Birçok duyguyu sette, oynadığım karakterlerle yaşadım, onlar beni ben yaptı. Setteki Türkan ‘yaşarken’ konuttaki Türkan ‘anladı’. Bu yüzden dediğiniz üzere bu bölünmenin bilakis bir tamamlanma oldu benim için.”
‘OYUNCULUK GEREĞİ DAİMA BİR GÖZLEMCİYİM’
“Hep gözlemliyorsunuz; çam ağacını, yağmuru, serçeyi, okul çocuklarını, metrobüste seyahat edenleri… Güya seyrederek ve oynayarak sayısız hayatı yaşıyorsunuz. Bu nasıl bir zenginlik? Yorulmuyor musunuz?”
“Oyunculuk gereği daima bir gözlemciyim. Oynadığım karakterlerde de yazdığım senaryolarda da bu gözlemcilik halinden daima beslendim. Biraz da empati yeteneği güçlü biri olduğumu düşünürüm, o yüzden sokakta yürüyen insanın gözlerinden o günün yorgunluğunu, bir çocuğun yaramazlığının altındaki suskunluğu fark ediyorum, hissediyorum. Bence oyuncu olmak da bu türlü bir şey, insanların öykülerini içselleştirmek, dünyayı anlayabilmek. O yüzden bu müşahede hali beni yormuyor. Elbette vakit zaman üzücü şeylere rastladığımda ve elimden bir şey gelmediğinde çok çok üzülüyorum. Lakin ben bu müşahede halinin müspet yanlarına odaklanmak istiyorum. Sorunlar nasıl çözülür, sevinçler nasıl çoğaltılır, kalpler nasıl hafifler…”
‘PARA HİÇBİR VAKİT HAYATIMIN MERKEZİNDE OLMADI’
“Diyorsunuz ki “Keşke daha çok okul yaptırabilseydim”. Bir tekne sahibi olmak hayallerinizden biri lakin maliyetli olduğunu söylüyorsunuz kitapta. Daha çok paranız olmalıydı, neden olmadı?”
“Sinema benim için para kazandığım bir meslekten fazla tam manasıyla hayatımdı. Bu yüzden para benim hiçbir vakit hayatımın merkezinde olmadı. Elbette sağlıklı yaşamak, muhakkak bir standartta yaşamak için para gerekli lakin asıl manalı olan şey elindekini paylaşmak. Bizim çalıştığımız periyotlarda birçok sistemsel sorun vardı; telif yoktu mesela. Ulaşımımızı kendimiz sağlardık, kostümlerimizi kendimiz alırdık, hatta kendi stilistimizdik, kıyafetlerimin birçoğunu ben çizmişimdir. Saç-makyajdan takılara kadar her şeyi kendimiz temin ederdik. Yani kazandığımız paranın değerli kısmını yeniden sinemaya harcıyorduk. Bundan pişmanlık duydum mu? Hayır. Şimdiki meslektaşlarımın da tüm bunlara erişebilmesini yanlışsız buluyorum ve onlar ismine memnun oluyorum. Bu üzere imkânlar bizim vaktimizde da olsa daha çok para kazanamaz mıydım? Kazanabilirdim ancak o vakit kazandığım o daha çok parayla da eğitime katkıda bulunurdum. Çocukların okul bahçesinde sevinçle koşuşturması, onların büyüyüp mezun olduğunu görmek, bunlar hakikaten asıl zenginlik ve bu benim için çok kafiydi.”
‘KENDİ KONUTUMUZA ÇIKTIĞIMIZDA ÖZGÜR HİSSETTMEYE BAŞLADIM’
“Kendinizi birinci hangi devir tek ve özgür hissettiniz?”
“Yağmur’la birlikte kendi konutumuza çıktığımızda, faturaları ödemeye başladığımda, banka işlerini, paramın denetimini, gündelik planlarımı kendim yapmaya başladığımda kendimi çok özgür ve çok güçlü hissetmeye başladım. Öncesinde de elbette prangalara bağlı değildim lakin bu tıp işlerle ben ilgilenmiyordum. Güçlü ve çetrefilli olsa da Yağmur’la tek başıma bir hayata atıldığımda kendimi çok özgür hissettim.”
“Bize söylemek istediğiniz öteki bir şey var mı?”
“Şu an mümkün olduğu kadar sade bir hayat yaşıyorum, memnunum. Hayata şükrediyorum. En çok halkın sevgisine, Türkan Şoray olduğuma, anne olduğuma, her an Yağmurumun dünyamın merkezi olmasına, onun sevgisine ve aileme şükrediyorum. Sevgiyi kalp kalbe çoğalttığımız seyircilerimin önünde hürmet ve sevgiyle eğiliyorum. Onların alkışlarını yüreğimde hissediyor ve benim de onları çok sevdiğimi bilmelerini istiyorum. Yaşasın hayat, yaşasın sinema!”
ALDATILMA KONUSU
“Ve siz de aldatılıyorsunuz. “Erkeklere asla güvenilmez” diyorsunuz. Aldatıldığınızı öğrendiğinizde ne hissettiniz?”
“Ne hissedebilirim… Derin bir hüzün.”
‘BELLİ BİR YAŞA GELDİKTEN SONRA BAŞROL TEKLİFLERİ GELMİYOR’
“Zamanla daha toplumsal gerçekçi karakterleri canlandırmak istediğinizi ve bunu yaptığınızı anlatıyorsunuz. Bugün nasıl sinemalar çekmek isterdiniz?”
“Büyüdükçe, olgunlaştıkça, okudukça, izledikçe, hayatı kavrama biçimim değiştikçe bu değişim de gerçekleşti. Hayatıma dokunan dostlarımın, muharrirlerin, direktörlerin, senaristlerin bunda çok tesiri var. Her şeyden evvel bir bayan olarak yalnızca ‘güzel’ olanı değil, ‘gerçek’ olanın temsilini yansıtmaya çalıştım. Bugün hâlâ anlatmak istediğim kıssalar var, onlarca senaryo var çekmecelerimde duran. Bir gün tahminen anlatmak mümkün olur…”
“Yıllardır sinemadan uzaksınız, teklif mi gelmiyor siz mi beğenmiyorsunuz?”
“Maalesef aşikâr bir yaşa geldikten sonra oyunculara başrol teklifleri gelmiyor, roller daha kısıtlı oluyor. Sinemacı dostlarım sağ olsunlar bana durmadan senaryolar, projeler iletiyorlar lakin kalbimi çalan, beni apayrı dünyalara sürükleyecek bir senaryoyla karşılaşırsam neden olmasın? Beni heyecanlandıran bir şey olmazsa da sinemayla bu türlü vedalaşmış olacağım.”
‘HER ŞEYİ YAPABİLECEK GÜÇTE HİSSETTİM’
Yağmur’la anne-kız bağını kurarken kendi çocukluğunuz size rehberlik etmiş gibi…
Yağmur’la bir arada hayata bakış açım tümüyle değişti.
Kendimi her şeyi yapabilecek güçte hissettim. Annemden öğrendiklerimle, çocukluğumdan çıkardığım derslerle büyütmeye çalıştım. Babası Cihan Ünal’la anne-baba sevgisinin eksikliğini hiç çekmemesi için elimizden geleni yaptık.
‘MİNE’NİN KALBİMDE BAŞKA BİR YERİ VAR’
“222 bayanı canlandırmışsınız beyazperdede, hepsinden bir şey öğrenmişsiniz, hepsinde bir eksiğinizi kapatmışsınız. ‘Mine’ sineması özgürlüğünüzü ilan ettiğiniz, güçlü Türkan’a geçmenizin kırılma noktası gibi…”
“‘Mine’ benim için özgürlüğümü ilan ettiğim, kendi sesimi daha güçlü duyurduğum bir yoldu. O sinemayla yüreğimi, kararlılığımı seyirciye yansıtma fırsatı buldum ve bu karşılık buldu. En çok da buna seviniyorum, onlarca bayana cüret verdi ‘Mine’, birçok kere duydum bunu izleyenlerden. Kalbimde farklı bir yeri var; bana ve bayanlara özgürlük kapısını araladığı için.”
KİTAPTAN KESİTLER
“Cüneyt Arkın dünyanın en güzel adamlarından biriydi bence… Ne kadar çok beğensen de bizim aşklarımız daima kameranın motor sesiyle başlar, stop sesiyle sona ererdi. Cüneyt o kadar güzeldi ki, kendi sahnem bittiğinde oturur onun çekimlerini izlerdim… Tahminen de ondan bu kadar sevdi seyirci bu aşkları. Gerçek olmasını istedi.” (Türkan Şoray)
“Duygularım beni yanıltmıyorsa onların (Türkan Şoray ve Cüney Arkın) hayata geçmeyen kocaman bir aşk yaşadıklarını düşünüyorum. Kalpte gizli, kelama dökülmemiş fakat gözlerde alev alev yaşanan bir aşk öyküsü düşünün. Adama âşıksın, o da sana lakin birbirinize söyleyemiyorsunuz. Kamera önünde palavradan yaşanan aşklar aslında nasıl da gerçektir… Sarılma, o deri deriye olma sahnesi bir an evvel gelse diye nasıl bekleşmişlerdir kim bilir. Bu benim yorumum elbette.” (Bircan Usallı Silan)
“… Rüçhan’ı 17 yaşında tanıdım. Herhalde babasızlığın verdiği bir hisle bağlandım… Tahminen benimle tıpkı yaşlarda biri ilgimi çekmeyebilirdi. Lakin 23 yaş büyük, kırlaşmış saçları, 40 yaşlarında biri sana fevkalade ilgi gösteriyor, fevkalade şefkat gösteriyor ve o muhafazacı hali tabii… İster istemez kapıldım gittim. Bir de güzeldi yani…” (Türkan Şoray)
‘HİÇ KÂFİ ARTIK DEMEDİ, SAĞOLSUN’
Bircan Usallı Silan, ise şu açıklamalarda bulundu:
“Yaklaşık 19 yıl magazin gazeteciliği yaptım. Gazeteciliği bitirdiğimde birlikte çalışmaya başladık. Evvel basın danışmanıydım, sonra işin içine menajerlik de girdi. Ve vakit içinde iş bağımız dostluğa dönüştü.
Çok seyahat yaptık. Uçakta, karayolunda, bazen saatlerce gittik, döndük, otelde kaldık. Ve daima sohbet ettik. Çok şey birikti o sohbetlerden ve bu ırmak söyleşi fikri ortaya çıktı.
Zaman zaman zorlandık kitabı hazırlarken. Lakin çok gerçek olmasını istedik. Türkan Şoray’a ilişkin olmayan bir şeyin bu kitapta olmasını istemedik. Hayatına ilişkin birtakım şeyler minik minik kendisine kalsın mı diye de konuştuk. Sonra vazgeçtik. Sonra vazgeçmemizden vazgeçtik…
Çok soru sordum fakat emin olun daha da çok vardı. Hiç kâfi artık demedi, sağ olsun.
Karşımda 25 yıldır çok yakından tanıdığım bir insan vardı. Bir yandan da gazeteci kimliğim. O sıkıntı soruları sorarken zorlamadım, lakin karşılık verirken galiba biraz durdu, duraksadı. Sıkıntı soru diye düşünmüyorum, hayatın gerçeklerinden bahsettik. Farklı düşündüğümde kitapta notlar olarak belirttim.”
