Dünya gazetesi müellifi Naki Bakır, son bir yılda rekor “reel” getiri sağlayan mevduatın enflasyonu da doları da yendiğini yazdı.
“TÜFE bazında enflasyonun yüzde 35,05 olduğu son bir yılda TL mevduatla çevrilen birikimlerin vadelere nazaran getirisi yüzde 46,3- 63,2 ortasında, dolardaki artış ise yüzde 23. Yıllık bazda gerçek olarak üç ay vadeli mevduat yüzde 20,9, 1 yıl vadeli yüzde 8,4 kazandırdı.” diyen Bakır, yazısına şöyle devam etti:
Yüksek faizin damgasını vurduğu son bir yılda mevduat enflasyonun çok üzerindeki getirisi ile yatırımcısını karlı çıkarırken, baskılanan kurlar hasebiyle düşük kalan dolar ise gerçek kayba uğrattı. Son bir yılda tüketici enflasyonu yüzde 35,05 olurken, mevduatta çevrilen fonlar nominal bazda yüzde 63’e ulaşan nominal, yüzde 21’e varan gerçek getiriler sağladı. Bir yıl evvel dolar bozdurarak TL mevduata geçen yatırımcının her 100 doları 133 dolara kadar çıktı.
Temmuz 2023’ten bu yana uygulanan ekonomik program kapsamında, yüzde 8,5’ten Mart 2024’te yüzde 50’ye kadar çıkarılan ve aralık ayına kadar bu yüksek seviyede kalan siyaset faizi paralelinde mevduat ve kredi faizleri de süratle yükselmişti. Merkez Bankası’nın aralıkta başlayan tedrici faiz indirim süreci ise marttan bu yana devam eden iç ve dış siyasi ve ekonomik şoklar yüzünden kesintiye uğradı. Nisanda tekrar faiz artırımına gitmek zorunda kalan, mayıs ve haziranda yüzde 46’lık oranı sabit tutan Banka’nın temmuz toplantısında alacağı faiz kararı bekleniyor.
1 MİLYON TL 632 BİN TL GETİRDİ
Merkez Bankası’nın haftalık bazdaki datalarına nazaran geçen yıl haziran ayının son cuma günü bankacılık bölümü ortalamasında yıllık kolay mevduat faizi bir aya kadar vadede yüzde 54,78, üç aya kadar vadede yüzde 59,17, altı aya kadar vadede yüzde 57,57 ve bir yıl vadelide yüzde 48,78’e çıkmıştı. Bu oranlara nazaran o tarihte bankaya yatırılan ve vade yenileme periyotlarında geçerli faiz ve stopaj oranları üzerinden nizamlı olarak bir ay vadeli mevduatta çevrilen birikimler son bir yılda bileşik bazda net yüzde 59,94, üç ay vadede çevrilen fonlar yüzde 63,23, altı ay vadede tutulan hesaplar yüzde 54,05 getiri sağladı. Birebir tarihte açılan bir yıl vadeli mevduat da stopaj sonrası yüzde 46,34 oranında net faiz getirdi.
Geçen yıl haziran sonunda 1 milyon TL ile açılan ve daima birebir vade ile çevrilen bir mevduat hesabının bakiyesi, bu yıl birebir tarih prestijiyle stopaj kesintilerinden sonra 1 milyon 599 bin 380 lira oldu, daima üç ay vade ile çevrilen tıpkı başlangıç dengeli hesabın son bakiyesi de 1 milyon 632 bin 255 liraya ulaştı. Bir yıl evvel altı ay vade ile açılan ve aralık sonunda birebir vade ile yenilenen 1 milyon liralık mevduatın şimdiki bakiyesi de 1 milyon 540 bin 464 lira olurken, birebir tarihte bir yıl vade üzerinden açılan birebir meblağdaki birikim stopaj sonrası 1 milyon 463 bin 400 liraya çıktı. Buna nazaran son bir yılda 1 milyon liralık birikim bir ay vadeli mevduatta 599,4 bin, üç ay vadelide 632,3 bin, altı ay vadelide 540,5 bin, bir yıl vadeli mevduatta 463,4 bin lira net getiri sağladı.
Son bir yıldaki getiriler, Haziran 2025 sonu prestijiyle tüketici fiyatları (TÜFE) bazında yüzde 35,05 olan yıllık enflasyonla indirgendiğinde bir ay vadeli mevduatın yıllık yüzde 18,4, üç ay vadede çevrilen mevduatın yüzde 20,9, altı ay vadelinin yüzde 14,1 kazandırdığı belirlendi. Bir yıl evvel bir yıl vade ile açılmış mevduat hesaplarının gerçek getirisi de yüzde 8,4 oldu.
CARİ FAİZLERLE MEVDUAT HESABI AÇMAK CAZİBESİNİ KORUYOR
Geçen yıl haziran sonu prestijiyle yıllık TÜFE enflasyonu yüzde 71,60, piyasa iştirakçilerinin cari yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 43,52, bir yıl sonra için (Haziran 2025) kestirimi de yüzde 31,79 seviyesindeydi. Haziran 2024 sonu itibaren mevduatın yıllık faizi ise vadelere nazaran yüzde 48,8-52,2 ortasında bulunuyordu.
Yıllık enflasyon haziran sonu prestijiyle yüzde 35 dolayına kadar inerken, bir yıl evvel açılan bir yıl vadeli mevduat, tıpkı tarihte açılan ve her ay yenilenen bir ay vadeli mevduat, tekrar bu tarihte açılan ve eylül, aralık ve martta yenilenen üç ay vadeli mevduat ve aralıkta yenilenen altı ay vadeli mevduatın son bir yıldaki bileşik getirileri gerçekleşen enflasyonun çok üzerinde oluştu.
Haziran 2025 sonu prestijiyle bir ay vadeli yıllık yüzde 55,8, üç ay vadeli mevduat yüzde 57,8, altı ay vadeli yüzde 39,16 ve bir yıl vadeli mevduat 49,54 faizle açıldı. Piyasa iştirakçilerinin bu yıl sonu prestijiyle TÜFE enflasyonu varsayımı yüzde 29,86 ve bir yıl sonrasının oranı ise yüzde 24,56 seviyesinde. Buna nazaran uygulanan enflasyonla çaba programının da tesiriyle enflasyonda düşüş ve bunun devamına ait beklenti giderek güçlenirken, mevcut piyasa şartları nedeniyle siyaset faizi bu paralelde aşağı çekilemediği için mevduat faizleri yüksek seviyesini koruyor. Faizlerde izleyen devirde düşüş beklense de enflasyondaki gerileme paralelinde olması öngörülmüyor. Bu nedenle bugünlerde açılan mevduata verilen yüksek faiz oranları, izleyen periyotta gerçekleşmesi beklenen enflasyonun çok üzerinde bulunuyor ve cari faizlerle mevduat hesabı açmak hala cazibesini koruyor.
DOLAR BAZINDA YÜZDE 30’A VARAN GETİRİ
Doların, geçen yıl haziran ayının son cuma günü 32,29 TL olan hür piyasa gişe alış kuru bu yıl tıpkı tarihte 39,71 TL’ye yükseldi. Buna nazaran son bir yılda dolarda TL’ye karşı pahalanma yüzde 23’le enflasyonun çok altında kaldı ve elinde dolar tutanlar yıllık enflasyondan arındırıldığında gerçek bazda yüzde 8,9 oranında ziyana uğradı.
Geçen yıl anılan tarihte 1 milyon TL ile 30 bin 970 dolar satın alınabiliyordu. Birebir meblağda dolar bozdurarak elde ettiği 1 milyon lirayı daima bir ay vadeli TL mevduatta çeviren bir tasarruf sahibi, bir yılda faiz getirisi ile birlikte elde ettiği birikimle tekrar dolar almak istediğinde bu yıl haziranın son cuma günkü kuru ile 40 bin 272 dolar, üç ay vadelide çevirenler 41 bin 100 dolar, altı ay vadelide çevirenler 38 bin 789 dolar ve bir yıl vadeli mevduatta tutan yatırımcılar 36 bin 848 dolar satın alabildi. Böylelikle bir yıl evvel bozdurularak TL mevduata yatırılan her 100 dolar bir ay vadeli ile çevrildiyse 130 dolara, üç ay vadelide 132,70 dolara, altı ay vadelide 125,20 dolara, bir yıl vadelide tutulmuşsa 119 dolara çıktı.
