Eser güvenliğinde yapay zeka periyodu

Ürün güvenliği ve insan sıhhati konusunda 5 ba­kanlık kontrollerini sı­kılaştıracak. Bu maksatla eser gü­venliği kontrollerinin dijital kalbi olarak nitelendirilen Dış Ti­carette Risk Temelli Denetim Siste­mi’nin (TAREKS) baştan sona yeni­leneceği duyuruldu.

Ayrıca, internet üzerin­den satılan inançsız ve mevzuata ters eserleri tespit edebilmek için yapay zekâ dayanaklı bir tara­ma yazılımı geliştirme çalışması başlatıldı. E-ticaret platformla­rında ise satılan eserlerin güven­liğini direkt gaye alan, yapay zekâ temelli ve pro-aktif bir de­netim yaklaşımı hayata geçirile­cek.

ÜRÜN GÜVENLİĞİ HAFTASI AÇILIŞ KONFERANSI

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Meh­met Fatih Kacır, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun katılımıyla Ticaret Bakanlığı’nda düzenlenen Eser Güvenliği Haf­tası Açılış Konferansı’na katıldı. Bakan Bolat, TAREKS’in devreye alındığı 2011’den bu yana ithalat­ta toplam 49 milyar sanayi ürünü­nün denetlendiğini, uygunsuz bu­lunan 424 milyon eserin ülkeye girişinin engellendiğini söyledi.

‘YAPAY ZEKA TABANLI SKOR BAZLI RİSK TAHLİLİ MODELİNE GEÇTİK’

Yapay zekânın üretim süreçle­rine dahil olduğu yeni periyotta, yapay zekâ dayanaklı yeni bir yapı tasarlandığına vurgu yapan Bo­lat, “Yeni TAREKS, mevcut sı­nırlılıklarımızı ortadan kaldıran bir dönüşüm projesidir. Yeni sis­temimizde, yapay zekâ tabanlı, skor bazlı bir risk tahlili modeli­ne geçtik. Bu sayede sistem; sade­ce geçmiş bilgileri değil, kontrol raporlarını, firma davranışlarını ve memleketler arası bilgileri de öğrene­rek karar süreçlerini geliştiriyor.” dedi ve kelamlarını şöyle sür­dürdü:

“Yeni yapı; riskli eser ge­tiren firmalar üzerinde daha çok yoğunlaşılmasını, bu sayede gü­venli ve kanunlara uygun eser ithal eden firmaların haksız rekabetten daha âlâ korunmasını sağlayacak. Gayemiz, amaç odaklı kontrol gerçekleştirerek kontroller içeri­sinde daha yüksek oranda uygun­suzluk tespit etmek ve böylelikle de­netim kaynaklarımızı daha aktif kullanmak.”

Yeni TAREKS’in yalnızca daha akıllı değil, tıpkı vakitte daha ko­laylaştırıcı olacağını vurgulayan Bolat, “Eskiden noter kanalları ve fizikî dokümanlar üzerinden yürü­tülen firmaların TAREKS üzerin­de yetkilendirme süreci, MERSİS, ESBİS ve KPS entegrasyonları sa­yesinde dijitalleşti. Bu sayede, bü­rokrasi ve kırtasiyeciliğin azaltıl­masına katkı sağlıyoruz. Yeni TA­REKS; dinamik, kendi kendine öğrenen, karar destekleyici bir alt­yapı sunuyor. Bu yapı sayesinde sistemler ortası entegrasyonları­mızı da arttırarak hem vatandaş­larımızı daha yeterli koruyacak, hem de ülkemiz piyasasına inançlı ve uygun eser arz eden firmalarımı­zı daha güçlü bir formda destekle­yeceğiz” tabirlerini kullandı.

E-TİCARETTE YENİ KONTROL DÖNEMİ

E-ticaret platformlarında satı­lan eserlerin güvenliğini doğru­dan gaye alan, yapay zekâ temelli ve pro-aktif bir kontrol yaklaşı­mını hayata geçireceklerinin al­tını çizen Bolat, “Böylece, vatan­daşlarımızın sanal ortamda da fiziki mağaza kadar itimatla alış­veriş yapabilmesini sağlayacağız. Bu yeni periyot, eser güvenliğin­de dijital çağa uygun bir kontrol kültürünün de başlangıcı olacak. Vatandaşlarımız, fiziki bir mağa­zada olduğu üzere, artık çevrimi­çi ortamda da eserlerin güvenlik ikazlarını ve uygunluk işaretle­rini açıkça görebileceklerdir” şek­linde konuştu. Bu düzenleme ile yurt dışı kaynaklı internet sitele­rinden direkt ülkemize satışa sunulan eserler için Türkiye’de yerleşik bir iktisadi işletmeci bu­lunmasının mecburî hale getiril­diğini kaydeden Bolat, “Böylece, internetten alışveriş yapan vatan­daşlarımıza inançlı ve standarda uygun eserlerin ulaşmasını sağ­larken, kurallara uyan yerli üre­ticimizin hem diğer ülkelerden gelen inançsız eserlerle hem de yurtiçinde olup da düzenlemele­re ahenk sağlamayanlarla rekabet kurallarını düzgünleştirmeye yönelik değerli bir adım atmış bulunmak­tayız” diye konuştu.

İnternet üzerinden satılan gü­vensiz ve mevzuata karşıt ürünle­ri tespit edebilmek için yapay zekâ dayanaklı bir tarama yazılımı geliş­tirme çalışmasının başlatıldığını açıklayan Bolat, “Bu sistemle bir­likte, platformlardaki riskli içe­riklere süratli ve proaktif müdahale imkânı oluşturmayı hedefliyoruz. Bundan sonraki süreçte gerçek­leştireceğimiz tüm faaliyetlerde, paydaşlarımızın katkı ve katılımı­nın, bu çalışmaların muvaffakiyetle so­nuçlanmasında hayati ehemmiyete sa­hip olduğunu bilhassa söz etmek istiyorum” formunda konuştu.

KAREKOD MECBURİLİĞİ BAŞLIYOR

Tarım ve Orman Bakanı İbra­him Yumaklı da 8 binden fazla gı­da denetim vazifelisi ile denetim­leri hızlandırdıklarına dikkat çek­ti. Yumaklı, “Bu güçlü alt yapıyla 2024 yılında 1.3 milyondan fazla kontrol yaptık. 1 Ocak’tan bu ya­na da 640 bin kontrol gerçekleş­tirdik. Bu kontroller sonucunda 14.706 uygunsuzluk tespit ettik” dedi. Uygunsuz üretim ve davra­nışlardan 352’si hakkında savcılı­ğa cürüm duyurusunda bulundukla­rını lisana getiren Yumaklı, “Toplam 1.3 milyar lira cezai süreç uygula­dık. Besin güvenilirliği en hassas olduğumuz mevzuların başında ge­liyor. Bütün bu kontrollerin so­nuçlarını şeffaf halde, anlık ola­rak vatandaşlarımızla paylaşıyo­ruz” açıklaması yaptı. Yumaklı, besin satış yerlerinin yanı sıra res­toran, kafe, yemekhane üzere toplu besin tüketim yerleri için tüketici­nin göreceği yerde besin işletmesi karekod bulundurma zorunlulu­ğun da 28 Temmuz’da başlayaca­ğını kaydetti. Sanayi ve Teknolo­ji Bakanı Fatih Kacır ise ulaşım, güç, elektroteknik, yapı malze­meleri, kimya ve besin üzere pek çok dalın gereksinim duyduğu ileri dü­zey test altyapılarını bünyesinde barındıracak TSE Ankara Kalite Kampüsü’nün yakın vakitte hiz­mete alınacağını söz etti. Güm­rük tarifelerinin yanında teknik nezaret ve kontrollerin yerli üre­tici ve iç pazarda kalite ve güvenir­liğini korumak üzere faal biçimde kullanıldığını kaydeden Kacır, 81 vilayette 200’e yakın denetçi ile vatan­daşların, müteşebbislerin kaliteli ve inançlı eserlere erişimini gü­vence altına aldıklarını bildirdi.

‘İNSAN KAYNAĞINI GÜÇLENDİRMEK ZORUNDAYIZ’

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, artık bir adım daha ileri gitmek için e-ticaretten kimyasala, yazılıma kadar her alanda insan kaynağını güçlendirmek zorunda olduklarını söyledi. Işıkhan, “Her mesleğin kendine has bilgi ve marifet setine sahip olduğunu biliyor; bu mesleklerin standartlarını belirlemek emeliyle da ağır bir efor sarf ediyoruz. Ulusal Meslek Standardı ve Ulusal Yeterliliklerin hazırlanmasında Mesleksel Yeterlilik Kurumumuz, ilgili paydaşlarla iş birliği içerisinde, şeffaf ve iştirakçi bir süreç yürütüyor. Halihazırda yürürlükte olan “E-Ticaret Kategori Sorumlusu” meslek standardı ve yeterliliği var. Yeni meslekler üzerinde çalışmalarımız devam ediyor” dedi.

‘SON 23 YILDA 300 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM’

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, üretilenin, tüketiciye süratli ve inançlı ulaşması için yatırımları hızlandırdıklarını söyledi. “Son 23 yılda ülkemizin ulaştırma ve haberleşme alanında yaklaşık 300 milyar dolarlık yatırım gerçekleştirdik” diyen Uraloğlu, 11 bin kilometre olan demir yolu uzunluğunu, 2 bin 251 kilometresi yüksek süratli tren (YHT) olmak üzere yaklaşık 3 bin kilometre ekleyerek 14 bin kilometreye çıkardıklarını tabir etti. Uraloğlu, “Demir yolu ağını 2028’de 17 bin 500 kilometreye, 2053’te de 28 bin 500 kilometreye çıkaracağız. Ülkenin tamamı, 48 saatte YHT kullanılarak gezilebilecek. 2002’de 6 bin 101 kilometre olan bölünmüş yol ağını 29 bin 771 kilometreye çıkardık. Ülkemizde kara yolunda doğu-batı ekseninde 5 ana aksı, kuzey-güney istikametinde 18 ana aksı tespit ettik. Bunları da yüzde 92 düzeylerinde bitirerek ülkemizin ulaşımına katkı sağlıyoruz” açıklaması yaptı.

TAREKS NEDİR

Teknik mevzuata ve standartlara uygunluk ile kalite açısından, tüketiciyi ve üreticiyi korumak gayesiyle gerçekleştirilen ithalat ve ihracat kontrollerinin, risk temelli olarak elektronik ortamda yapabilen program TAREKS olarak isimlendiriliyor.

TAREKS ile ihracat ve ithalatta gerçekleştirilen kontrollerin, ekonomik ve ticari hayatın gereklerine uygun, en son teknolojinin imkânlarından yararlanarak çağdaş bir hizmet anlayışıyla yürütülmesi amaçlanıyor.

Böylece, kaynakların faal ve verimli bir halde kullanılması, maliyetlerin azaltılması, kontrol müracaat ve süreçlerinin kolaylaştırılması ve yeknesaklaştırılması sağlanıyor.