Neoliberalizm çöktü… Pekala orta sınıfa ne olacak? İktisatta yeni dalga

Neoliberalizmin dünya iktisadında kendi­sine verilen rolü tamamla­dığını söyleyen Dünya Gazetesi muharriri Öner Günçavdı, bugünkü yazısında “Ekonomide ve siyasette bugünlerin modası popülizm dalgası” dedi.

Neoliberalizmin, mali kaynak arayışı için­de olan ülkelerin bu sorunu­na “çözüm olmak maksadıy­la” 1980’lerde yükselişe geçtiğini kaydeden Günçavdı, “Bu tarihten sonra tüm dünyayı tesirine aldı. Lakin uzun periyotta bı­rakın o günlerdeki meselelere deva olmayı, 1990’lı yıllarda sınırsız “küreselleşme” dal­gasıyla da birleştikten sonra mevcut sıkıntılara yenilerinin eklenmesine neden oldu. 1980 sonrası süreçte yaşa­nan iki gelişmenin sonuçları bugün tüm dünyada yükseli­şe geçen popülist dalga­nın da kaynaklarından.” diye yazdı.

Bahsettiği bu iki gelişmenin “hızlı tek­nolojik gelişme” ve “aşırı finansallaşma” olduğunu söyleyen Günçavdı, “Bugün dünyada yaşanan gelir ve servet eşit­sizliklerinin boyutu düşünül­düğünde eldeki kaynakların kullanımının genel çoğunlu­ğun lehine olmadığı anlaşı­lıyor. İşte bu eşitsizlik günü­müz siyasetinde yeni arayış­ların devreye girmesine yol açıyor.” tabirlerini kullandı.

SİSTEM KENDİ MAĞDURLARINI YARATTI

Neoliberalizm dünya iktisadında kendi­sine verilen rolü tamamla­dığını belirten muharrir, şöyle devam etti:

Neoliberalizm öncelikle sa­nayinin kendi kaynaklarını üretebilecek bir formda or­ganize edilmesini sağlamayı amaçladı. Bu maksatla mevcut sermaye stokunun uluslarara­sı rekabetçi ögelerini teşvik ederek, bu türlü bir reka­bet gücüne sahip olma­yanların tasfiye etmeye gitti. Bu yüzden ülkele­rinin mal piyasaları ka­nalıyla dünya ekonomi­sine entegre olmaları sağlandı. Doğu Asya’da­ki birçok ülkenin Türki­ye ve Latin Amerika’da­ki ülkelerden farklı sa­nayileşme pratikleri de bu görüşleri destekleyici ör­nekleri oluşturdu. Böylelikle ülkeler kendi sanayileşmele­ri için gerekli mali kaynakla­rı ihracat gelirleri vasıtasıyla üretebilecek hale gelebilme­leri bekleniyordu. Akabinde ihracat yoluyla elde edilen kaynaklar kâfi olmayınca, bu ülkelerin borçlanma ola­naklarını arttırmak ve ulus­lararası mali sistemden da­ha kolay ve ucuz kaynak bula­bilmeleri için mali açıdan da dünyaya entegre olmaları sağ­landı. Bu süreçte dünya ekono­misi çok finansallaştı.

“Neoliberalizm ön­cesi üretim imkânlarını ge­liştirerek sağlanacak bir refah arayışı varken, günümüzde bu­nun borçla desteklenmiş tüke­tim ve refah arayışları geçmiş­tir.” diyen Günçavdı, “Finansal bolluk ve borçla desteklenen tüketim günümüz­de yükselen popülizmin önem­li ögelerinden biri olmuştur. Lakin bu yeni sistem mağ­durlarını da beraberinde getir­di. Çünkü borçlanabilmenin en değerli şartı gelir getiren bir gelir kaynağına sahip olabil­mektir. Bu ülkelerdeki siyasi­ler giderek vatandaşlarına bu gelir sağlayıcı imkanları sağla­makta başarısız kaldılar. Bu türlü bir gelir kaynağına sahip olan­ların elde ettikleri gelirler de bu borçların karşılığı olmaktan çok uzak seviyelerde kaldı. Fakat çok daha kıymetlisi artık sanayi bu toplumlardaki en kıymetli ge­lir kaynağı olma vasfını yitirdi.” dedi.

ORTA SINIFIN YOK OLUŞU

“Neoliberalizm ön­cesi üretim imkânlarını ge­liştirerek sağlanacak bir refah arayışı varken, günümüzde bu­nun borçla desteklenmiş tüke­tim ve refah arayışları geçmiş­tir. Finansal bolluk ve borçla desteklenen tüketim günümüz­de yükselen popülizmin önem­li ögelerinden biri olmuştur.” sözlerini kullanan Günçavdı şöyle devam etti:

“Trump liderliğindeki ABD iktisadı oluşturuyor. Endüstriden besle­nen orta sınıfın giderek zayıf­laması ve endüstrinin artık ge­leneksel olarak Amerikan eko­nomisinin ana gelir kaynağı olma özelliğini kaybetmesi, be­raberinde endüstriden beslenen Amerikan orta sınıfının da kay­bolması manasına gelmiştir. İl­ginç olan bu orta sınıfın yerine iktisadın bugünkü koşulla­rına uygun yeni gelir kaynakla­rı ve bu kaynaklardan beslenen bir orta sınıfın konulamamış­tır. Yeni ekonomik koşullar­la uyumlu bir nüfusun ve işgü­cünün oluşturulması fakat ve fakat eğitimle olur. Bu ise eği­timin kamu dayanağıyla her va­tandaşa daha erişilebilir hale getirilmesini gerekli kılar.

Bu yapılmadığında liberal demokrasinin teminatı olan orta sınıfın olmadığı bir ülkede demokrasinin güç kaybetmesi kaçınılmazdır. Maalesef bugün dünyada ve bizde yaşadığımız siyasi gelişmelerin ekonomik temelleri de bu gerçeklerde giz­lidir.”