Belirlenen maksatlarda kullanılmak üzere, “sera gazı emisyon müsaadesi alınması kapsamında elde edilecek gelirler”, “Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamında birincil piyasadaki tahsisat satış gelirleri, piyasa istikrar düzeneği kaynaklı süreçlerden elde edilen gelirler”, “piyasa işletmecisinin ETS piyasasından elde ettiği gelirlerin yüzde 50’si”, “uluslararası karbon piyasalarında yetki verilen karbon kredileri için alınan katkı payları”, “Kanun kapsamında uygulanan idari para cezalarının yüzde 50’si” özel gelir olarak kaydedilecek.
Bu gelirler karşılığı fiyatların tamamı İklim Değişikliği Başkanlığı bütçesinde özel ödenek olarak öngörülecek ve Başkanlık tarafından kullandırılacak.
Ödenek fiyatını aşan gelir gerçekleşmeleri karşılığında ödenek eklemeye, ödenek kaydedilen fiyatlardan yılı içinde harcanmayan kısımları sonraki yıl bütçelerine devren ödenek kaydetmeye Cumhurbaşkanı yetkili olacak.
Öte yandan bu gelirlerin tahsili ve bütçede tahsis edilen ödeneklerin kullanımı ile ilgili metot ve asıllar, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının uygun görüşü üzerine İklim Değişikliği Başkanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.
BAŞKANLIK, DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ KURMAYA YETKİLİ OLACAK
İklim Değişikliği Başkanlığı, döner sermaye işletmesi kurmaya yetkili olacak. Döner sermaye işletmesinin kuruluş sermayesi 10 milyon Türk lirası olacak. Anılan sermaye ölçüsünü 5 katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkili olacak.
Döner sermaye işletmesinin faaliyet alanları, vazifeleri, gelirleri, masrafları, işleyişi, kontrolü ve uygulamaya ait yordam ve temelleri Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşüyle İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenecek.
Bu gelirler, yeşil dönüşüm ve iklim değişikliğiyle çaba maksadı dışında kullanılamayacak. Bu gelirlerin yüzde 10’una kadar olan meblağı adil geçiş uygulamaları kapsamında yürütülecek faaliyetler için kullanılabilecek. Bu kapsamda Başkanlık bütçesine özel ödenek olarak tahsis edilen kaynaklar münhasıran adil geçiş uygulamalarında kullanılmak üzere genel bütçe kapsamındaki yönetimlere “özel ödenek” biçiminde, merkezi idare kapsamındaki öbür yönetimlere ise ilgili mevzuat çerçevesinde transfer edilebilecek.
Bu düzenleme kapsamında öbür yönetimlere yapılan aktarmalar Kamu Mali İdaresi ve Denetim Kanunu’nun 21. unsuru ile ilgili yıl Merkezi İdare Bütçe Kanunu’nda düzenlenen ödenek aktarmalarına ait sınırlamalara tabi olmayacak. Düzenleme çerçevesinde genel bütçe kapsamındaki yönetimlere aktarılan fiyatlardan yılı içinde harcanmayan kısımların sonraki yıl bütçelerine devredilerek kaydedilmesine Cumhurbaşkanı yetkili olacak.
Yeşil dönüşüm ve iklim değişikliği ile çaba takviyelerinin kullanımı da karar altına alınacak.
Buna nazaran, Türkiye’nin yeşil dönüşümünü ve iklim değişikliği ile uğraşını desteklemek maksadıyla sera gazı emisyonlarının azaltımı yahut iklim değişikliğine ahenk potansiyeli yüksek olan iklim dostu yatırımlar ile yeşil büyümenin gerektirdiği araştırma, geliştirme ve sektörel teknolojik dönüşüm muhtaçlığının karşılanmasına katkı sağlayan faaliyetlerin ve bu kapsamda uygulamaya konulan düzeneklerin desteklenmesi temel alınacak.
Karbon Piyasası Kurulu kararları doğrultusunda, ETS kapsamındaki dallar başta olmak üzere düzenlemede yer alan uygulamalara yönelik stratejik öncelikli kesimlerde faaliyet gösteren hükmî bireyler ile kamu kurum ve kuruluşlarının yeşil dönüşüm, iklim değişikliği ile gayret ve adil geçiş takviyelerini kullanması yahut kullanımının teşvik edilmesi için uygun düzenekler oluşturulacak.
Kurum ve kuruluşların gelirleri, iklim yatırımlarını yapmak, yaptırmak yahut teşvik etmek ile iklim yatırımlarının risk algısını ve borçlanma maliyetlerini azaltmaya yönelik olarak sigortacılık araçlarının geliştirilmesini desteklemek, yeşil ve sürdürülebilir sermaye piyasası aracı ihraçlarını teşvik etmek, garanti temini ile hibe ve finansman maliyeti dayanağı de verebilecek biçimde finansal araçların geliştirilmesi ve bunların uygulanmasını desteklemek hedefiyle ilgili kurum ve kuruluşların vazifeleri dahilinde kullanılacak.
Yeşil dönüşüm ve iklim değişikliği ile uğraş takviyelerinin kullanımında yıllara sari taahhütlerin stok fiyatı, her yıl, bir evvelki yıla ait olarak yine değerleme oranında artırılmak suretiyle hesaplanan mutlaklaşmış son 4 yıl özel gelir gerçekleşme toplamının 2 katını geçemeyecek.
Bu kararın uygulanmasına ait yordam ve temeller, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ilgili kamu kurum ve kuruluşların görüşü alınarak Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirlenecek.
İDARİ PARA CEZALARI
Sera gazı emisyonlarının takibine ait yasaklara yahut sınırlamalara ters olarak, doğrulanmış sera gazı emisyonu raporunu müddeti içerisinde sunmayanlara, 500 bin Türk lirasından 5 milyon Türk lirasına kadar idari para cezası verilecek. Bu kararın uygulanmasına ait adap ve esaslar, tesislerin kurulu kapasitesine nazaran ihtiyatlı olarak hesaplanan yıllık emisyonu göz önünde bulundurularak yönetmelikle belirlenecek. ETS kapsamında olan işletmelere bu cezalar 2 kat uygulanacak.
Ozon katmanını incelten unsurlara ait mevzuatla belirlenen yordam ve asıllara, yasaklara yahut sınırlamalara karşıt olarak, ozon katmanını incelten unsurları kullanan, ithal eden, ticaretini yapan ve piyasaya arz edenlere 2,5 milyon Türk lirası, ozon katmanını incelten unsurları içeren eserlere yahut ekipmana bakım, tamirat ve servis maksatlı hizmet veren gerçek ve hukuksal bireylere 250 bin Türk lirası, ozon katmanını incelten unsurları içeren eserlerin yahut ekipmanın etiketlenmesi kararlarına uymayanlara 120 bin Türk lirası idari para cezası verilecek.
Florlu sera gazlarına ait adap ve temellere, yasaklara yahut sınırlamalara karşıt olarak, florlu sera gazlarını kullanan, ticaretini yapan ve piyasaya arz edenlere 2,5 milyon Türk lirası idari para cezası verilecek ve 3 aydan 6 aya kadar Hidroflorokarbon Denetim Dokümanı verilmeyecek.
Hidroflorokarbonları kotasız ve kotayı aşan ölçülerde ithal edenlere 1 milyon Türk lirası idari para cezası verilecek ve takip eden yıl, kotayı aşan ölçü oranında kotasında kesintiye gidilecek.
Florlu sera gazları içeren kapların, eserlerin yahut ekipmanların etiketlenmesi kararlarına uymayanlara 120 bin Türk lirası idari para cezası verilecek.
Bildirim ve raporları data tabanına mühleti içerisinde girmeyen ya da bilgileri güncellemeyenlere 120 bin Türk lirası idari para cezası verilecek.
Florlu sera gazı içeren yahut çalışması bu gazlara dayanan ekipmana müdahale eden gerçek ve hukuksal şahıslara 120 bin Türk lirası idari para cezası verilecek.
ETS’ye ait adap ve asıllara, yasaklara yahut sınırlamalara ters olarak, sera gazı emisyonlarının takibine ait mevzuat kapsamında doğrulanmış sera gazı emisyon raporunun vaktinde sunulmaması durumunda, süreç kayıt sistemindeki hesaplarda yer alan tahsisatlar üzerinden teslim yükümlülüğünün ifası dışında süreç yapılması engellenecek.
Doğrulanmış sera gazı emisyon raporunun sunulmasıyla hesaplardaki mani kaldırılacak. Raporun sunulması ile hesaplardaki pürüzün kaldırılması, idari para cezasının uygulanmasına mani teşkil etmeyecek.
ETS kapsamına dahil işletmelerden sera gazı emisyon müsaadesi almadan faaliyet gösteren yahut müddeti biten yahut iptal edilen sera gazı emisyon müsaadesi ile faaliyetlerine devam edenlerden, doğrulanmış yıllık sera gazı emisyon raporu bulunan işletmelere, İklim Değişikliği Başkanlığına son 5 yıl içerisinde sunulan en yüksek emisyon pahasına sahip raporda yer alan her bir ton karbondioksit muadili emisyon ölçüsü başına 5 Türk lirası, doğrulanmış yıllık sera gazı emisyon raporu bulunmayan işletmelere ise 1 milyon Türk lirasından 10 milyon Türk lirasına kadar idari para cezası verilecek.
Doğrulanmış sera gazı emisyon raporu bulunmayan işletmelere uygulanacak cezalarda bölüm ve kapasite olarak doğrulanmış sera gazı emisyon raporu bulunan muadil işletmelere nazaran kıymetlendirme yapılması temel olacak. Bunun hangi hallerde ve hangi kapasitedeki tesise uygulanacağına ait ölçü ve temeller, İklim Değişikliği Başkanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.
ETS’ye ait mühleti içerisinde yükümlü olunan ölçüde tahsisat tesliminde bulunmayanlara, teslim edilmeyen her bir tahsisat için doğrulanmış sera gazı emisyon raporunun ilişkin olduğu yılın son 3 ayına ilişkin birincil piyasa yüklü ortalama tahsisat fiyatı ile son 3 ayına ilişkin ikincil piyasa yüklü ortalama tahsisat fiyatının yüksek olanının 2 katı karşılığına denk gelecek formda idari para cezası uygulanacak.
ETS kapsamındaki tahsisatlarını teslim etme yükümlülüklerini her yıl için en az yüzde 80 kadarını mühleti içinde 3 yıl üst üste yerine getirmeyen işletmelerin sera gazı emisyon müsaadesi iptal edilecek ve yeni sera gazı emisyon müsaadesi 3 aydan 6 aya kadar verilmeyecek.
Projelerini, İklim Değişikliği Başkanlığınca belirlenen müddette karbon kredisi kayıt sistemine kayıt ettirmeyen proje sahiplerine 120 bin Türk lirası idari para cezası verilecek. İdari para cezası projenin kayıt yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacak.
Düzenlemede öngörülen bilgi, evrak ve data verme yükümlülüğünü yerine getirmeyen, aldatıcı beyanda bulunan gerçek bireylere ve özel hukuk hukukî şahıslarına 170 bin Türk lirası idari para cezası verilecek.
Bu düzenlemeye tabi faaliyetler kapsamında, elektrik piyasası mevzuatının ilgili hususlarının ihlali halinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından idari yaptırım uygulanacak. Bu kararın uygulanmasında Türk Ceza Kanunu ile öbür kanunların fiilin cürüm oluşturması haline ait kararları gizli kalacak.
İDARİ PARA CEZASI ÖLÇÜSÜ 50 MİLYON LİRAYI GEÇEMEYECEK
İdari para cezaları, bu cezaların verilmesini gerektiren fiillerin kelam konusu cezaların ilgilisine bildirim edildiği tarihten itibaren 3 yıl içinde birinci tekrarında bir kat, ikinci ve müteakip tekrarında 2 kat artırılarak verilecek.
Bu düzenleme ve yönetmeliklere alışılmamış davrananlara kelam konusu ters faaliyeti düzeltmek için Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca bir sefere mahsus olmak üzere ve bir yılı aşmamak şartıyla mühlet verilebilecek. Verilen mühlet sonunda karşıtlık düzeltilmezse faaliyet, karşıtlık düzeltilene kadar Bakanlıkça kısmen yahut büsbütün durdurulacak. Mühlet verilmesi ve faaliyetin durdurulması, öngörülen idari para cezalarının uygulanmasına mahzur teşkil etmeyecek. Her bir fiil için uygulanacak idari para cezası ölçüsü 50 milyon Türk lirasını geçemeyecek.
Elektrik Piyasası Kanunu kararları gizli kalmak kaydıyla bu düzenlemede yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmemesinden kaynaklı olarak idari yaptırıma bağlanan fiillere ait denetleme yetkisi İklim Değişikliği Başkanlığına ilişkin olacak.
Yerinde inceleme ve kontrol yapılması gereken durumlarda, gerekli görülmesi halinde denetleme, İklim Değişikliği Başkanlığının ilgili üniteleri ile işbirliği içerisinde Başkanlık ismine Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı taşra teşkilatı tarafından yerine getirilecek.
İklim Değişikliği Başkanlığınca gerçekleştirilecek kontrollerde, kontrol elemanlarının meşakkat yaşamaması için gerekli kolaylığın sağlanması ve gerekli bilgi ve dokümanların verilmesinin zarurî olduğu karar altına alınıyor.
Düzenlemede öngörülen idari yaptırım kararlarını verme yetkisi İklim Değişikliği Başkanlığına ilişkin olacak.
BAŞKANLIĞA, ÇEVRE KANUNU KARARLARI İÇİN DENETLEME YETKİSİ
İdari yaptırımların uygulanmasını gerektiren fiillerle ilgili olarak İklim Değişikliği Başkanlığı nitelikleri ve kapsamı yönetmelikle belirlenerek yetkilendirilen kontrol elemanlarınca bir tutanak tanzim edilecek. Başkanlık, tutanağı kıymetlendirerek gerekli idari yaptırım kararını verecek.
İdari yaptırım kararı, İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından ilgiliye bildirim edilecek. İdari yaptırım kararları hakkında idari yargıda Başkanlığa karşı dava açılabilecek. Dava açılması, idarece verilen cezanın tahsilini durdurmayacak. İdari para cezalarının tahsil usulü hakkında Kabahatler Kanunu kararları uygulanacak.
Teklifin 5 unsurunun daha kabul edilmesinin akabinde TBMM Başkanvekili Celal Adan, birleşime orta verdi. Ortanın akabinde Komitenin yerini almaması üzerine Adan, birleşimi, yarın saat 14.00’te toplanmak üzere kapattı.
