Şekere artırım üstüne artırım: 2018’deki özelleştirme fiyatına bugün satılan fabrikaların temeli atılamıyor
Cumhuriyetin kazanımı şeker fabrikaları yok kıymetine birer ikişer satıldı, kimileri yıkılıp AVM ve rezidans oldu. Artık şeker daima zamlanarak sofraya geliyor.
Şeker fabrikaları özelleştirilirken muhalefet partileri de emekçi sendikaları da günlerce aksiyonlar yaparak iktidarı uyardı. Gençlik örgütlerinden emekçi sendikalarına kadar, toplumun her kısmı bu satışlara karşı çıktı.
AKP tüm itirazlara kulak tıkayarak bu fabrikaları sattı. Bunun sonucunda bugün vatandaş şekerin kilogramına markette 45-50 TL ödemek zorunda kalıyor. Sözcü gazetesi, gelişmeyi, “Satmayın’ diyenler haklı çıktı” başlığıyla haber yaptı.
“BU SENE DURUM TAM TERSİ”
Şeker fabrikalarını birbiri gerisine özelleştiren Türkiye’de şekere talebin çok yüksek olduğunu ise Türkiye Şeker Fabrikaları Genel Müdürü Muhiddin Şahin de doğruladı.
TBMM KİT Komitesinde konuşan Şahin, “Türkiye’de acayip derecede pancara talep var. Geçen sene Türkiye’nin her tarafında önemli bir üretim vardı. Bütün ziraî eserlerimizde önemli bir hasıla fazlası vardı. Bu sene ise tam durum tam zıddı. Biz aslında her türlü düşünce için elimizde şeker tutuyoruz. Harp oluyor, darp oluyor, devlet olarak bunu tutmak zorundayız. Türkiye nüfusu 90 milyon desek, 5 milyon da turistler gelip masraf alır, onda da önemli tüketim kelam konusu. Yaklaşık 30-31 kilogram kişi başı tüketim olur. 90 milyonla çarparsanız 2 milyon 800 bin ton şeker yapar’’ diye konuştu.
Konya’daki Ilgın Şeker Fabrikası da 2018’de 637 milyon lira bedelle özelleştirildi.
ÜÇ KURUŞA SATILDILAR
AKP, tüm itirazları ve günlerce süren hareketleri hiçe saymıştı. İşte satılan birtakım şeker fabrikaları ve satış bedelleri:
– Kırşehir Şeker Fabrikası: 330 milyon TL.
– Bor Şeker Fabrikası: 336 milyon TL.
– Yozgat Şeker Fabrikası: 275 milyon TL.
– Çorum Şeker Fabrikası: 528 milyon TL.
– Ilgın Şeker Fabrikası: 637 milyon TL.
– Turhal Şeker Fabrikası: 569 milyon TL.
– Burdur Şeker Fabrikası: 487 milyon TL.
– Elbistan Şeker Fabrikası: 297 milyon TL.
– Afyon Şeker Fabrikası: 725 milyon TL.
– Muş Şeker Fabrikası: 230 milyon TL.
– Alpullu Şeker Fabrikası: 150 milyon TL.
– Erzurum Şeker Fabrikası: 287 milyon TL.
– Erzincan Şeker Fabrikaları: 287 milyon TL
1977’de kurulan Afyon Şeker Fabrikası, 2018’de 725 milyon liraya satıldı.
ŞEKERE ARTIRIM SİNYALİ
Türkiye Şeker Fabrikaları Genel Müdürü Muhiddin Şahin, şekere tekrar artırım gerektiğini işaret etti. Türkiye’de şeker fiyatlarının ucuz olduğunu argüman eden Şahin, “Bunu söylemem ne kadar hakikat lakin aslında biraz daha yüksek olması gerekiyor. Markete gittiğiniz vakit sahiden şeker fiyatları ucuz” dedi.
Şahin, çiftçiye ödenen pancar fiyatının da düşürülmesi gerektiğini belirterek “1 kilogram şekerin içerisindeki maliyetin yaklaşık yüzde 60’ı üretim verimliliğine nazaran değişir, bu pancardan kaynaklanır. Yani pancarı ne kadar çok yüksek verirseniz şeker fiyatlarını daha yükseltirsiniz” tezinde bulundu.
TATSIZ KONU
Odatv İmtiyaz Sahibi gazeteci Soner Yalçın, 27 Şubat 2018 tarihli köşe yazısında, “Zarar ediyor’ denilen şeker fabrikalarını kapatarak, pazarı büsbütün sıhhatsiz yapay tatlandırıcılara, mısır şurubuna mı bırakmalı?” sorusunu sordu.
Yalçın’ın, “Tatsız konu” başlıklı köşe yazısı şöyle:
Deniyor ki:
“Şeker fabrikaları ziyan ediyor!”
Vahşi kapitalizm/neoliberalizm 1980’lerden itibaren ABD öncülüğünde dünyaya yayılmaya başladı. Devlet, piyasadan/pazardan büsbütün çekilmeliydi.
Türkiye, 24 Ocak 1980 kararlarıyla bu global ekonomik hegemonyaya boyun eğdi. Yapılacak özelleştirmelere kamuoyu takviyesi almak için medya aracılığıyla “kamu şirketleri ziyan ediyor” algısı oluşturuldu. Aslında…
Sosyal devlet eseri kamu işletmelerine “kar-zarar” mantığıyla bakmak yanlışsız değildi. Bunlar halkın refahı için vardı. Ama…
O periyot ters görüşleri dinleyen yoktu. Bu türlü yazıp söyleyenlere “dinazor” deniliyordu! Halk, Türkiye’nin özelleştirmelerle varlıklı olacağını sanıp Turgut Özal’ı destekledi. Uzatmayayım. Bahsin siyasi- ekonomik tarafına kısaca değinip sıkıntıyı başka açıdan irdeleyeceğim.
AKP iktidar olduğunda…
– Türkiye’de şeker tüketimi 1 milyon 735 bin tondu.
– 2016 yılında 2 milyon 638 bin tona çıktı.
AKP iktidar olduğunda…
– Türkiye 0.6 bin ton şeker ithal ediyordu.
– 2016 yılında ithalat 280 bin tona çıktı! (Keza… Dünya şeker devlerinin Türkiye’de üretim tesisleri olduğu üzere detaylara girmeyeyim.) AKP ithalatı kolaylaştırmak için, 8 Nisan 2016’da şeker ithalatında sıfır gümrük tarifesi kararı aldı!
Ve AKP iktidar olduğunda…
– Türkiye 280.6 bin ton şeker ihraç ediyordu.
– 2016 yılında bir gram şeker ihraç edemedi!
Bu sayılar bize neyi anlatıyor?
SAM AMCA’NIN EMRİ
Türkiye’de şeker tüketimi süratle artıyor.
Türkiye’de şeker üretimi süratle azalıyor.
İtibarıyla şeker ithalatı süratle artıyor.
Peki… Tüketim artarken şeker fabrikaları nasıl ziyan ediyor?
Bakınız…
Bünyesinde elde edilebilecek kadar şeker bulunduran iki bitki var:
– Şeker kamışı… -Şeker pancarı…
Ülkemizde şeker (yani sakaroz) üretimi çok büyük oranda pancardan alınıyor. Yani… Bizim şeker üretimimiz pancara dayalı.
ABD işaret parmağını sallayıp “yasak” dedi. Tıpkı…
– Haşhaş dikmeyeceksiniz! (Sanki dünyaya afyonu biz ihraç ediyorduk!)
– Tütün dikmeyeceksiniz! (Sanki dünyayı sigaraya biz alıştırdık!)
Bu kere de…
“Şeker pancarı üreticilerini desteklemeyeceksiniz” dedi Sam Amca!
Bunun üzerine, ANAP’tan AKP’ye kadar iktidarlar pancar üreticilerini desteklemedi; pancar üretimini aşağıya çekti.
1980’lere kadar gitmeyeyim…
– 2001 yılındaki Şeker Kanunu’ndan evvel 410 bin hektar olan şeker pancarı dikim alanı, 2015 yılında 272 bin 990 hektara düştü.
22 milyon ton olan şeker pancarı üretimi, 2015 yılında 15.8 milyon tona geriledi.
Çiftçi sayısı, 337 binden 120 bine düştü.
Soru soruyu doğuruyor:
ABD -IMF dayatmalarıyla- şeker bölümünde esaslı değişimi neden kural koştu?
Kimine nazaran, “nişasta bazlı şeker”…
Kimine nazaran, “mısır şurubu”…
Kimine nazaran, “glikoz-fruktoz şurubu” ya da “yüksek fruktozlu mısır şurubu”…
Özünde hepsi tıpkı bu endüstriyel bilmem ne “şeysi” ile, Türkiye şeker piyasasına hakim olmak istediler. Ve bunu adım adım gerçekleştirdiler!
Ardından…
Aspartam gibi “yüksek yoğunluklu tatlandırıcıları” pazara soktular.
Evet, şekerin niteliğini değiştirerek Türkiye’ye girdiler.
EKONOMİ Mİ? SIHHAT MI?
Türkiye, dünyada pancar üretiminde hatırı sayılır bir yerdeydi. Fakat…
Pancara dayalı şeker (sakaroz) üretimimiz süratle yok edildi/ediliyor. Yerine “mısır şurubu” ve “aspartam” üzere yapay tatlandırıcılar konuyor. Zira, “ekonomik” deniyor!
Örneğin… Aspartam üzere yapay tatlandırıcılar olağan şekerden daha ucuza mal ediliyor.
Düşünün ki, 3 kilo yapay tatlandırıcı 750 kilo şekere denk geliyor!
İthal edilen yapay tatlandırıcıların yüzde 5’i sıhhat alanında ve yüzde 95 üzere ise besin bölümünde kullanılıyor.
Raf ömrü uzun olan yapay tatlandırıcılar; şekerleme, bisküvi, kahvaltı gevrekleri, çikolatalar, naneli şekerler, meyveli içecekler, düşük kalorili besinler, baklava, reçel, helva, sütlü tatlılar, konserve bezelyeler, gazlı içecekler, sakızlar, meyveli yoğurtlar, dondurmalar, diyabet eserleri ve atlet içeceklerinde çokça kullanılıyor.
Gıda tertibi “yaratıcıları” biliyorlar ki; beynimiz doymak bilmez bir şeker bağımlısı! Bu sebeple ucuz yapay tatlandırıcıları çokça dayayıp tüketimi artırıyorlar. Beyin yedikçe doymuyor. Peki…
“Ekonomik” bu yapay tatlandırıcılar ne kadar sağlıklı? İşte sıkıntının özü bu…
Gıda şirketleri, pancara dayalı kıymetli şeker yerine, çok daha ucuz yapay tatlandırıcıları tercih ediyor. Kar‘ı artıyor.
İyi de… Bunlar diyabet/şeker hastalığı üzere saymakla bitmeyecek rahatsızlıklar ortaya çıkarıyor. Daima şişkinlikten çok gaz çıkarmaya, hudut asabiyetlerinden körlüğe, kalp rahatsızlığından alzheimera, pankreas kanserinden astıma kadar birçok bozukluğun sebebi bunlardı.
Şimdi…
Devletin ne yapması gerekiyor:
“Zarar ediyor” denilen şeker fabrikalarını kapatarak, pazarı büsbütün sıhhatsiz yapay tatlandırıcılara, mısır şurubuna mı bırakmalı?
Üzerinde durulması gereken asıl konu budur! Çünkü…
