Türkiye’nin en büyük sanayi tesislerinden biri olan Vestel’de, beyaz yaka çalışanların üzerindeki baskı son aylarda gözle görülür biçimde artış gösterdi. Son vakitlerde emekçi kıyımıyla gündeme gelen şirket, maliyetleri düşürme gerekçesiyle uyguladığı formüllerle bilhassa mühendisler ve teknik takım üzerinde önemli bir ruhsal yıpranma yaratıyor.
Şirket içinde misyon tarifleri giderek silikleşirken, beyaz yaka çalışanlara fazladan sorumluluklar yükleniyor. Ağır iş temposunun yanı sıra, küçük ihmallerin dahi bir “disiplin meselesi” olarak ele alınması, çalışanlar ortasında daima bir gerilim ve denetim duygusu yaratıyor. Dinlenme ortaları, özel konuşmalar ya da kısa molalar dahi “Takip edilen davranışlar” ortasına girmiş durumda. Kimi çalışanlar, karar süreçlerine dair en küçük bir tenkidin ya da teklifin dahi “uyumsuzluk” olarak etiketlendiğini lisana getiriyor.
RİSKLİ UYGULAMALARI İNİSİYATİF ALMADAN HAYATA GEÇİRİYORLAR
Yeni maliyet siyasetleri çerçevesinde şirket dışı tahlil ortaklarıyla teknik iş birlikleri artarken, kimi bilgilerin ya da çizimlerin dışarıyla paylaşılması tarafında yöneticiler tarafından dolaylı baskılar kuruluyor. Olağan koşullarda zımnilik kapsamında değerlendirilebilecek dokümanların ise çalışanın inisiyatifiyle paylaşılmış üzere gösterilmesi dikkat çekiyor.
Karar ya da talimat yazılı verilmediği üzere, ortaya çıkacak sonuçlardan da sırf alt kademe sorumlu tutuluyor. Böylelikle yöneticiler inisiyatif almadan, riskli uygulamaları çalışanlar eliyle hayata geçirilmiş oluyor. Bu durum, hem etik açıdan önemli soru işaretleri doğuruyor hem de çalışanların üzerindeki baskıyı katlıyor.
SENDİKASIZLIK
Vestel’de mavi yakalı çalışanlar sendikalı olsa da beyaz yaka için emsal bir muhafaza düzeneği bulunmuyor. Bu durum, idare takımlarının beyaz yaka üzerinde daha denetimsiz bir baskı kurmasına yol açıyor. Fazla mesailer, hafta sonu çalışmaları ya da misyon dışı işler konusunda rastgele bir sınırlama ya da itiraz sistemi bulunmuyor. Üstelik bu durum artık bir istisna değil, iş kültürünün sıradan bir modülü haline gelmiş durumda.
TAZMİNATSIZ İŞTEN ÇIKARMALARDA ARTIŞ
Tüm bu tabloya, son devirde giderek artan tazminatsız işten çıkarmalar da eklendi. Kanunun “ahlak ve âlâ niyet kurallarına aykırılık” başlığını içeren 25. hususu münasebet gösterilerek yapılan bu fesihler, ekseriyetle küçük yanlışların büyütülmesiyle temellendiriliyor. Bu prosedür, hem kıdem ve ihbar tazminatı ödememek hem de çalışanları sindirmek maksadıyla sistematik bir biçimde kullanılıyor.
