İsrail istihbaratı (Mossad), İran’ın nükleer silah geliştirme kapasitesini sınırlamak maksadıyla yalnızca iki gün içinde en az 14 İranlı nükleer bilim insanını maksat aldı. Bu suikastlerin kimileri, bilim insanlarının araçlarına yerleştirilen bombalarla gerçekleştirildi. Bu çeşit suikastlar, çoklukla yüksek hassasiyetli istihbarat ve lokal iş birlikçilerle yapılır.
Bunlardan en değerlileri şöyle:
Fereidoun Abbasi: Nükleer teknoloji uzmanı, İran Atom Güç Örgütü eski lideri. 2010’daki suikast teşebbüsünü (motosiklet bombası) atlatmıştı. Bu sefer hava atağında öldürüldü.
Mohammad Mehdi Tehranchi: Tehran’daki İslamic Azad Üniversitesi rektörü ve teorik fizikçi. Hava hücumunda hayatını yitirdi.
Ayrıca Abdolhamid Manouchehr, Ahmad Reza Zolfaghari, Amirhossein Feghi ve Motalibizadeh isimli dört bilim insanı da birebir hücumlarda öldürüldü.
Suikastlar savaş devirlerinde bilim beşerlerine yönelik taarruzları akıllara getirdi. Yakın devirde Ukrayna-Rusya savaşı sırasında iki taraf tekrar benzeri suikastlara imza attı.
Bunlardan Rusya’nın Mars Tasarım Ofisi’nde misyonlu üst seviye füze bilimcisi Mikhail Shatsky’ye yönelik saldırı (cruise missile ve dron modernizasyonunda uzman) en çok tartışılan mevt oldu.
12 Aralık 2024’te Moskova’da Kuzminsky Park’ta kimliği belgisiz silahlı kişi tarafından vurularak öldürüldü; Ukrayna askeri istihbaratına atıf yapıldı.
Ukraynalı savunma kaynaklarına nazaran, Rusya’ya hücum düzenleyen bilim insanları “meşru hedef” kabul edildi.
Bir oburu Igor Kirillov Rus NBC (nükleer, biyolojik, kimyasal savunma) kuvvetleri kumandanı, generaliydi. Birebir vakitte bilim insanıydı. 17 Aralık 2024’te Moskova’da bir elektrikli scooter’a yerleştirilen bombayla suikasta uğradı; Ukrayna istihbaratı sorumlu tutuldu.
Profesyonel faaliyetleriyle direkt suikast kurbanı olarak kabul edilmese de, bilim insanı olan ve çatışmalar sırasında maksat alınan akademisyenler de vardı.
Prof. Ihor Zyma ve Dr. Olesia Sokur bu isimlerden…
Ukraynalı, Taras Şevçenko Ulusal Üniversitesi’nden nörobiyolog olan Prof. Zyma ile ve biyolog Dr. Sokur 1 Ocak 2025 sabahı, Rus “Shahed” tipi drone atağıyla meskenlerinde, yatakta hayatlarını kaybettiler.
Zyma yaklaşık 40 yıllık tecrübeye sahip, Sokur ise klinik radyoloji ve oksidatif biyoloji alanlarında bilimsel çalışmalarıyla tanınıyordu.
Suikastla öldürülen öteki bilim insanları hangileri?
Yerel kaynaklara nazaran 2025 başlarında Şam banliyölerinde iki bilim insanı suikastla öldürüldü.
Dr. Hassan al‑Ibrahim: Bilimsel araştırmacı, Ma’raba’da iş yerinde kaçırıldı ve birkaç gün sonra vurularak öldürüldü.
Zahra Hemsiya (mikrobiyolog) ve Hamdi Ismail Nadi (organik kimyager), meskenlerinde gizemli cinayetler sonucu öldürüldü.
DIRK MEYER’İN KUŞKULU ÖLÜMÜ
2011 yılında Siemens’te çalışan nükleer güç uzmanı Dirk Meyer, gizemli bir biçimde intihar etmiş olarak bulundu. Lakin ailesi ve birtakım medya organları, bunun bir suikast olabileceğini öne sürdü.
İran’ın nükleer programıyla ilgili Batılı sabotaj operasyonlarında çalıştığı öne sürülüyordu.
Türkiye’nin uçak kazasında ölen fizikçileri de kuşkulu vefatlar ortasında yer aldı.
İran’da suikastlarla arkası arkasına bu kadar kolay öldürülen bilim insanları tartışılırken Türkiye’de Isparta’da düşen uçak kazasında hayatını kaybeden fizikçileri akıllara geldi.
Atlasjet’in İstanbul-Isparta seferini yapan uçağı, Isparta’da inişe geçtiği sırada dağa çarparak düştü. Kazada 57 kişi hayatını kaybetti. Kazadan evvel kayıtlarda uçakta ya da pilotlarda bir sorun bildirilmemişti. Kazadan sonra da tespit edilemedi.
Uçakta bulunanlar ortasında TÜBİTAK takviyeli bir projede çalışan bilim insanları da vardı. Bu grup, Süleyman Demirel Üniversitesi’nde düzenlenecek bir bilimsel aktifliğe katılmak üzere seyahat ediyordu.
Ölenler ortasında Boğaziçi Üniversitesi Fizik Kısmı öğretim üyesi Prof. Engin Arık, Yıldız Teknik Üniversitesi Fizik Kısmı öğretim üyesi Doç. Dr. Şenel Boydağ, Doğuş Üniversitesi öğretim üyesi Dr. İskender Hikmet, genç araştırma vazifelileri Arda Leman Ertan, Mustafa Fidan, Engin Abat yer alıyordu.
Türk fizikçiler CERN araştırmalarına katılıyordu.
