ABD’nin, nükleer tesislerine yönelik muhtemel saldırısı durumunda İran’ın, dünya petrol ve doğalgaz sevkiyatının yüzde 30’unun yapıldığı Hürmüz Boğazı’na yöneleceği öne sürüldü. New York Times’taki (NYT) habere nazaran yetkililer ABD’nin, İran’ın nükleer tesislerine yönelik muhtemel bir saldırısı halinde, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı mayınlamaya başlayacağını düşündüklerini belirtti. Gerginliğin tırmanması üzerine “Hürmüz Boğazı kapatılırsa ne olur?” sorosu dünya gündemine yerleşti.
Konuyu Sabah Gazetesi’ndeki köşesine taşıyan Dilek Güngör, “Dünya petrol şirketlerinin de nakliye şirketlerinin de petrol ithal eden ülkelerin de gündemi stratejik su yolu… Kapanırsa ne olacak?” dedi.
‘TAM ÖLÇEKLİ BİR KAPATMA MÜMKÜN GÖRÜNMÜYOR’
BM maddelerine nazaran, ülkelerin kıyı şeridinden 12 deniz mile kadar denetim hakkı olduğunu anımsatan Güngör, yazısına şöyle devam etti:
“Bu, en dar noktasında, boğazın ve nakliye şeritlerinin büsbütün İran ve Umman’ın karasuları içinde olduğu manasına geliyor. İran, tehdit etse de tam ölçekli bir kapanmaya gitmesi pek mümkün görünmüyor. Neden mi?
Burada Hürmüz Boğazı’ndan geçen trafiğin kime ne kadar yaradığına bakmak gerekiyor. ABD Güç Enformasyon Yönetimi’ne nazaran, bu su yolu, dünyadaki deniz yoluyla taşınan petrolün neredeyse üçte birini ve sıvılaştırılmış doğalgazın (LNG) beşte birini global piyasalara ulaştırıyor. Dünyanın en kritik petrol geçiş noktası… Uluslararası Enerji Ajansı datalarına nazaran, petrol hacminin yaklaşık yüzde 70’i bu yolla Asya’ya ulaşıyor. Bilhassa Çin, Japonya, Hindistan, Güney Kore, Singapur, Tayland, Pakistan ve Filipinler, Hürmüz Boğazı’ndaki petrol tedarikinin ana alıcıları arasında… Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin LNG gemilerinin neredeyse tamamı da bu noktadan milletlerarası piyasalara ulaşıyor. Avrupa, Hürmüz Boğazı’ndan sağlanan LNG tedarikinin ana alıcıları arasında… Boğaz, küresel konteyner ticaretinin de kilit noktası…”
Güngör, Hürmüz Boğazı’nın kapanması durumunda en çok etkilenecek ülkeleri şöyle ele aldı:
“Şimdi boğazın kapatıldığını varsayalım…
En çok etkilenecek ülkeler ortasında İran’la âlâ alakaları olan Çin başta gelir. İran’ın petrol ihracatının yaklaşık dörtte üçünü alıyor, boğazın kapatılması Çin’e sevkiyatları tesirler.
Üstelik, bu durum, petrolünün birçoklarını Çin’e satan İran’ı da tesirler. Zira, petrol satışı, ABD yaptırımlarıyla boğuşan Tahran’ın iktisadını ayakta tutan can simitlerinden biri…
Ham petrolünün yaklaşık üçte ikisini ve LNG’nin neredeyse yarısını Hürmüz yoluyla ithal eden Hindistan da aksama durumunda değerli ölçüde kaybedecek ülkeler ortasında. Rastgele bir tıkanıklık ülkenin güç güvenliğini ve fiyatları etkileyebilir. Artan petrol ve gaz maliyetleri, enflasyonu artırabilir. Rupiyi zayıflatır. Güney Kore ülkedeki petrol arzının yüzde 60’ını Hürmüz Boğazı’ndan karşılıyor.
‘ETKİLENMEYECEK TEK ÜLKE İSRAİL’
Bölgede Hürmüz Boğazı’nın ablukasından etkilenmeyecek tek ülke sanırım İsrail… Günde 220 bin varil ham petrol tüketiminin tümü, ABD, Brezilya, Gabon ve Nijerya’dan geliyor. Avrupa’nın hissesi, günde 1 milyon varilden az… Petrolün boğazdan akışının süreksiz bir müddet için bile kesintiye uğraması, güç fiyatlarını sıçratır, nakliye maliyetini artırabilir. -ki bu ikisi de karşılıklı taarruzlar başladığından bu yana gerçekleşti- Navlun fiyatları fırladı, Körfez’den Çin’e tanker navlun fiyatlarının varili 1.67 dolara yükseldi. Petrol fiyatları da 74.4 dolara çıktı.
‘İRAN HÜRMÜZ BOĞAZI’NI KAPATAMAZ’
Velhasıl, Hürmüz Boğazı’nın kapatılması durumunda Arap ve Asya ülkeleri ile İran, ABD yahut Avrupa’dan daha fazla yara alabilir. O nedenle geçmişteki jeopolitik tansiyonlarda olduğu üzere İran’ın Hürmüz Boğazı’nı ‘stratejik bir pazarlık aracı’ olarak kullanacağını lakin tam olarak kapatmayacağını düşünüyorum.”
