Bilim dünyasında iki değerli gelişme: 200 milyon yıllık yeni çeşit ve alfa erkek kavramı
Bilim insanları 200 milyon yıllık yeni bir pterozor tipi keşfetti.
Keşfedilen yeni fosil Kuzey Amerika’da bulunan en eski uçan sürüngen örneği olarak kayıtlara geçti. Araştırmacılar, ABD’nin Arizona eyaletinde 2011 yılında bulunan bir çene kemiği fosilini, gelişmiş tarama teknikleri kullanarak incelemeye aldı. Ayrıntılı tahlilin akabinde kalıntıların daha evvel tanımlanmamış bir tipe ilişkin olduğu tespit edildi. Washington DC’deki Smithsonian Ulusal Tabiat Tarihi Müzesi öncülüğünde yürütülen çalışmada, fosilin kanatlı sürüngen pterozor grubuna mensup yeni bir tipe ilişkin olduğu belirlendi.
KÜL KANATLI ŞAFAK TANRIÇASI İSMİ VERİLDİ
Türe, kalıntıların bulunduğu antik ırmak yatağında kemiklerin dış etkenlerden korunmasını sağlayan volkanik kül katmanına atıfla, “kül kanatlı şafak tanrıçası” manasına gelen “eotephradactylus mcintireae” ismi verildi.
Yaklaşık 209 milyon yıl öncesine ilişkin olduğu tespit edilen fosil, Kuzey Amerika kıtasında keşfedilen en eski pterozor örneği olarak kayıtlara girdi. Pterozorlar, yaklaşık 252 milyon yıl evvel başlayıp 66 milyon yıl evvel sona eren Mezozoik Çağ’da yaşamış, çeşitli boyutlardaki çeşitleri kapsayan, kanatlı ve uçabilen tarih öncesi yırtıcı sürüngenler olarak biliniyor.
DİNAZOR OLARAK KABUL EDİLMİYOR
Dinozorlarla tıpkı devirde yaşamış olsalar da bu sürüngenler bilim insanları tarafından dinozor olarak değerlendirilmiyor, tersine pterozorlar evrimsel olarak farklı bir kola mensup.
‘ALFA ERKEK’ KAVRAMININ BİR İSTİSNA OLDUĞU ORTAYA ÇIKTI
Bilim insanları primat çeşitlerinde alfa erkek olgusunun pek de gerçek olmadığını tespit etti. Geniş kapsamlı araştırma, dişi ve erkekler ortasındaki hiyerarşik bağlantının daha karmaşık olduğuna işaret ediyor. İnsanların da içinde yer aldığı primat kümesinde ya erkeklerin ya da dişilerin popülasyondaki hakim cinsiyet olduğu düşünülüyordu. Çoklukla erkeklerin kümedeki hakimiyeti elinde tuttuğuna inanılıyordu. Lakin hakemli mecmua PNAS’te dün (7 Temmuz) yayımlanan çalışmada durumun sanıldığı kadar net olmadığı ve beklendiğinden daha fazla popülasyonda dişilerin hâkim olduğu belirlendi.
Araştırmacılar, maymunlar, lemurlar, tarsiyerler ve lorisler üzere 121 primat cinsine ilişkin 253 popülasyondan beş yıl boyunca data topladı. Varsayımların ötesine geçmek ve daha net bilgiler elde etmek emeliyle takım, detaylı davranış kayıtları oluşturarak küme içindeki çatışmaları ve bu çatışmalarda hangi bireylerin galip geldiğini belgeledi. Çalışma, karşı cinsler ortasındaki arbede ve uyuşmazlıkların sanıldığından çok daha sık yaşandığını ortaya koydu. Bir küme içindeki çatışmaların ortalama yarısının dişi ve erkek bireyler ortasında gerçekleştiği belirlendi.
Araştırmada incelenen tüm arbedelerin yaklaşık yüzde 90’ında erkek bireylerin galip gelmesi, genel olarak bariz bir erkek üstünlüğüne işaret ediyor.
Bununla birlikte, araştırmacılar bu net erkek hâkimiyetinin sırf popülasyonların yüzde 17’sinde görüldüğünü vurguluyor. İnsanlara en yakın akrabalardan olan şempanzeler ve bonobolar bu kümeye dahil. Öte yandan, lemurlar ve bonoboların da yer aldığı popülasyonların yaklaşık yüzde 13’ünde ise bariz bir dişi egemenliği gözlemlendi.
Kalan yüzde 70’lik kesimde ise cinsiyetler ortasında ya istikrarlı bir güç dağılımı vardı ya da bariz bir hâkimiyet durumu kelam konusu değildi.
Fransa’daki Montpellier Üniversitesi’nden çalışmanın başyazarı Dr. Élise Huchard konuyla ilgili şu tabirleri kullandı:
Bunun çoğunluk olmasını beklemiyorduk zira literatürü uygun biliyoruz fakat yüzde 20’nin altında kalmasını pek beklemezdik. Erkek egemenliğinin daha net olduğu kümelerde, bu cinsiyetin beden yahut dişlerinin daha büyük olduğu gözlemlendi. Ayrıyeten dişilerin kaçıp ağaçlara tırmanamadığı popülasyonlarda da misal bir durum vardı. Bir dişi çiftleşmek istemiyorsa, erkek bu bahiste hiçbir şey yapamaz. Dişiler üremeyi denetim ettiklerinde, bunu erkeklere karşı bir güç sistemi olarak kullanabiliyorlar. Bu sonuçlar, insanlık tarihinde daha sonra ortaya çıkan tarım toplumlarına kıyasla daha eşitlikçi olan avcı-toplayıcılar ortasındaki kadın-erkek ilgileri hakkında bildiklerimizle hayli örtüşüyor.
