Kimimiz eşimize kimimiz de ailemizden birine ikramlık eşya yaptırıyoruz. Ferdî olarak yaptırılan bu armağanlar kimi vakit defolu yahut bozulmuş biçimde gelebiliyor. Çiçek, pasta ve şahsa özel dizaynlar üzere eserlerde firmalar, tüketiciyi yanıltan iade / değişim siyasetleriyle dikkat çekiyor. Buna nazaran, Türkiye’de ortalama 16 milyon kullanıcıya sahip bir armağan sitesi, internet sitesindeki bireye özel eser yahut yiyeceklerde yalnızca eser değişikliği yapıldığını iade bedelinin olamayacağını belirtiyor.
Site kelam konusu durum için eser iade siyasetinde “Kişiye özel tasarım eserlerin, tek kullanımlık eserlerin (dijital eserler vb), altın – pırlanta – gümüş – ziynet üzere fiyatı borsa ve piyasalarda belirlenen eserlerin ve çabuk bozulan yahut son kullanma tarihi geçme riski bulunan eserlerin (pasta, cheesecake, besin eserleri, çiçek eserleri vb.) iadesi kabul edilmemektedir” tabirlerine yer veriyor. Ayrıyeten firma, eser iadesine dair kupon tarifinde ise sistem nedeniyle yalnızca 75 TL’lik bir kupon veriyor.
Ancak bu durum, 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a nazaran yasal değil. Bu kanunun 8. hususuna nazaran, satıcı tüketiciye ayıplı mal satamaz. Kelam konusu eser bireye özel olsa dahi tüketicinin talebini karşılamayan defolu bir eserse ayıplı mal sayılır. Kanunun ayıplı mal tarifi şu haldedir;
“Ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle mukaveleye muhalif olan maldır”
Bu kapsamda eser, Husus 11 “Tüketicinin Seçimlik Hakları” uyarınca iade edilir. Firmaların şahsa özel eserlerde yalnızca değişim hakkı sunduklarını tabir ettikleri bu durumda vatandaşın dört hakkı bulunmaktadır.
Bu haklar tüketicinin malı geri verip fiyat iadesi, malın kendisinde kalması kuralıyla ayıp oranında bedel indirimi, fiyatsız tamirat yahut eserin ayıpsız bir eserle değiştirilmesini formundadır. Satıcı ve aracı hiçbir firma, tüketici pozisyonundaki vatandaşa ayıplı eser satışı sağladığında tek bir iade biçimini kanun kapsamında dayatamaz.
Odatv’ye konuşan Tüketici Koruma Derneği Başkanı Aziz Koçal, ürünün üretimden tüketiciye ulaştığı ana kadar ayıplı olması durumunda satış kontratında iade edilemez sözü yer alsa dahi eser iade edilebilir. Bu kapsamda vatandaşın dört seçimlik hakkı olduğunu belirten Koçal bu durumun haksız yarara da girdiğini kaydetti.
Zeynep Çakır
