Dava sonrası TÜSİAD’da birinci toplantı… Orhan Turan’dan ‘Terörsüz Türkiye’ bildirisi: Sağduyu, itimat, ortak akıl

TÜSİAD’DAN DAVA SONRASI BİRİNCİ TOPLANTI

Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD) Yüksek İstişare Kurulu (YİK) Toplantısı’nda konuşan YİK Başkanı Ömer Aras, en kıymetli ekonomik sorunun yüksek enflasyon olduğunu belirterek, “Fiyat istikrarı, ekonomimizin en kıymetli sorunu. Bunu kesinlikle çözmeliyiz. Yüksek enflasyon yalnızca fiyatların yükselmesi değildir. Toplumun her hücresine yayılan bir bozulma ve istikrarsızlık hâlidir. Ekonomik rasyonaliteyi ve gelir dağılımını bozar, inancı aşındırır, toplumsal yapıyı zedeler. Enflasyonla, özel bölüm ve kamu olarak birlikte çaba etmek zorundayız. Mümkün olan en kısa vakitte enflasyonu düşük tek hanelere indirmeliyiz. Yükselen gerçek faiz, ekonomik büyümeyi olumsuz etkilerken enflasyonu düşürme istikametinde olumlu katkı verebilir. Düşen enflasyonla birlikte faizler de düşecektir” dedi.

ÖMER ARAS: “EN KIYMETLİ EKONOMİK MESELEMİZ YÜKSEK ENFLASYON”

“Ekonomi ve jeopolitik, birbiriyle geçmiş hususlardır. Dünyadaki ekonomik gelişmelere baktığımızda Türkiye’nin ekonomik dalgalanma yaşamadığı takdirde görece daha az etkileneceğini ve olumlu istikamette ayrışabileceğini öngörebiliriz. Gümrük tarife savaşları tesiri, düşük seyreden petrol ve doğal gaz fiyatları, yenilenebilir güç kaynaklarının artan kullanımları ve makul emtia fiyatları, olumlu ayrışmamızın ana faktörleri olarak sıralanabilir. Fakat en değerli ekonomik meselemizin yüksek enflasyon olduğunu unutmamalıyız.

”SAVAŞAN UKRAYNA’DA ENFLASYON YÜZDE 15, RUSYA’DA YÜZDE 10″

Enflasyonda, 2024 sonunda yedinci sıradayız. Mayıs ayı 2025 yılı prestijiyle enflasyon TÜİK datalarına nazaran, yüzde 35,4. Savaşan Ukrayna’da enflasyon yüzde 15, Rusya’da yüzde 10 civarında. Fiyat istikrarı ekonomimizin en kıymetli sorunu. Bunu kesinlikle çözmeliyiz. Yüksek enflasyon yalnızca fiyatların yükselmesi değildir. Toplumun her hücresine yayılan bir bozulma ve istikrarsızlık hâlidir. Ekonomik rasyonaliteyi ve gelir dağılımını bozar, itimadı aşındırır, toplumsal yapıyı zedeler.

“ENFLASYONU TEK HANELERE İNDİRMELİYİZ”

Enflasyonu toplumun hiçbir bölümü savunamaz. Bu nedenle enflasyonla, özel dal ve kamu olarak birlikte çaba etmek zorundayız. Mümkün olan en kısa vakitte enflasyonu düşük tek hanelere indirmeliyiz. 2023 yılının ortasından beri enflasyonda yumuşak inişi tercih eden, vakte yayılmış, para siyaseti yüklü bir ekonomik program uyguluyoruz. Gerçek faizle bunu denetim eden, makro ihtiyati önlem denilen, yüklü olarak kredi büyümelerini denetim altında tutarak talebi frenleyen bu yaklaşım; enflasyonda bir düşüş trendi yakaladı.

”DÜŞEN ENFLASYONLA FAİZLER DE DÜŞECEKTİR”

Ayrıca 2023 Mayıs ayında -60 milyar dolara kadar düşmüş olan swap hariç net döviz rezervleri artarak 2025 yılı Mart ayında artarak 65 milyar dolara yükseldi. Son periyotta yaşanan dövizdeki dalgalanmaya Merkez Bankası döviz satarak karşılık verdi. Ayrıyeten faizi yükselterek döviz rezervlerindeki önemli erimeyi durdurdu. Hatta artışa geçirdi. Yükselen gerçek faiz, ekonomik büyümeyi olumsuz etkilerken enflasyonu düşürme istikametinde olumlu katkı verebilir. Düşen enflasyonla birlikte faizler de düşecektir. Bu sürecin uzamasının endüstrici açısından kıymetli bir yük oluşturduğu açıktır. Bununla birlikte buradan tek çıkış yolunun kalıcı, düşük enflasyon olduğunun altını çizmek istiyorum.

“İHRACATA DAYALI ZENGİNLEŞME ORTAMI SAĞLAYABİLİRİZ”

Bugün birçok ülke belirsizlik karşısında stratejik otonomi arayışına yöneliyor. Lakin bu kavram birden fazla vakit içe kapanma, savunma refleksi ya da global nizamdan kopuş üzere yanlış yönelimlere evrilebiliyor. Meğer biz hem ekonomik hem de jeopolitik kapasitesi yüksek bir ülke olarak stratejik aklımızı tesirli kullanmak suretiyle Gümrük Birliği’ni güncelleyerek, yatırımcılara öngörülebilirlik sağlayarak, ihracata dayalı verimli ekonomik büyüme ve zenginleşme imkânı yaratacak ortamı sağlayabiliriz. Bölgesel ve global iş birlikleri ile paha zincirlerinde ve ticaret koridorlarında daha faal bir rol oynayabiliriz. Bu kapasitenin gerçeğe dönüştürülmesi bizim elimizde. Bu mümkündür ve gereklidir. Bu lakin tüm paydaşların katkısıyla yapılabilir.”

ORHAN TURAN: “ABD’NİN GÜMRÜK VERGİLERİ SON 80 YILIN EN YÜKSEK DÜZEYİ”

TÜSİAD Yönetim Kurulu Lideri Orhan Turan, milletlerarası iş dünyasındaki temsil gücü ile Türkiye’nin yüksek menfaatleri doğrultusunda çalıştıklarını kaydederek, şu tabirleri kullandı:

“AB ortaklarıyla iş birliğini sürdürüyor ve hem ulusal hem de Avrupa seviyesinde siyaset teklifleri geliştiriyoruz. İş dünyamızın önceliklerini ülkemizin Avrupa entegrasyonu perspektifinde gündeme taşıyoruz. Ülkemizin global entegrasyonunun ve rekabetçiliğinin artışına katkı sağlamak gayesiyle Asya Pasifik, Körfez Bölgesi, Orta Asya ve ABD’deki yeni teknolojiler, girişimcilik ağları odağında kapsamlı çalışmalar yürütüyoruz. Genel heyet toplantımızdan beri hem ülkemizde hem de global sistemde bir dizi değerli gelişme yaşandı.

Bugün global sistemin radikal bir biçimde değiştiğine şahit oluyoruz. İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana global sistemin dizaynında en tesirli aktör olan ABD’de yaşanan gelişmeler tüm global sistemi etkiliyor. Bildiğimiz dünya kökten değişiyor. ABD’nin uygulayacağını duyurduğu gümrük vergileri, son 80 yılın en yüksek seviyesine işaret ediyor. Gümrük vergilerindeki artış sonrasında nasıl bir global ticaret nizamının ortaya çıkacağı uzun yıllar içerisinde netleşecek.

“YEŞİL İKTİSADIN, YAPAY ZEKA İHTİLALİNİN TESİRLERİNİ GÖZLEMLİYORDUK”

Ticaret bağlantılarındaki bu tekrar yapılanma muhakkak bir müddettir konuşmakta olduğum değişim dinamiklerinin üzerine ekleniyor. Uzun bir müddettir yeşil iktisadın, yeni teknolojilerin, yapay zekâ ihtilalinin ve demografik dönüşümün ekonomik yapı üzerindeki kuvvetli tesirlerini gözlemliyorduk. Bu tesirlerin üzerine artık jeopolitik kaymalar, popülizmin güçlenmesi, uluslar sisteminin işleyişinde bedellerin yerini pazarlıkçı bir bağlantı biçiminin almaya başlaması, Birleşmiş Milletler, NATO, Dünya Ticaret Örgütü üzere fevkalâde kurumların etkinliğinde zayıflama, memleketler arası güvenlikte artan riskler ekleniyor.

“GAYRİSAFİ YURT İÇİ HASILADAKİ YÜZDE 2’LİK BÜYÜMEYE KARŞI İMALAT SANATİ YÜZDE 2.4 KÜÇÜLDÜ”

AB’nin yeni yapılanma sürecine dikkatle bakmamız gerekiyor. Türkiye’de 2025 yılının birinci çeyreğinde açıklanmış olan büyüme bilgilerine baktığımız vakit, iktisattaki yavaşlamanın teyit edildiğini görüyoruz. Gayrisafi yurt içi hasıladaki yıllık bazda yüzde 2’lik büyümeye karşılık, imalat sanayi yüzde 2,4 küçüldü. Endüstrideki performans zayıflığı yalnızca bu son çeyreğin problemi değil. Büyümeyi, bir müddettir büyümeyi sanayi üretimi dışındaki faaliyetler sürüklüyor. 2022’den bu yana gayrisafi yurt içi hasıla yüzde 4,5 büyürken, sanayi yüzde 1,1; tarım ise yüzde 1 büyüdü. Hiç elbet Türkiye üzere büyük bir iktisat için endüstrisiz bir büyüme modeli elbette düşünülemez.

Ekonomi yalnızca para siyasetinden ibaret değil. Para siyasetleri ile elde edilebilecek kazanım gerekli, ama kâfi değil. İktisadımızı daha rekabetçi kılacak yapısal dönüşümleri de hayata geçirmeliyiz. Enflasyonla uğraş devam ederken, gerçek dalın kahırlarını aşma ve hane halkı refahını güçlendirme yollarını da bulmak kıymetli.

“TERÖRSÜZ TÜRKİYE FAYDALI OLACAKTIR… SAĞDUYU, İTİMAT, ORTAK AKIL ÖNEMLİ”

Terörsüz Türkiye bu sürece ülkemiz için faydalı olacaktır. Toplumsal kutuplaşma yerine toplumsal dayanışmayı kullanmanın tam vaktidir. Bugün sağduyu, inanç, ortak akıl ve dayanışma her zamankinden daha değerlidir. Ülkemizin Atatürk’ün gösterdiği muhasır medeniyet amacı doğrultusunda global ölçekte rekabet eden bölgesinde ve dünyasında refah toplumu olarak referans bir ülke olmak için çalışmaya üretmeye istihdam yaratmaya daha düzgün için katkı sunmaya devam edeceğiz.

NE OLMUŞTU

TÜSİAD’ın 13 Şubat’taki Genel Kurul toplantısında YİK Başkanı Ömer Aras ve TÜSİAD Lideri Orhan Turan’ın yaptığı konuşmalar gündem olmuştu. Mart 2025’te, Aras ve Turan hakkında “zincirleme formda basın ve yayın yoluyla aldatıcı bilgiyi alenen yayma” kabahatinden iddianame hazırlanmıştı. İddianamede, 1 yıl 3 aydan 5 yıl 6 aya kadar mahpus cezası talep edilmişti. Dava, 20 Mayıs 2025’te görülmüş, duruşma 23 Eylül 2025’e ertelenmişti. Ayrıyeten, Turan ve Aras’a uygulanan yurtdışı çıkış yasağı kaldırılmıştı.

ÖMER ARAS NE DEMİŞTİ

Ömer Aras, konuşmasında şunları söylemişti: “Seçilmiş belediye liderleri misyondan alınıyor, yerlerine kayyum atanıyor. Bir siyasi parti önderi hakkında evvel soruşturma başlatılıyor, sonra farklı bir nedenle tutuklanıyor. Bir büyükşehir belediye başkanı hakkında yaptığı konuşmalar nedeniyle basın toplantısından dakikalar sonra soruşturmalar açılıyor. Eksper görüşmesini yayınlayan gazeteciler gözaltına alınıyor, genel yayın yönetmeni tutuklanıyor. Yeni mezun teğmenler ordudan ihraç ediliyor. Çok kısa müddette art geriye gelen bu olayların toplumda telaş yarattığını ve inancı sarstığını söyleyebiliriz.”

ORHAN TURAN NE DEMİŞTİ

TÜSİAD Başkanı Orhan Turan ise şunları söylemişti: “Tutuklamalara daima yenileri ekleniyor lakin infial yaratan olaylarda hatalılar kolay kolay hür kalıyor. Hata örgütü kurmak artık şirket kurmaktan daha kolay oldu. Çağdaş devletin temelinde hukukun üstünlüğü vardır. İdare keyfi değil, hukukun üstünlüğüne nazaran yapılır. Biz insanız, bu ülkenin vatandaşlarıyız. İnsani pahaları ekonomik pahaların önüne koyarız. Hukukun üstünlüğü tesis edilmeden ne iç ne de dış problemleri çözebiliriz. Terör probleminin ortadan kalkması en büyük dileğimizdir.

Mehmet Şimşek’in siyasetlerine takviye versek de her şeyin yolunda olduğunu söyleyemeyiz. Endüstrici kan ağlıyor, ithalatın cazibesi artıyor. Bu ortamda işimizi nasıl devam ettireceğiz? Hem endüstrici hem patron hem de çalışan mutsuz. Her şeyi vakte bıraktık ancak artık vaktimiz var mı? Artık enflasyonla çabada kalıcı başarıyı sağlayalım, endüstrici nefes alsın. Sussak gönlümüz razı değil.

Yeni mezun teğmenler ordudan ihraç ediliyor. Bu olaylarda cürüm vardır yoktur diyemeyiz. Lakin çok kısa müddette art geriye gelen bu olayların toplumda telaş yarattığını ve inancı sarstığını söyleyebiliriz. Ayrıyeten tutukluluğun istisna değil kural haline gelmesi üzere kangrenleşmiş bir sorunun kanunlar değişse de çözülmediğini görüyoruz. Kişiyi, bir gün dahi olsa, özgürlüğünden yoksun edecek tutuklama ve isimli denetim kararlarının, hatta gözaltı kararlarının ne kadar titiz verilmesi gerektiğini yıllar sonra gelen tahliyelerde, beraat kararlarında görüyoruz. Lakin bugünkü tasa ve güvensizlik ortamına karşın ülkemizin geleceği ile ilgili umudumuzu hiç kaybetmiyoruz. Zira biliyoruz ki hakikat siyasetlerle ülkemiz kalkınır ve vatandaşlarımız kendilerini memnun ve huzurlu hisseder.”

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN ELEŞTİRMİŞTİ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan “Eski Türkiye’yi özlüyor olabilirsiniz, lakin yeni Türkiye’de haddinizi bileceksiniz. İş adamı derneği iseniz, iş adamı derneği üzere davranmayı öğreneceksiniz. Devletin kurumlarını provoke etmeyeceksiniz” demişti.